در گزارشی که معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران با رویکرد شناسایی ریسک‌ها و سناریوهای امنیت غذایی کشور با محوریت زنجیره مرغ و تخم‌مرغ منتشر کرده است، ضرورت گذار از مدیریت واکنشی به حکمرانی پیش‌نگر و تاب‌آور در زنجیره غذا و توجه همزمان به ریسک‌های اقتصادی، اقلیمی و ژئوپلیتیکی در سیاست‌گذاری امنیت غذایی کشور مورد تاکید قرار گرفته است.

معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران در این گزارش، بحران آب، محدودیت‌های انرژی و آثار تغییرات اقلیمی را از مهم‌ترین تهدیدها در لایه منابع پایه این زنجیره معرفی کرده و در ادامه آورده است: اگرچه مصرف مستقیم آب در واحدهای مرغداری نسبت به برخی زیربخش‌های کشاورزی کمتر است، اما وابستگی تولید خوراک طیور به محصولاتی مانند ذرت و سویا که نیازمند منابع آبی هستند، اثرگذاری بحران آب در این صنعت را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، فرآیندهایی مانند جوجه‌کشی، تهویه، سرمایش و زنجیره سرد بدون دسترسی پایدار به برق و منابع انرژی امکان‌پذیر نیست.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد که وابستگی زنجیره طیور به واردات ذرت، کنجاله سویا، مکمل‌های معدنی، داروها و واکسن‌های دامی، این صنعت را در برابر نوسانات ارزی، اختلالات تجاری و تنش‌های منطقه‌ای آسیب‌پذیر کرده است.

معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران در ادامه گزارش مذکور، راهبردهایی را برای حفظ زنجیره تامین و تاب‌آوری در تولید مرغ و تخم‌مرغ در بازه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت پیشنهاد می‌کند. طبق این گزارش، برای تاب‌آوری این زنجیره در کوتاه‌مدت باید سیاست‌هایی متمرکز بر تداوم جوجه‌ریزی از طریق تامین نهاده‌ها، نقدینگی و انرژی پیاده‌سازی شود. در میان‌مدت، کاهش وابستگی به واردات نهاده‌ها، توسعه زیرساخت‌های هوشمند پایش زنجیره، تقویت لجستیک سرد و نوسازی حمل‌ونقل در اولویت قرار گیرد و در بلندمدت، سیاست غذایی کشور باید از رویکرد صرفا تولیدمحور فاصله گرفته و بر افزایش تاب‌آوری، تنوع‌بخشی به منابع تامین، مدیریت بهره‌ور منابع آب و انرژی و توسعه دیپلماسی غذایی استوار شود.

این گزارش ضمن بررسی شرایط کنونی زنجیره طیور ایران، چشم‌انداز آینده این زنجیره را با سناریوهای مختلف ترسیم و در نهایت نتیجه‌گیری می‌کند که مهم‌ترین تهدید پیش‌روی زنجیره مرغ و تخم‌مرغ، نه‌تنها کمبود مقطعی تولید بلکه شکنندگی همزمان در سه حوزه عرضه، تقاضا و انتظارات تولیدکنندگان است. گذار از مدیریت واکنشی بازار به حکمرانی پیش‌نگر و تاب‌آور در زنجیره غذا که بتواند همزمان ریسک‌های اقتصادی، اقلیمی و ژئوپلیتیکی را در سیاست‌گذاری امنیت غذایی کشور لحاظ کند، راهکاری است که گزارش «تاب‌آوری زنجیره مرغ و تخم‌‌مرغ ایران؛ تحلیل لایه‌های زنجیره ارزش، ریسک‌ها و سناریوهای امنیت غذایی» روی آن تاکید کرده است.

گزارش «تاب‌آوری زنجیره مرغ و تخم‌‌مرغ ایران؛ تحلیل لایه‌های زنجیره ارزش، ریسک‌ها و سناریوهای امنیت غذایی»

پیوست