معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق بازرگانی تهران در گزارشی با نقد شاخص‌های ارزیابی فضای کسب‌وکار که توانایی انعکاس پیچیدگی‌های اقتصادی پایتخت را ندارند، پیشنهاد می‌کند با الگوبرداری از مدل جدید بانک جهانی (B-READY) و شاخص رقابت‌پذیری استانی ویتنام (PCI)، سامانه پایش بومی برای تهران طراحی شود تا شکاف میان «قوانین روی کاغذ» و «واقعیت‌های اجرایی» برای فعالان اقتصادی آشکار شود.

ضرورت عبور از پایش‌های ملی

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تهران، این مطالعه که با عنوان «بررسی مدل‌های سنجش محیط کسب‌ و کار و طراحی فرآیند مدل استان تهران» منتشر شده است، استدلال می‌کند که گزارش‌های فصلی فعلی، مانند طرح پایش ملی محیط کسب‌ و کار ایران، اگرچه برای مقایسه کلان مفیدند، اما در نشان دادن «تفاوت‌های معنادار» تهران ناتوان مانده‌اند.

بر اساس یافته‌های این گزارش، در پایش‌های ملی، امتیاز تهران (۶.۰۵) تفاوت اندکی با میانگین کشور یا حتی استان‌های محروم دارد، در حالی که تهران با دارا بودن سهم عمده از تولید ناخالص داخلی و پیچیدگی‌های اداری منحصربه‌فرد، نیازمند ابزاری دقیق‌تر برای سنجش «کیفیت حکمرانی محلی» و «عملکرد دستگاه‌های اجرایی» است.

الگوبرداری از استانداردهای ۲۰۲۴ جهان

پژوهشگران معاونت مطالعات اقتصادی اتاق تهران در این طرح، مدل B-READY (Business Ready) بانک جهانی را که در سال ۲۰۲۴ جایگزین گزارش «سهولت کسب‌ و کار» شده، به عنوان الگوی اصلی معرفی کرده‌اند. این مدل بر سه محور «چارچوب مقرراتی»، «خدمات عمومی» و «کارایی عملیاتی» استوار است و تمرکز ویژه‌ای بر سنجش فاصله میان قانون و اجرا دارد. همچنین تجربه موفق ویتنام در شاخص PCI که منجر به رقابت استانداری‌ها برای جذب سرمایه شده، به عنوان الگوی مکمل پیشنهاد شده است.

ساختار مدل پیشنهادی برای تهران

مدل طراحی‌ شده برای استان تهران، یک رویکرد ترکیبی است که داده‌های خود را از دو منبع «نظرسنجی از بنگاه‌ها» و «پنل خبرگان» تامین می‌کند. در این طرح، به جای کلی‌گویی، سوالات دقیقی درباره «زمان واقعی دریافت مجوزها»، «هزینه‌های غیررسمی»، «قطعی‌های برق و زیرساخت» و «شفافیت فرآیندهای مالیاتی» پرسیده می‌شود. جامعه آماری هدف در این طرح، حدود ۱۴ هزار عضو فعال اتاق تهران هستند که در فاز پایلوت با نمونه‌گیری از صنایع مختلف مورد سنجش قرار خواهند گرفت.

بررسی مدل‌های سنجش محیط کسب‌وکار و طراحی فرایند و چارچوب مدل سنجش محیط کسب‌وکار استان تهرانش