در گزارشی که معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران به‌تازگی منتشر کرده، وضعیت لجستیک و الزامات تاب‌آوری در این بخش مورد تحلیل قرار گرفته و راهکارهایی برای بهبود کارآمدی این صنعت در بحران‌هایی مانند جنگ یا شرایط تحریمی ارائه شده است. اولویت‌بندی براساس نیازها، ایجاد کریدورهای جایگزین، تاسیس میکرو هاب‌های اضطراری، تمرکز بر تداوم خدمت، ذخیره آفلاین و راه‌اندازی یک شبکه مستقل در دوران جنگ و تمرکز بر یکپارچه‌سازی، توسعه پلتفرم داده تعامل‌پذیر و بهبود تصمیم‌سازی پیش‌بینانه در دوران پساجنگ از جمله راهکارهای ارائه‌شده در این گزارش به‌شمار می‌رود.

در این گزارش این نکته مورد اشاره قرار گرفته است که لجستیک در ایران در آستانه یک تغییر پارادایم قرار گرفته و ضروری است در راستای افزایش تاب‌آوری و تطبیق‌پذیری این حوزه اقدامات موثری صورت پذیرد.

بررسی‌های این پژوهش حاکی از آن است که تاب‌آوری لجستیک ایران بیش از آن‌که نتیجه طراحی، استاندارد و حکمرانی روشن باشد، نتیجه تجربه عملی بازیگران این حوزه، انطباق‌های موردی و راه‌حل‌های موقت است. در حالی که این صنعت به‌جای راهکارهای مقطعی و کوتاه‌مدت برای بقا در مواجهه با شوک‌های و اختلال‌های هم‌زمان که تاخیر در سرویس‌دهی، ناهماهنگی و کاهش خدمات‌رسانی را ایجاد می‌کند، به راه‌حل‌هایی با اثرات بلندمدت نیاز دارد. در نقشه راه تاب‌آوری دیجیتال لجستیک ایران، برای عبور از بحران‌های شدید یک چارچوب بومی به نام L-ISCRF ارائه شده است.

چارچوب بومی L-ISCRF و اثر آن در افزایش تاب‌آوری شبکه لجستیک

طبق گزارش جدید معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران، تاب‌آوری صنعت لجستیک یک موضوع چندبعدی است. برهمین اساس، بهره‌گیری از چارچوب L-ISCRF که تاب‌آوری در این حوزه را در شش لایه شناخت شوک‌ها و عدم‌قطعیت‌ها، اصلاح گلوگاه‌های ساختاری و شبکه‌ای، طراحی تداوم عملیات، ایجاد ستون فقرات داده و دیجیتال، استقرار هوش تصمیم‌سازی و هماهنگ‌سازی و در نهایت شکل‌دادن به حکمرانی و هماهنگی روشن میان بازیگران صنعت بررسی می‌کند، یک ضرورت محسوب می‌شود. تحلیل دقیق بحران پیش‌آمده، بهبود در فرایندها، کمک به سیاست‌گذاری مناسب و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین از جمله مزایای این چارچوب به حساب می‌آید.

گزارش ارائه‌شده، نقش اتاق بازرگانی در این چارچوب تحلیلی را در لایه حکمرانی و هماهنگی میان بازیگران صنعت در نظر گرفته است و اتاق بازرگانی با ایجاد کارگروه‌های مدیریت بحران، تعامل موثر با دولت و فعالان صنعت لجستیک، تسهیلگری در اشتراک داده‌ها و هماهنگی میان بازیگران کلیدی این حوزه می‌تواند معماری تاب‌آوری را بازطراحی کند. 

ارتقای حکمرانی و بهره‌گیری از تحول دیجیتال

در بخشی از گزارش «از اختلال تا استمرار؛ نقشه راه تاب‌آوری دیجیتال لجستیک ایران» آمده است که لجستیک ایران با داده‌محوری، استانداردسازی و نقش فعال بخش‌خصوصی، طراحی شبکه‌ای جایگزین و تداوم عملیات، علاوه‌بر عبور از سخت‌ترین بحران‌ها می‌تواند به شبکه‌ای متصل، هوشمند و رقابت‌پذیر تبدیل شود. 

همچنین، در این گزارش عنوان شده که دیجیتالی‌سازی با استفاده از ابزارهای فناورانه به‌روز مانند بلاک‌چین، اینترنت اشیا، دوقلوهای دیجیتال، زیرساخت‌های پردازش ابری، هوش مصنوعی و نمونه‌هایی مانند آن‌ها در بخش‌های گوناگون لجستیک به تاب‌آوری صنعت کمک خواهد کرد. البته دیجیتالی‌سازی زمانی به تاب‌آوری واقعی تبدیل می‌شود که از مسیرهایی مانند یکپارچگی زنجیره، رهگیری لحظه‌ای، بازآرایی سریع شبکه، تصمیم‌سازی داده‌محور و حکمرانی داده عبور کند.

گزارش «از اختلال تا استمرار؛ نقشه راه تاب‌آوری دیجیتال لجستیک ایران»