علیرضا کیانی، رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه، محمدرضا غفراللهی، رئیس کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت و پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران که به نمایندگی از این اتاق در هیئت تجاری بخش‌خصوصی ایران در سفر به استانبول حضور داشتند، در دیدار و گفت‌وگو با مدیران ارشد نهادهای اقتصادی و چهره‌های شاخص بخش خصوصی ترکیه، از جمله هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی استانبول، انجمن بازرگانان و صنعت‌گران مستقل ترکیه و شورای روابط اقتصادی خارجی ترکیه (DEIK) امکان توسعه همکاری‌های تجاری از طریق تقویت مراودات پولی و مالی، متنوع‌سازی کریدورهای حمل‌ونقل، تولیدات مشترک و حضور در بازارهای منطقه‌ای را مورد بررسی قرار دادند.

بررسی چالش‌های بانکی و تجاری در روابط ایران و ترکیه

علیرضا کیانی، رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران با اشاره به جزییات این سفر توضیح داد: در نشست با اعضای انجمن صنعت‌گران و بازرگانان مستقل ترکیه و همچنین شورای روابط اقتصادی خارجی ترکیه (DEİK)  موضوعاتی از جمله تسهیل همکاری‌های پولی و بانکی، مسائل لجستیکی و سایر موانع توسعه روابط اقتصادی دو کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفت و عوامل موثر بر کاهش جذابیت بازار ایران برای فعالان اقتصادی ترکیه شناسایی شد و همچنین این اتفاق نظر شکل‌گرفت که تقویت و فعال‌سازی هرچه بیشتر شورای مشترک تجاری ایران و ترکیه می‌تواند نقش موثری در رفع موانع موجود و افزایش سطح مبادلات میان دو کشور ایفا کند.

رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه همچنین با اشاره به تفاوت سطح آزادی فعالیت‌های تجاری در دو کشور اظهار داشت: شرکت‌ها و مجموعه‌های صادراتی ترکیه از آزادی عمل بیشتری نسبت به بنگاه‌های ایرانی برخوردارند. در نشست با روسای مجمع صادرکنندگان ترکیه (TİM) نیز این برداشت وجود داشت که کاهش تمایل بازرگانان ترک به توسعه تجارت با ایران تا حد زیادی ناشی از همین تفاوت در فضای کسب‌وکار و محدودیت‌های پیش روی تجار ایرانی است. در شرایطی که واردات بسیاری از کالاهای ساخته‌شده از کشورهای مختلف، از جمله ترکیه، با محدودیت یا ممنوعیت مواجه است، ایران عملا از اولویت‌های تجاری این کشور فاصله گرفته است و از آنجا که تجارت ماهیتی دوطرفه دارد، این وضعیت بر ظرفیت‌ها و فرصت‌های صادراتی ایران به ترکیه نیز اثر منفی گذاشته است.

وی در ادامه با اشاره به نشست‌هایی که با محوریت همکاری‌های پولی و بانکی برگزار شده است، افزود: با توجه به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و مسائل مرتبط با FATF، انتظار دستیابی به رشد چشمگیر در روابط مالی و بانکی با بانک‌های ترکیه در کوتاه‌مدت چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد. با این حال، دستاوردها و نتایج این سفر در حوزه تامین مالی و سایر موضوعات قابل بررسی که برخی از آن‌ها دارای ظرفیت‌های امیدوارکننده‌ای هستند، برای بهره‌برداری و پیگیری در اختیار نهادهای ذی‌ربط از جمله بانک مرکزی و سازمان بورس قرار خواهد گرفت.

بهبود تعاملات بین‌المللی در حوزه تجارت به رفع تحریم‌ها وابسته‌ است

محمدرضا غفرالهی، رئیس کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران نیز ضمن تشریح جزییات ملاقات‌ها و جلسات هیئت تجاری اتاق ایران و تهران با فعالان اقتصادی استانبول گفت: در جلسات متعددی که با بازرگانان ترکیه داشتیم، موضوع توسعه مناسبات تجاری، گسترش همکاری‌ها در بخش تولید و تسهیل فرآیندها در حوزه صادرات و واردات میان دو کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 غفراللهی افزود: یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوها در جلسات مشترک با مدیران بخش‌خصوصی ترکیه، ایجاد سازوکارهایی برای تولیدات مشترک، افزایش صادرات متقابل و بهره‌گیری از توانمندی فعالان اقتصادی دو کشور برای حضور در بازارهای یکدیگر بود. همچنین پیشنهاد استفاده از ظرفیت خالی کارخانه‌ها و ایجاد شهرک‌های صنعتی مشترک نیز در جریان این گفت‌وگوها مطرح شد.

او به این نکته اشاره کرد که اگرچه این دیدارها به امضای تفاهم‌نامه مکتوب ختم نشد، اما فضای گفت‌وگوها بسیار امیدوارکننده بود.

غفراللهی  توضیح داد که در جریان این سفر، آینده تعاملات تجاری میان بنگاه‌‌های اقتصادی ایران و ترکیه با نگاه به حذف تحریم‌ها و گشایش‌های احتمالی ترسیم شد و استمرار این تعاملات می‌تواند زمینه همکاری‌های پایدار و عمیق‌ میان بخش‌خصوصی ایران و ترکیه را فراهم کند.

رئیس کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران با تاکید بر اینکه«توسعه روابط تجاری با دیگر کشورها به شرایط بین‌المللی و به‌ویژه رفع تحریم‌ها وابسته است» افزود: در صورت بهبود شرایط، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تقویت همکاری‌های صنعتی، انتقال فناوری، افزایش تولید و توسعه صادرات میان دو کشور وجود خواهد داشت.

لجستیک هوشمند و تقویت کریدورها؛ مبنای توسعه ارتباطات تجاری با ترکیه

 همچنین پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران نیز درباره مضمون گفت‌وگوها و توافقات با فعالان اقتصادی ترکیه توضیح داد: دیدارها و جلسات هیئت ایرانی با فعالان اقتصادی ترکیه بیش از آنکه به امضای قراردادهای فوری منجر شود، سبب ایجاد درک مشترک از ظرفیت‌های واقعی همکاری و تغییر در شیوه مذاکرات اقتصادی شد. دستاورد مهم این نشست‌های تخصصی، شناخت ساختارهای اقتصادی بخش‌ خصوصی ترکیه بود.

به‌گفته سنندجی، بخش‌خصوصی ترکیه دارای ساختاری نتیجه‌محور، عمل‌گرا و بازارمحور است و پروژه‌های اجرایی، همکاری‌های تجاری مشخص و ظرفیت‌های واقعی سرمایه‌گذاری را در اولویت قرار می‌دهد.

رئيس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران از تلاش بخش‌خصوصی ایران برای همکاری با بخش‌خصوصی ترکیه در حوزه‌‌هایی مانند لجستیک، نساجی، خودرو، انتقال فناوری، فین‌تک و انرژی‌های تجدیدپذیر سخن گفت و این بخش‌ها را مبنای توسعه روابط اقتصادی میان دو کشور عنوان کرد.

او هدف اصلی سفر این هیئت تجاری به ترکیه را تبدیل ظرفیت‌های بالقوه به جریان واقعی کالا و تجارت دانست و افزود: در جریان این سفر، برخی از چالش‌های اساسی حمل‌ونقل و لجستیک مانند توقف کامیون‌های ایرانی در مرز، فرایند طولانی عبور خودروها در مرزها و برخی رفتارهای سلیقه‌ای در نوبت‌دهی و تشریفات مرزی بررسی شد. همچنین، شرایط عبور و فعالیت ناوگان ایرانی در مسیرهای ترانزیتی، مسائل مربوط به بارگیری کامیون‌های ایرانی از برخی بنادر ترکیه و ضرورت کاهش تردد یک‌سر خالی، پیشبرد فرایندهای الکترونیکی در اسناد حمل‌ونقل مانند e-TIR و کارنه، برای کاهش بوروکراسی و افزایش سرعت ترخیص و عبور مورد بحث و تبادل‌نظر قرار گرفت. در مجموع، تلاش شد موانعی که سال‌ها بر سر راه حمل‌ونقل و ترانزیت وجود داشته، به‌صورت دقیق و فنی مطرح و برای آن‌ها چاره‌جویی شود.

او تمرکز این سفر را ایجاد مسیرهای اجرایی برای حل مسائل ترانزیتی، توافق برای تشکیل یک کارگروه دائمی و تخصصی برای پیگیری مشکلات حمل‌ونقل به‌صورت منظم و برخط عنوان کرد و گفت: چشم‌انداز روابط اقتصادی ایران و ترکیه بسیار مثبت است، به‌ویژه اگر بتوانیم همکاری‌ها را از سطح خرید و فروش ساده به سمت مشارکت در زنجیره تامین، سرمایه‌گذاری مشترک و حضور در بازارهای ثالث سوق دهیم. در صورتی که موضوعاتی چون تسهیلات بانکی و ارزی، تسهیلات لجستیکی و کاهش توقفات مرزی، مذاکرات نتیجه‌محور و دوری از کلی‌گویی به‌درستی پیگیری شوند، روابط تجاری دو کشور وارد مرحله‌ای جدیدی خواهد شد.