اتاق بازرگانی، صنایع ، معادن و کشاورزی تهران با هدف پشتیبانی از تشکل‌های حوزه فرهنگ و هنر و تعامل مستمر ذی‌نفعان در این حوزه، شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ارتباط فعالان اقتصادی در بخش صنعت و تجارت با پدیدآورندگان آثار هنری و تشکل‌های این حوزه اقدام به تشکیل کمیته اقتصاد هنر کرده است و در جلسه اخیر آن، ظرفیت‌های اتاق تهران برای تقویت اقتصاد فرهنگ و هنر تبیین شد.

هم‌افزایی برای پیوند اقتصاد و فرهنگ

فریدون وردی‌نژاد، دبیرکل اتاق تهران در ابتدای این نشست با اشاره به برنامه‌های اتاق برای توجه ویژه به اقتصاد فرهنگ و هنر گفت: اتاق تهران با هدف ایجاد پیوندی موثر میان اقتصاد و فرهنگ، درصدد است اقدامات جدی و هدفمندی را در این حوزه مورد پیگیری قرار دهد. از این رو، با توجه به اهمیت و گستردگی حوزه فرهنگ و هنر، «کمیته اقتصاد هنر» با هدف بررسی مسائل اقتصادی این حوزه و حمایت از تشکل‌های بخش خصوصی تشکیل شده است.

وی در ادامه به معرفی اتاق تهران، پیشینه و ساختار آن پرداخت و افزود: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران آماده است با استفاده از ظرفیت‌هایی همچون شورای گفت‌وگوی دولت و بخش‌خصوصی، فرصت مطالبه‌گری فعالان عرصه فرهنگ و هنر را فراهم کند؛ چرا که برخی از مشکلات فعالان این حوزه از جمله بیمه، مالیات و ...از طریق تعامل با دولت قابل پیگیری است.

دبیرکل اتاق تهران تصریح کرد: برای آن‌که آفرینش‌گران هنری بتوانند از هنر خود بهره مالی کسب کنند و صادرات محصولات فرهنگی و هنری افزایش یابد، می‌توان از پتانسیل معاونت امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق برای حضور در نمایشگاه‌های خارجی یا مشارکت در هفته‌های فرهنگی استفاده کرد. اتاق تهران در بسیاری از مجامع بین‌المللی عضویت دارد و می‌تواند اقدامات اثرگذاری را برای تقویت اقتصاد عرصه هنر و معرفی توانمندی هنرمندان ایرانی انجام دهد.

شورای گفت‌وگو؛ فرصتی برای مطالبه‌گری

در بخش دیگری از این نشست، مهدی کرباسیان،رئیس کمیته اقتصاد هنر با بیان اینکه«در حوزه‌های فرهنگ و هنر و ورزش، هنوز ظرفیت‌های اقتصادی به‌طور کامل بالفعل نشده‌اند» افزود: اکثر کشورها، حمایت از اقتصاد فرهنگ و هنر را در برنامه خود گنجانده‌اند و متولی اصلی این حوزه نیز همواره بخش‌خصوصی بوده و نقش دولت‌‌ها در اقتصاد سینما، موسیقی، انیمیشن و سایر زمینه‌های فرهنگی و هنری پررنگ نبوده است. در کشور ما نیز تلاش‌هایی برای ایجاد پیوندی میان اقتصاد و هنر انجام شده اما کافی نبوده است.

کرباسیان افزود: اگر هنر به‌معنای عام آن به اقتصاد متصل شود، درآمدزایی قابل توجهی برای پدیدآورندگان آثار هنری به همراه خواهد داشت و مسئله کمبود نقدینگی در تولید محصولات فرهنگی و هنری را برطرف خواهد کرد. هزینه‌‌های دریافت مجوز، مالیات و بیمه هنرمندان از جمله چالش‌هایی است که فعالان اقتصادی در حوزه فرهنگ و هنر با آن مواجه‌‌اند.

او با بیان اینکه «اتاق تهران از ظرفیت‌های قابل توجهی برای پیگیری مسائل تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان محصولات فرهنگی برخوردار است» افزود: اتاق تهران می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی و تعامل با سایر دستگاه‌ها، مسائل و چالش‌های اقتصادی فعالان فرهنگ و هنر از جمله تامین مالی، نقدینگی، بیمه هنرمندان و مسائل صنفی را پیگیری و برای رفع آنها اقدام کند.

لزوم صیانت از مالکیت معنوی آثار هنری

در ادامه این نشست، منوچهر شاهسواری، تهیه‌کننده سینما، تشکیل یک انجمن تخصصی را برای پیگیری مطالبات صنعت فرهنگ کشور ضروری دانست و برخی از چالش‌هایی که در این عرصه وجود دارد را بازگو کرد.

 به‌گفته شاهسواری، فقدان قانون مالکیت معنوی در عرصه هنر، آسیب‌های فراوانی را به پدیدآورندگان آثار هنری وارد کرده است و برخی ملاحظات حاکم بر سیستم فرهنگ و هنر، سرمایه‌گذاران را با مشکل مواجه می‌کند. او پیشنهاد کرد که با تشکیل یک انجمن‌ تخصصی، افق مشترکی میان بخش‌های مختلف عرصه فرهنگ و هنر شکل بگیرد تا فارغ از اختلاف‌نظرها، مشارکت سرمایه‌گذاران در هنر  افزایش یابد. 

قوانین حوزه فرهنگ و هنر نیازمند بازنگری است

مرتضی کاظمی، معاون پیشین امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه این نشست با بیان اینکه«شکل‌گیری کمیته اقتصاد هنر امکان ایجاد تحول در وضع قوانین این حوزه را فراهم می‌کند» افزود: برخی از قوانین این حوزه در دوران جنگ تحمیلی ۸ ساله تدوین شده‌اند و پس از ۴۰ سال هنوز تغییر نکرده‌اند.

کاظمی با انتقاد از نبود نظام صنفی منسجم و کارآمد در حوزه فرهنگ و هنر اظهار داشت: در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از امور این حوزه تحت مدیریت و نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد، در حالی که فرهنگ و هنر نیز همچون سایر حوزه‌های اقتصادی و حرفه‌ای، نیازمند تشکل‌ها و ساختارهای صنفی توانمند است تا ضمن پیگیری مطالبات فعالان این حوزه در اجرای قوانین و اصلاح مقررات ناکارآمد نقش موثری ایفا کنند.

او افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که ثروتمندان جهان به طور متوسط ۲۶ درصد از ثروت خود را وقف فرهنگ و هنر می‌کنند. این موضوع در کشور ما نیز از گذشته وجود داشته و موزه ملک یکی از نمونه‌های آن محسوب می‌شود.

پیشنهاداتی برای توسعه صادرات و افزایش سرمایه‌گذاری در هنر

محمدحسین توتونچیان، مدیرعامل شرکت فرهنگی و هنری ققنوس، جذب و ترغیب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را یکی از الزامات توسعه اقتصاد فرهنگ و هنر دانست و گفت: با توجه به تجربه برگزاری و اکران چندین کنسرت و نمایش در خارج از کشور، می‌توان از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج از کشور برای توسعه بازار آثار هنری، حضور موثردر جشنواره‌های بین‌المللی و گسترش ارتباطات و همکاری‌های فرهنگی و هنری بهره گرفت.

وی همچنین خواستار بازگشت معافیت‌های مالیاتی، تشکیل کمیته تخصصی حل اختلاف میان تهیه‌کنندگان و هنرمندان، تربیت کارشناسان هنری در دادگاه‌ها، کاهش بوروکراسی در مجوزدهی، جلوگیری از قیمت‌گذاری دستوری در تئاتر و سینما و ایجاد فضاهای فرهنگی متناسب با نیاز هنرمندان شد.

سید صادق پژمان، مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر نیز در این نشست از راه‌اندازی سامانه BNPL در حوزه تئاتر و سینما خبر داد و گفت: این سامانه با هدف تسهیل دسترسی مخاطبان به محصولات فرهنگی و هنری، امکان خرید آن‌ها با مدل «اکنون بخر، بعدا پرداخت کن» را فراهم می‌کند.

پژمان همچنین از پیگیری موضوع ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود در این موسسه خبر داد و گفت: با ارزش‌گذاری این دارایی‌ها و فراهم شدن امکان توثیق آنها و تامین مالی فراهم شده و بازتولید محصولات فرهنگی و هنری نیز تقویت خواهد شد.

در ادامه، علیرضا گیلوری، مدیرعامل خانه تئاتر نیز ضرورت تقویت تعامل میان فعالان تئاتر و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را مورد تاکید قرار داد و همچنین پیشنهاد ایجاد بانک اطلاعات از افراد و مجموعه‌های علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در حوزه تئاتر را مطرح کرد.

فرخ یکدانه، رئیس انجمن صنفی فیلم‌سازان انیمیشن ایران هم با اشاره به ریسک‌های کسب‌وکارهای نوپا در کشور گفت: با وجود موفقیت‌های بین‌المللی صنعت انیمیشن ایران، هر پروژه جدید در این حوزه عملا با شرایط و چالش‌های یک کسب‌وکار نوپا آغاز می‌شود و از این رو، توجه به اقتضائات و ریسک‌های این صنعت ضروری است.

سیدمصطفی حسینی، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد ملی پویانمایی نیز  بهره‌گیری از ظرفیت‌های صنعت انیمیشن برای بازتولید آثار در قالب محصولاتی همچون اسباب‌بازی و لوازم‌التحریر را پیشنهاد کرد.

بهزاد لاهوتی، رئیس انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران، خواستار برگزاری نشست‌هایی تخصصی برای اصناف مختلف شد و گفت: تعداد اعضای یک تشکل صنفی نباید معیار توجه به آن باشد؛ چنانکه انجمن‌های صنفی هنرهای تجسمی، از جمله مجسمه‌سازان و تصویرگران، با وجود تعداد کمتر اعضا نسبت به حوزه‌هایی مانند سینما و تئاتر از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردارند.

وی همچنین از ارائه خدمات مشاوره مالیاتی و تامین اجتماعی در «پنجره واحد اتاق تهران» استقبال کرد.

معرفی ظرفیت‌های خانه تشکل‌ها

در ادامه این جلسه، غلامرضا ملکی، معاون مجلس، تشکل ها و امور اجتماعی اتاق تهران با تاکید بر ضرورت حفظ زنجیره ارزش هنر گفت: تشکل‌های عضو اتاق تهران می‌توانند از ظرفیت‌ها و امکانات «خانه تشکل‌ها» بهره‌مند شوند و با ایفای نقش راهبردی و مشورتی، مسائل و موضوعات کلان حوزه تخصصی خود را مطرح و پیگیری کنند.

ملکی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانون بهبود محیط کسب‌وکار را یکی از راهکارهای تقویت اقتصاد حوزه فرهنگ و هنر برشمرد.

نماینده سازمان توسعه تجارت ایران نیز در این نشست توضیح داد که این سازمان آماده برگزاری وبینارها و جلساتی برای معرفی بازارهای صادراتی محصولات فرهنگی و هنری است.

در پایان این جلسه، مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجه زیست‌بوم فرهنگ و هنر کشور گفت: با مطالعه و شناخت دقیق این ظرفیت‌ها و با تکیه بر داده‌محوری، بومی‌سازی، بهره‌گیری از نیروی انسانی متخصص و توسعه زیرساخت‌ها، می‌توان گام‌های موثری در مسیر شکوفایی اقتصاد فرهنگ و هنر برداشت.

شفیعی همچنین به این نکته اشاره کرد که بیش از ۷۰ درصد زیرساخت‌های فرهنگی و هنری کشور به‌خصوص در خارج از تهران پس از انقلاب ساخته شده‌اند اما بهره‌برداری لازم از آن‌ها صورت نگرفته است.

او از آمادگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای همکاری با بخش‌خصوصی در راستای بهبود وضعیت این حوزه سخن گفت.