دبیرکل و معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران به همراه نمایندگانی از وزارت‌ امور خارجه، سازمان توسعه تجارت ایران، اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان و جمعی از صاحب‌نظران این حوزه در نخستین جلسه دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی ایران و افغانستان درباره اهمیت راه‌اندازی و ماموریت‌های این دبیرخانه به بحث و تبادل‌نظر پرداختند.

توسعه تجارت بین‌الملل از اولویت‌‌های اتاق تهران است

فریدون وردی‌نژاد، دبیرکل اتاق تهران در ابتدای این نشست با اشاره به اینکه این اتاق با هدف بهبود فرایندهای اقتصادی و تعامل با بازارهای هدف تجاری، همچنین افزایش همکاری با اتاق‌های مشترک اقدام به تاسیس دبیرخانه‌هایی از جمله دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی ایران و افغانستان، ایران و عراق و ایران و چین کرده است، توضیح داد: هدف از ایجاد این دبیرخانه، همکاری نزدیک با اتاق مشترک ایران و افغانستان و ارائه راهکارهایی برای تقویت مناسبات تجاری در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت است.

وی در ادامه اعلام کرد که تشکیل دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی پاکستان و ترکیه نیز در دستور کار اتاق تهران قرار دارد و این اقدام می‌تواند به الگویی برای اتاق‌های استانی و مرزی تبدیل شود.

وردی‌نژاد در ادامه این نشست به تشریح ظرفیت‌های اتاق تهران و تلاش این نهاد برای پیگیری مسائل و مشکلات تجار و بازرگانان پرداخت و خاطرنشان کرد: تشکیل دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی، ضمن هم‌افزایی بیشتر با اتاق‌های مشترک، رسیدگی به مسائل فعالان اقتصادی در زمینه صادرات، واردات، بیمه تامین اجتماعی، مالیات و موارد مشابه را در دستور کار قرار خواهد داد. اصلی‌ترین هدف این دبیرخانه، ساماندهی و هماهنگی بهتر برای پیگیری چالش‌های بنگاه‌های اقتصادی است.

دبیرکل اتاق تهران با اشاره به هدف‌گذاری دستیابی به تجارت پایدار با افغانستان افزود:تحقق این هدف از طریق بهره‌گیری از ظرفیت تجار افغانستانی مقیم ایران ممکن است. در عین‌حال، اتاق تهران در تلاش است تشکلی با عضویت بازرگانان افغانستانی مقیم ایران و با همکاری اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان تاسیس کند.

وی در ادامه سخنان خود از ضرورت تداوم برگزاری جلسات دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی ایران و افغانستان سخن گفت و راه‌اندازی کارگروه‌های تخصصی در این دبیرخانه و تبادل مستمر اطلاعات را ضروری دانست.

در بخش دیگری از این نشست، حسام‌الدین حلاج، معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحولات منطقه پیشنهاد کرد که برنامه‌ای جامع برای افزایش ارتباطات تجاری ایران و افغانستان با در نظر گرفتن اولویت‌ها و موانع احتمالی تدوین شود.

لزوم توجه به کریدورهای جاده‌ای و ریلی

در ادامه این جلسه، عبدالساده نیسی، رئیس کل و مدیرکل دفتر شرق آسیا و اقیانوسیه سازمان توسعه تجارت به ارائه آمارهایی درباره تجارت بین‌المللی کشور و اقتصاد دریامحور پرداخت و گفت: داده‌‌ها نشان می‌دهند که ۷۳ درصد صادرات و ۷۹ درصد واردات کشور از طریق دریا انجام می‌شود که پس از تحولات منطقه، تجارت از این مسیرها کاهش چشمگیری داشته است. به‌ عنوان مثال، تجارت با چین تحت تاثیر بروز اختلال در مسیرهای دریایی ۵۷ درصد کاهش یافته است.

مدیرکل دفتر شرق آسیا و اقیانوسیه سازمان توسعه تجارت افزود: برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی، توجه به کریدورهای جاده‌ای و ریلی در شرایطی که مسیرهای دریایی با محدودیت‌هایی مواجه شده‌اند، همچنین ایجاد شهرک‌های صنعتی مشترک در کنار مناطق آزاد برای تقویت همکاری‌ بخش‌خصوصی ایران و افغانستان، می‌تواند در دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی مورد پیگیری قرار گیرد.

وی همچنین اعلام کرد که ظرفیت قانونی تشکیل شعب سازمان توسعه تجارت در چند کشور از جمله افغانستان وجود دارد. برای دستیابی به تجارت گسترده نیز برقراری تعرفه ترجیحی یک‌طرفه در حال پیگیری است.

سعید قادری، معاون مدیرکل وزارت امور خارجه نیز تعریف اهداف مشترک برای رفع موانع تجاری، حل مسائل مربوط به پایانه‌های مرزی و رفع مشکل حساب‌های بانکی بازرگانان افغانستانی در ایران را به‌عنوان موضوعات کلیدی قابل بررسی در این دبیرخانه عنوان کرد و گفت: بخش‌خصوصی می‌تواند مدل‌های همکاری مشترکی را با سایر کشورها طراحی کند و گام موثری را در پیگیری مطالبات فعالان اقتصادی بردارد. استفاده از دستگاه‌های ایکس‌ری کامیونی و ایجاد مناطق صنعتی و گردشگری سلامت مشترک نیز می‌تواند در دستور کار دبیرخانه قرار گیرد. وزارت امور خارجه آماده است در طرح‌های توسعه‌ای، اتاق تهران را همراهی کند.

تقویت زیرساخت‌های انرژی؛ فرصتی برای سرمایه‌گذاری در افغانستان

علیرضا حاجی‌زاده، معاون مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه نیز در نخستین جلسه دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی ایران و افغانستان نیز با اشاره به اهمیت ایجاد توازن میان حجم صادرات و واردات دو کشور، گفت: در سال‌های گذشته، ارزش صادرات ایران به افغانستان حدود ۳ میلیارد دلار برآورد شده که بدون احتساب نفت، از صادرات به کل اتحادیه اروپا بیشتر بوده است. ایران، اولین شریک تجاری افغانستان است و ۲۵ درصد تجارت خارجی این کشور را به‌خود اختصاص می‌دهد. سهم واردات محصولات ایرانی به این کشور بالاست و لازم است تعادلی میان میزان صادرات و واردات ایجاد شود.

وی، مدیریت در مرزها و گمرکات را از اصلی‌ترین مشکلات تجارت با افغانستان برشمرد و تصریح کرد: بخش‌خصوصی با یک تغییر رویکرد و حرکت به سمت سرمایه‌گذاری و تولید مشترک، می‌تواند به رشد سهم تجارت دو کشور کمک کند.

حاجی‌زاده با اشاره به اینکه« افغانستان با مشکلاتی در توسعه زیرساخت‌های انرژی مواجه است» ادامه داد: بخش‌خصوصی با نیروگاه‌‌سازی به‌ویژه در استان‌های مرزی، انتقال فناوری به‌ویژه در بخش‌های کشاورزی، دام‌پروری، پرورش ماهی و صنایع بسته‌بندی می‌تواند حجم تجارت دو کشور را افزایش دهد. در زمینه محصولات کشاورزی مشابه نیز می‌توان از ظرفیت صادرات مجدد و بازاریابی مشترک استفاده کرد.

به‌گفته حاجی‌زاده، اتاق تهران می‌تواند تعاملات دوجانبه را با همراهی در برگزاری نمایشگاه‌ها و تامین نهاده‌های دامی از طرف افغانستان، بهبود ببخشد.

از اعزام هیئت‌های تجاری تا ساخت شهرک‌های صنعتی مشترک

مجید نیکخواه، مسئول میز افغانستان نیز سخنان خود را با ارائه پیشنهادی در باب مطالعه و شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، اعزام و پذیرش هیئت‌های تجاری، پیگیری مشکلات اعضای دبیرخانه، برگزاری همایش‌های مشترک، اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات تجاری دو کشور، ارائه سازوکارهای حل اختلاف میان تجار و تامین منابع مالی در چارچوب دبیرخانه توسعه همکاری‌های اقتصادی ایران و افغانستان آغاز کرد.

ندا کارگر، مدیر دفاتر تهرانِ اتاق مشترک ایران و افغانستان، با اشاره به بررسی ظرفیت‌های بازار افغانستان در حوزه تجارت و زیرساخت‌های لجستیکی در این اتاق، پیشنهاد کرد که با استفاده از تجربه و توانمندی بازرگانان افغانستانی، زمینه توسعه سرمایه‌گذاری‌های مشترک و تقویت همکاری‌های تجاری میان دو کشور فراهم شود.

وی همچنین به حضور پررنگ شرکت‌های ایرانی در نمایشگاه ابوحنیفه اشاره کرد و گفت: ابوحنیفه بزرگترین رویداد تجاری در افغانستان است و در این دوره از نمایشگاه، پاویون ایران با حضور ۲۵۰ شرکت خوش درخشید و نمایندگان مجلس و مدیران بانکی کشور نیز از این نمایشگاه بازدید کردند.

سید رسول موسوی، معاون بین‌الملل و امور دانشجویان غیرایرانی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به منحنی ثابت تجارت دو کشور و شکافی که در میزان واردات و صادرات وجود دارد، تاکید کرد که با قوانین گذشته نمی‌توان در افغانستان تجارت کرد و ایجاد سازوکارهایی همچون ساخت کارخانه‌ها و شهرک‌های صنعتی در نوار مرزی و سه استان همجوار آن ضروری است.

محسن روحی صفت، رئیس اسبق ستاد افغانستان در وزارت امور خارجه، گسترش تعاملات را در گرو اعتمادسازی، ایجاد رابطه‌ای توسعه‌محور و همکاری‌های عملگرایانه دانست و پیشنهاد استفاده از ظرفیت‌ استان‌های مرزی را مطرح کرد.

نقش نهادهای داوری پررنگ شود

حمیدرضا علومی، رئیس مرکز داوری اتاق تهران هم همکاری علمی با دانشگاه‌های افغانستان و تبادل استاد و دانشجو را از فرصت‌‌های همکاری مشترک برشمرد و گفت: توجه به نظام حقوقی قراردادها و مسئله حل‌وفصل اختلافات از دیگر مباحثی است که می‌توان در دبیرخانه مطرح کرد. به دلیل اعمال محدودیت‌ها و تحریم‌هایی که در مراجع داوری بین‌المللی علیه تجار ایرانی اعمال شده است، باید نقش نهادهای داوری تقویت شود.

وی افزود:مرکز داوری اتاق تهران می‌تواند با بهره‌گیری از اشتراکات زبانی و دعوت از حقوق‌دانان معتمد افغانستانی به حل‌وفصل اختلافات تجاری میان بازرگانان دو کشور بپردازد.