در نشست اخیر کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران که علاوه بر فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال، اتحادیه‌ها و تشکل‌های تخصصی، نمایندگانی از بانک مرکزی، دفتر برق و الکترونیک وزارت صمت، مرکز ملی فضای مجازی، شرکت مخابرات ایران و مدیران فناوری برخی بانک‌ها حضور داشتند، چالش‌های تامین تجهیزات حوزه اقتصاد دیجیتال مطرح و راهکارهایی برای تسهیل دسترسی به این تجهیزات پیشنهاد شد. 

در ابتدای این نشست مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران با اشاره به اینکه فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال تا پیش از این با چالش‌هایی چون ثبت سفارش، تامین و تخصیص ارز برای تامین نهاده‌های تولید و تامین تجهیزات مواجه بودند، افزود:  از اواخر سال گذشته، تغییر نرخ ارز، افزایش قیمت‌ها و کاهش موجودی برخی تجهیزات چالش جدیدی ایجاد کرد. بعد از آن هم، تبعات ناشی از جنگ، وضعیت واردات، ثبت سفارش و تخصیص ارز در سال جاری را در بلاتکلیفی قرار داده است. همچنین شرکت‌ها به دلیل تنش‌هایی که  در ارتباط  با امارات ایجاد شد، سردرگم هستند و باید در این مورد نیز چاره‌اندیشی صورت گیرد.

در ادامه این نشست، رضا قربانی، نایب رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران به ارائه گزارشی درباره برگزاری دومین رویداد زیرساخت دیجیتال ایران در دی ماه سال گذشته پرداخت و گفت: زیرساخت دیجیتال کشور به عنوان ستون فقرات نامرئی امنیت ملی و توسعه اقتصادی شناخته‌ می‌شود و اکنون بیش از آنکه بعد توسعه اقتصادی آن مورد توجه قرار گیرد به نقش آن در امنیت ملی توجه می‌شود.

او با تاکید برضرورت بازتعریف مفهوم زیرساخت، گفت: زیرساخت باید فراتر از سخت افزار تعریف شود و اهمیت آن به عنوان وجهی از پایداری، تاب‌آوری و اعتماد مورد توجه قرار گیرد. پایداری زیرساخت دیجیتال نیز بخشی از امنیت ملی و یک مسئله حاکمیتی است.

قربانی با بیان اینکه«حوزه زیرساخت دیجیتال نیز با ناترازی‌هایی مواجه است» افزود: با تغییر شاخص‌های جهانی، دیگر دنیا تعداد دیتاسنتر را نمی‌شمارد، بلکه میزان مصرف انرژی ملاک قدرت پردازش است. در شرایطی که ناترازی برق در کشور وجود دارد، توسعه دیجیتال و هوش مصنوعی چندان ممکن نخواهد بود. در حالی که در دنیا با استفاده از هوش مصنوعی، خطای انسانی حذف و اختلالات قبل از وقوع پیش‌بینی می‌شود، در کشور ما همچنان رفتار انفعالی حاکم است.

وی افزود: موضوع دیگری که 10 سال است که در کشور پیشرفتی نداشته، بحث فیبر نوری است. دنیا در بستر اینترنت ثابت جلو می‌رود، اما در ایران 77 درصد ترافیک روی موبایل است که منجر به اشباع شبکه می‌شود. نکته حائز اهمیت اینکه، زنجیره تامین از خرید تا حمل در دنیا، سه هفته به طول می‌انجامد اما این فرآیند در ایران به بیش از 5 ماه می‌رسد و تامین کالا با ممنوعیت واردات، کاغذبازی و نوسانات نرخ ارز مواجه است.

قربانی در ادامه، اصلاح حکمرانی، پیشگیری، تشخیص زودهنگام و سرمایه‌گذاری را در جلوگیری از خروج نیروی انسانی موثر دانست و گفت: زیرساخت دیجیتال یک اولویت است و باید انتخاب سرنوشت‌سازی میان فرسودگی و جهش داشته باشیم. اگر هدف این است که سهم 10 درصدی اقتصاد دیجیتال در GDP محقق شود باید چالش‌هایی که مورد اشاره قرار گرفت، برطرف شده و ثبات در سیاست‌گذاری، تزریق سرمایه، توسعه فیبر نوری و استانداردسازی در کوتاه مدت مورد توجه قرار گیرد.

در ادامه این نشست رئیس کمیسیون تحول‌، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران با اشاره به برخی گزارش‌های رسانه‌ای  در مورد مبدا تامین کننده تجهیزات پردازش و اثر آن بر افزایش ریسک امنیت سایبری گفت: به نظر می‌رسد که صرفا نباید روی این مسئله که تجهیزات متعلق به کدام کشور هستند، تمرکز کرد و باید تمام جنبه‌های این موضوع را درنظر گرفت. از این رو به نظر می‌رسد، گزارش‌های این چنینی غیرکارشناسی بوده و ممکن است ما را از مسیر اصلی منحرف کند. در این شرایط باید به دنبال یک راهکار منطقی بود تا اشتباهات دوباره تکرار نشود.

در ادامه، فعالان حاضر در این جلسه به تبعات انحصار در واردات تجهیزات فاوا اشاره کردند و ضرورت شفافیت در شرایط تحریمی را مورد تاکید قرار دادند. ضرورت توجه دولت به ریسک‌های امنیتی تمرکز دیتا، رفع محدودیت‌های ثبت سفارش برای جلوگیری از قاچاق کالاها و تجهیزات این حوزه از دیگر مواردی بود که به آن اشاره شد. 

آغاز ثبت سفارش از هفته آینده

در ادامه این جلسه، طباطبایی نماینده دفتر برق و الکترونیک وزارت صمت با اشاره به اینکه تجهیزات شبکه به طور کامل در لیست کالاهای ضروری قرار گرفته است تا از اولویت ارزی و سایر ضوابط و شرایط بهره‌مند شود گفت: به احتمال بسیار سامانه ثبت سفارش و واردات بدون انتقال ارز برای کالاهای ضروری از هفته آینده باز می‌شود.

سیاست‌گذاری‌ها متناسب با شرایط نیست

علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران هم از ضرورت بازنگری در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری ها متناسب با شرایط جنگی سخن گفت و افزود: سیاست‌های ارزی باید مورد بازنگری قرار گرفته و امکان واردات با ارز خود تسهیل شود. مسعودی با بیان اینکه«صرف مولتی برند بودن تجهیزات، اشکالی ایجاد نمی کند» گفت: باید رفتارمان در حوزه امنیت سایبری و نرم‌افزاری را تصحیح کنیم تا امنیت سایبری برقرار شود. او با اشاره به چالشی که قطعی اینترنت به وجود آورده است، ادامه داد: باید این نکته مورد توجه قرار گیرد که با قطع اینترنت کدام مسئله حل شده و چه مسایلی با ایجاد محدودیت در این بخش ایجاد شده است.

تغییر مسیر واردات از امارات

در ادامه افشین کلاهی با تاکید بر اینکه، روند تخصیص ارز باید تسهیل شده و مقررات آزاردهنده و هزینه‌زای قدیمی حذف شود، گفت: نگاه امنیتی، موضوعات را حل نمی‌کند. اگر نگرانی وجود دارد و نیاز به نظارت است این کار باید توسط تشکل‌های تخصصی انجام شود. باید درها را باز بگذاریم تا تجهیزات وارد شود و از دنیا عقب نمانیم. در بحث تخصیص ارز باید هر چه زودتر دستورالعمل واردات بدون انتقال ارز ابلاغ و واردات تجهیزات انجام گیرد. اتاق‌های بازرگانی نیز می‌توانند از طریق توسعه ارتباطات خود کمک کنند تا کالاهایی که در امارات مانده است از مسیرهای دیگری وارد کشور شود.

خسارت تعدیل نیروی انسانی

در پایان این نشست سعید رسول‌اف، نایب رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران به وضعیت تعدیل نیروی انسانی به عنوان یک زیرساخت و آثار اجتماعی آن اشاره کرد و گفت: آماری که یکی از پلتفرم‌ها درخصوص تعداد کارجویان منتشر کرده است، نشان از شکل‌گیری موج بیکاری در کشور است. قیمت موبایل هم در وضعیتی است که افرادی که در حوزه اقتصاد دیجیتال از آن به عنوان ابزار اولیه کار استفاده می‌کنند، قدرت خرید خود را از دست داده‌اند.

در ادامه این جلسه سایر حاضران نیز نظرات و دیدگاه‌های خود را مطرح کردند و  تسهیل فرآیندها برای تامین تجهیزات مورد نیاز در حوزه اقتصاد دیجیتال را مورد تاکید قرار دادند.