بخش نفت و گاز کانادا سال‌ها با کمبود خط لوله مواجه بود و این مسئله به شدت ظرفیت این کشور برای صادرات را محدود کرده بود. در عین حال، تولیدکنندگان وادار به فروش نفت با تخفیف زیاد شده بودند، چرا که ظرفیت ذخیره‌سازی در سراسر کشور دیگر به پایان رسیده بود. 

اما در اول ماه می سال ۲۰۲۴ میلادی همه چیز تغییر کرد: پروژه ترانس‌مانتن پس از سال‌ها تاخیر به طور رسمی به بهره‌برداری رسید و این باعث شد ورق برگردد. اکنون کانادا به یک رقیب بزرگ در بازارهای جهانی تبدیل شده است، به طوری که قادر است نفت خام را مستقیماً از ونکوور به بنادر آسیایی حمل کند. رونق تجاری حاصل از این تغییر، بازتابی از یک تغییر عظیم در ژئوپولیتیک جهانی است.

تا سال ۲۰۱۹، کمبود ظرفیت حمل‌ونقل به تولیدکنندگان کانادایی سالانه بیش از بیست میلیارد دلار ضرر می‌زد. اما از زمان آغاز فعالیت تجاری خط لوله ترانس مانتن در سال گذشته، تولیدکنندگان نفت در استان آلبرتای کانادا می‌توانند سه برابر بیشتر نفت خام به سواحل اقیانوس آرامِ کانادا ارسال کنند. این معادل تقریباً ششصد هزار بشکه در روز دسترسی اضافی به بازار است و این تغییر تقریباً به تنهایی این بخش را پس از سال‌ها سختی دوباره احیا کرده است.

برای نشان دادن چگونگی تأثیرگذاری این مسیر تجاری جدید بر بازارهای جهانی، می‌توان به بورس بالتیک توجه کرد: جایی که در زمینه داده‌های بازار دریایی کاملا پیشرو است. بورس بالتیک حالا دو بنچمارک (معیار) جدید دارد که به‌طور خاص برای پیگیری صادرات نفت خام کانادا به آسیا طراحی شده‌اند. بر این اساس می‌توان حمل‌ونقل‌ها از ونکوور به نینگبو (در چین) و از ونکوور به منطقه بارانداز اقیانوس آرام در سواحل غربی آمریکا را مشاهده کرد.

مت کاکس یکی از روسای بورس بالتیک در این خصوص می‌گوید: «توسعه این مسیرهای جدید نشان‌دهنده نحوه تکامل جریان‌های تجاری در پاسخ به واقعیت‌های ژئوپولیتیکی است. این مسئله اهمیت زیادی دارد زیرا امروزه جهان با مسائل ژئوپلتیک جدیدی مانند جنگ‌ها و اختلافات تعرفه‌ای و تغییر در اتحادهای قدیمی و نیز تحریم‌ها و تغییر اولویت‌های حوزه امنیت انرژی مواجه است. بر این اساس، این نیاز وجود دارد که دینامیک‌های جدید در جهان منعکس شود و معیارهای قابل اعتمادی برای تشخیص آن وجود داشته باشد.»

تنش‌هایی که امروزه در عرصه سیاست جهانی مشاهده می‌شود حالا به خاطر تاثیرشان بر عرصه انرژی مورد توجه زیادی قرار دارد. علت اصلی‌اش این است که چین (بزرگ‌ترین واردکننده سوخت‌های فسیلی جهان) و آمریکا (یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز طبیعی و همچنین صادرکننده بزرگ نفت) همچنان به شدت جنگ تجاری جهانی را ادامه می‌دهند و دولت دونالد ترامپ نیز آن را تشدید می‌کند. در حالی که دولت ترامپ به وضع تعرفه‌ها بر کالاهای چینی ادامه داده است و تهدید می‌کند که آن‌ها را بیشتر افزایش دهد، چین هزینه‌های خدمات بندری را به طور تلافی‌جویانه بر کشتی‌های آمریکایی بالا برده است. این موضوع خودش باعث افزایش هزینه‌های حمل نفت و گاز از آمریکا به چین شده است.

در حالی که آمریکا و چین یعنی دو اقتصاد بزرگ جهان به شدت تنش‌های خود را ادامه می‌دهند، شرکای تجاری جایگزین بدون معطلی در تلاش‌اند تا از خلا ایجاد شده استفاده کنند و سود ببرند. مثلا کانادا به راحتی در حال گسترش برنامه‌های خود برای افزایش صادرات نفت و گاز است، چرا که سیاست‌های تجاری آمریکا باعث شده در بازار خلا ایجاد شود.

این خلا حتی پیش از آغاز به کار دولت ترامپ هم داشت شکل می‌گرفت و علتش تعلیق صادرات گاز طبیعی مایع در دولت جو بایدن بود. اما حالا تحت رویکرد تجاری ترامپ و نیز تغییرات ژئوپولیتیکی ناشی از گسترش خط لوله ترانس‌مانتن، کانادا به یک بازیگر کلیدی در بازارهای جهانی نفت و گاز تبدیل شده است.

تمایل چین به استفاده از نفت کانادا نیز در همین راستا بسیار زیاد است. بیش از ۷۰ درصد از تانکرهای نفتی که از استان بریتیش کلمبیای کانادا حرکت کرده‌اند مستقیماً به چین رفته‌اند. نتیجه درواقع یک پیروزی دوطرفه برای کانادا و چین است، زیرا پکن همچنان به پر کردن ذخایر استراتژیک خود ادامه می‌دهد و در حال حرکت به سمت کاهش تجارت با آمریکا است و همزمان، کانادا نیز بالاترین قیمت‌های نفت خام خود را از ماه ژوئیه به بعد تجربه کرده است.

البته نباید فراموش کرد که دولت کانادا در عرصه داخلی با حمایت زیادی در زمینه گسترش تجارت سوخت‌های فسیلی مواجه نیست. سیاست های اقلیمی در این کشور محدودیت‌هایی در این زمینه ایجاد می‌کنند و در عین حال، دولت کانادا با خصومت‌های شدید از سوی همسایه جنوبی خود یعنی آمریکا مواجه است. اما بهبود وضعیت کانادا در بازارهای جهانی نفت و گاز به وضوح قابل مشاهده است.