گزارش «زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی و تاثیر جنگ بر آن» با رویکرد تحلیل ساختار این زنجیره ارزش، نقش استراتژیک آن در تامین امنیت غذایی و توسعه صادرات غیرنفتی و بررسی میزان آسیب‌پذیری این حوزه، توسط معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران منتشر شده است. بر‌اساس آن‌چه در این گزارش مورد اشاره قرار گرفته است، افزایش نرخ نهاده‌های تولید، اختلال در تامین کود و خوراک دام، محدودیت‌های حمل‌ونقل و لجستیک، کاهش دسترسی به بازارهای هدف و افزایش هزینه‌های صادرات از مهم‌ترین پیامدهای بروز اختلال در این حوزه است.

بررسی‌های انجام‌شده در این پژوهش حاکی از آن است که زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی از پنج حلقه اصلی تشکیل شده است که شامل تامین نهاده‌ها، تولید محصول، فرآوری و بسته‌بندی، توزیع و بازاریابی و در نهایت بازار صادراتی می‌شود و هرگونه نابسامانی در هر یک از بخش‌ها، می‌تواند عملکرد کل زنجیره را ناپایدار کند و رقابت‌پذیری در حوزه صادرات را کاهش دهد.

گلوگاه‌های اصلی زنجیره ارزش کشاورزی شناسایی شدند

براساس یافته‌های این گزارش تحلیلی، حلقه تامین نهاده‌ها و مواد اولیه به‌دلیل وابستگی به واردات کودهای شیمیایی، خوراک دام و سایر مواد اولیه از بیشترین آسیب‌پذیری در شرایط جنگی و بحران‌های مشابه برخوردار است. اختلال در مسیرهای تجاری و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل نیز به‌سرعت در هزینه تولید و قیمت تمام‌شده محصولات اثر می‌گذارد. از سوی دیگر، محدودیت‌های ایجادشده در حمل‌ونقل دریایی و ریسک‌های تجارت خارجی، دسترسی صادرکنندگان به بازارهای هدف را با دشواری مواجه می‌کند.

بررسی‌های پژوهش تازه معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران نشان می‌دهد که بخشی از چالش‌های پیش‌روی تولیدکنندگان و صادرکنندگان در شرایط جنگی، فارغ از عوامل خارجی، به سیاست‌های داخلی و نحوه تنظیم‌گری بازمی‌گردد. تغییرات ناگهانی قوانین و مقررات، محدودیت‌های صادراتی، مشکلات مرتبط با تامین نهاده‌ها، تعدد دستگاه‌های متولی، مسیر طولانی دریافت مجوزها و نبود هماهنگی کافی میان سازمان‌ها، از جمله عواملی عنوان شده که می‌تواند آثار شوک‌های بیرونی را تشدید کند و هزینه‌های تجاری را برای فعالان اقتصادی افزایش دهد.

پیشنهادات راهبردی بخش‌خصوصی برای تهیه نقشه راه تاب‌آوری

در گزارش «زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی و تاثیر جنگ بر آن» تاکید شده که افزایش تاب‌آوری در این حوزه مستلزم مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در تمامی حلقه‌های این زنجیره است. از جمله اینکه، در حلقه تامین نهاده‌ها و تولید مواد اولیه، تنوع‌بخشی به منابع تامین نهاده‌های راهبردی، افزایش تولید داخلی کود و خوراک دام، ایجاد ذخایر استراتژیک و تسهیل واردات اقلام ضروری صورت پذیرد. حمایت از تولید داخلی در بسته‌بندی محصولات، کاهش وابستگی به نهاده‌های وارداتی و تقویت زنجیره تامین صنایع‌غذایی نیز در حلقه فرآوری و بسته‌بندی مورد تاکید قرار گرفته است. برای حوزه توزیع و لجستیک نیز توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تقویت شبکه‌های حمل‌ونقل ریلی و جاد‌ه‌ای، ایجاد مسیرهای جایگزین برای جابه‌جایی کالا و کاهش هزینه‌های ارسال به‌عنوان راهکارهای پیشنهادی ارائه‌ شده‌اند.

تمرکز بر بازارهای هدف، توسعه مسیرهای صادراتی جایگزین، تقویت دیپلماسی اقتصادی و کاهش ریسک‌های تجاری و حمل‌ونقل بین‌المللی به‌عنوان راهبردهایی کلیدی در حوزه صادرات پیشنهاد شده‌اند. در بخش سیاست‌گذاری و حکمرانی نیز این گزارش بر ضرورت مقررات‌زدایی، کاهش محدودیت‌های صادراتی، تسهیل در فرایندهای اداری، تعامل سازنده دستگاه‌های اجرایی، ایجاد سازوکارهای حمایتی برای صادرکنندگان و افزایش پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های تجاری تاکید کرده است.

گزارش «زنجیره ارزش صادرات محصولات کشاورزی و تاثیر جنگ بر آن» را از اینجا دریافت و مطالعه کنید.

لینک گزارش

https://economy.tccim.ir/fulldoc?nid=2322