اعضای کمیسیون‌های تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران، فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران و دانش‌بنیان اتاق ایران با هدف بررسی نقش اینترنت در اقتصاد کشور، شناسایی دغدغه‌های صاحبان کسب‌وکارهای مرتبط با اینترنت و ارائه راه‌حل‌هایی برای پایداری ارتباطات در شرایط جنگ و پساجنگ گردهم‌ آمده و به بحث و تبادل نظر پرداختند.

در ابتدای این نشست، علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران از لزوم گفتمان‌سازی و تعامل بخش‌خصوصی با نهادهای ذی‌ربط و سیاست‌گذار در حوزه فاوا سخن گفت و افزود: اتاق‌های بازرگانی ایران و تهران پس از قطعی اینترنت در دی‌ماه سال گذشته، پیگیری‌های بسیاری را برای برقراری این زیرساخت ارتباطی انجام داده‌ و جلسات متعددی را با سازمان‌های دولتی برگزار کرده‌اند.

لزوم بازتعریف و بازنگری حوزه اقتصاد دیجیتال

در ادامه این جلسه، پیام باقری، عضو هیئت‌نمایندگان اتاق تهران و نایب‌رئیس اتاق ایران با اشاره به اهمیت راهکارمحوری نشست‌هایی که در حال برگزاری است، بر لزوم ارائه راه‌حلی موثر برای ثبات اقتصاد دیجیتال تاکید کرد و  گفت:بازنگری و بازتعریف اقتصاد دیجیتال در حوزه حکمرانی اقتصادی کشور ضروری است و باید اینترنت را به‌عنوان یک زیرساخت حیاتی در اقتصاد مدنظر قرار داد.

به‌گفته باقری، اقتصاد دیجیتال یکی از اصلی‌ترین بخش‌های اقتصاد به‌شمار می‌رود و محدودیت در دسترسی به اینترنت بر مامی بخش‌های اقتصاد اثر می‌گذارند. او تاکید کرد: همان‌گونه که برق یک زیرساخت محسوب می‌شود، اینترنت نیز زیرساختی است که تمامی بخش‌های اقتصادی به آن نیاز دارند. افزایش قیمت‌ تمام‌شده، کاهش بهره‌وری و جاماندن از عرصه رقابت، تنها بخشی از پیامدهای محدودیت‌های اینترنت هستند که اقتصاد و معیشت مردم را دچار مشکل می‌کند.

عضو هیئت‌نمایندگان اتاق تهران با تاکید بر نقش بخش‌خصوصی در رفع دغدغه‌های معیشتی و اقتصادی، ماموریت اصلی اتاق‌های بازرگانی را صیانت از کسب‌وکارهای بخش‌خصوصی عنوان کرد و گفت: اقتصاد کشور پس از جنگ نیازمند یک بازنگری است و این مهم بدون کمک دولت و مجلس و تمرکز بر نقش اقتصاد مردمی امکان‌پذیر نیست. 

درخواست رسیدگی به فروش فیلترشکن‌ها

مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران نیز طی سخنانی ارائه یک راهکار عملیاتی برای اینترنت را با توجه به شرایط کنونی الزامی خواند. نوربخش، ضمن اشاره به پیامدهای قطعی اینترنت برای کسب‌وکارهایی که بر بستر فضای مجازی شکل گرفته‌اند، نسبت به افزایش نرخ بیکاری در کشور ابراز نگرانی کرد و گفت: سوالات بسیاری درباره قطعی اینترنت مطرح می‌شود؛ سوالاتی که بدون پاسخ مانده‌اند.

او با اشاره به تعدیل گسترده نیروی کار در شرکت‌های حوزه فناوری افزود: هزاران نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال به‌دلیل عدم‌دسترسی به اینترنت جهانی در حال از دست دادن شغل خود هستند. نوربخش همچنین خواستار رسیدگی به مسئله فیلترشکن‌ها در کشور شد و گفت: فیلترینگ گسترده باعث شده است که کسب‌وکارها و مردم برای دسترسی به اینترنت هزینه‌های بالایی را متحمل شوند که البته دارای محدودیت بوده و این خود می‌تواند یک مساله امنیتی محسوب ‌شود. در عین‌حال پرسش قابل تاملی که وجود دارد این است که اگر موضوع امنیت شبکه مطرح می‌شود، این موضوع، چگونه با اینترنت‌های «پرو» و سیم‌کارت‌هایی که ارائه شده تطبیق پیدا می‌کند و مسئله امنیت را تحت‌الشعاع قرار نمی‌دهد؟

باید تاب‌آوری اقتصادی تقویت شود

در ادامه، فرزین فردیس، عضو هیئت‌رئیسه اتاق تهران با تاکید بر اهمیت انسجام اجتماعی و حفظ یکپارچگی در تمامی بخش‌های اقتصادی کشور، سیاست‌گذاری‌های دقیق برای کاهش نرخ بیکاری و افزایش تاب‌آوری اقتصادی را ضروری خواند. فردیس با اشاره به نقش اقتصاد دیجیتال در توسعه جوامع و ضرورت ارائه گزارش‌هایی از میزان آسیبی که جنگ به اقتصاد کشور وارد کرده است، افزود: باید تاب‌آوری اقتصادی در اولویت قرار گیرد و نهاد مسئول در این زمینه مشخص شود. همچنین باید در تصمیم‌گیری‌ها موضوع تاب‌آوری اقتصادی را لحاظ کرد.

عضو هیئت‌رئیسه اتاق تهران با بیان اینکه خسارات ناشی از قطعی اینترنت چند برابر خسارت‌های وارده به صنایع کلیدی کشور است، اعلام کرد که فعالان اقتصادی با اینترنت طبقاتی مخالف هستند، چرا که انسجام اجتماعی که بزرگترین سرمایه یک کشور است را به چالش می‌کشد. فردیس با تاکید بر اینکه«باید درباره میزان خسارتی که قطع‌شدن اینترنت به اقتصاد وارد می‌کند، گفت‌وگو کرد» افزود: محدودیت‌های اینترنت ریسک بیکاری را افزایش می‌دهد و هزینه‌زاست.

او در انتهای سخنانش به ضرورت شایسته‌سالاری اشاره کرد و گفت: نارضایتی کارمندان به‌دلیل مشکلات معیشتی می‌تواند زمینه‌ساز ناامنی و نفوذ سایبری شود.

در ادامه این نشست، سعید رسول‌اف، نایب‌رئیس کمیسیون تحول اتاق تهران توضیح داد که خسارات قطعی اینترنت تنها شامل کسب‌وکارهایB2B  و B2G نمی‌شود و بسیاری از شرکت‌های B2C مانند سرویس‌های ارائه‌دهنده پیامک، فعالان حوزه تبلیغات و توسعه‌دهندگان از محدودیت‌‌هایی که ایجاد شده، آسیب دیده‌اند. رسول‌اف همانند سایر حضار در این جلسه نسبت به افزایش نرخ بیکاری و تعطیلی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط هشدار داد.

خسارت قطعی اینترنت روزانه ۴۰ میلیون دلار است

افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانش‌بنیان اتاق ایران با بیان این‌که «پیامدهای قطعی اینترنت، هدررفت هزینه‌‌ای است که کسب‌وکارهای اینترنتی انجام داده‌اند» بر ضرورت پایداری اینترنت به‌عنوان یک زیرساخت موثر تاکید کرد.

او همچنین خساراتی که به زیرساخت‌‌های فیزیکی مانند پل‌ها و نیروگاه‌ها در این جنگ وارد شده را با آسیبی که به زیرساخت اینترنت وارد شده مقایسه کرد و افزود: همه‌ی ما از تخریب پل B1متاثر شدیم. برآوردها نشان می‌دهد که ساخت این پل ۲۰ میلیون دلار هزینه دارد و برای احداث هر مگاوات نیروگاه حدود ۳ میلیون دلار لازم است.  اما خساراتی که قطعی اینترنت به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد کشور می‌زند، فراتر است.

براساس اعلام رئیس کمیسیون دانش‌بنیان اتاق ایران، قطعی اینترنت به‌صورت مستقیم بیش از ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار و به‌صورت غیرمستقیم۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار به صورت روزانه به اقتصاد کشور ضربه می‌زند و باعث تعطیلی بسیاری از کسب‌وکارها و افزایش نرخ بیکاری می‌شود. در نتیجه، ضروری است که در تصمیم‌گیری‌ها هزینه‌ها و پیامدهای اجتماعی قطعی اینترنت مدنظر قرار گیرد و همان‌طور که تلاش می‌شود تا زیرساخت‌هایی مانند آب و برق حفظ شود، دسترسی به اینترنت نیز جدی گرفته شود‌.

جنگ رمضان، جنگ فناوری بود

محسن پاشا، قائم‌مقام رئیس و سرپرست معاونت امنیت مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به آسیب‌هایی که به اقتصاد دیجیتال وارد شده اظهار داشت: در کشور ما موضوعات چندوجهی و وابسته به یکدیگرند. جنگ اخیر، جنگ فناوری بود و برای حفظ دارایی‌های مردم و جلوگیری از نفوذ دشمن به زیرساخت‌های فناورانه، دفاع از امنیت الکترونیک و ارتباطات الزامی بود.

معاون امنیت مرکز ملی فضای مجازی همچنین اعلام کرد که نهادهای ذی‌صلاح در تلاش هستند تا دسترسی فعالان اقتصادی بخش‌خصوصی را طبق درخواست اتاق بازرگانی، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و اتحادیه‌ کشوری کسب‌وکارهای مجازی به مرور تامین کنند.

احسان چیت‌ساز، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز از تلاش وزارت ارتباطات در راستای افزایش تعامل با فعالان بخش‌خصوصی و دستگاه‌های تصمیم‌ساز سخن گفت و تاکید کرد: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حال تهیه گزارشی از میزان خسارات واردشده به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط است و همواره سعی می‌کند به‌‌عنوان سیاست‌گذار، مستقل از بخش‌خصوصی تصمیم نگیرد و برای بهره‌برداری از فرصت‌های موجود در فضای اقتصاد دیجیتال از فعالان این حوزه کمک بگیرد.

رضا باقری اصل، دبیر کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات با بیان این‌که «پس از جنگ، نمی‌توان با برنامه‌های گذشته پیش رفت» تصریح کرد: دیگر نمی‌توانیم تاب‌آوری انرژی و زیرساخت‌های ارتباطی را با مدل‌هایی پیش ‌ببریم که در گذشته انجام می‌دادیم، باید شرایط پس از جنگ را پیش‎بینی کرد و به بازسازی مجدد زیرساخت‌ها پرداخت.

باقری اصل، در ادامه این جلسه، بازتعریف شاخص‌ها و سعی در کاهش نرخ بیکاری در کنار افزایش همدلی در جامعه و محیط‌های کسب‌وکاری را از ضرورت‌های توسعه برشمرد. 

در پایان این نشست نیز فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران با اشاره به چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در حوزه فاوا، تصریح کرد: نرخ استهلاک سرمایه در بخش فناوری اطلاعات سه سال است.این موضوع فارغ از چالش‌های قطعی اینترنت و ریسک بالای این حوزه است. از طرفی،
ضرورت به‌روزرسانی سخت‌افزارها و نرم‌افزارها را نیز باید در نظر گرفت. با توجه به شرایط موجود پیش‌بینی می‌شود تا سه سال آینده با چالش سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات مواجه خواهیم بود و دیگر کسی جسارت سرمایه‌گذاری در این زمینه را نخواهد داشت.