مراسم افتتاحیه دومین همایش «اقتصاد دریامحور» با هدف ایجاد هم‌افزایی میان دولت، بخش خصوصی و جامعه فناور برای ترسیم نقشه راه اقتصاد مبتنی بر دریا و معرفی فرصت‌های نو در سواحل شمالی و جنوبی کشور در 17 ‌‌آبان ماه و در جزیره کیش برگزار شد. این همایش دو روزه که با حضور هیئت‌های تجاری و سفرای کشورهای آسیایی، آفریقایی و اروپایی و همچنین مشارکت فعال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برپا شده، در روز هجدهم آبان ماه ادامه خواهد یافت.

همایش اقتصاد دریامحور که با محوریت سرمایه‌گذاری و تجارت طراحی شده، بررسی موضوعاتی چون اقتصاد دیجیتال، سرمایه‌گذاری در منطقه مکران، ظرفیت‌های معدن و صنایع معدنی، سرمایه‌گذاری مناطق آزاد در حوزه اقتصاد دریامحور، پتانسیل سرمایه‌گذاری استان‌های ساحلی و توسعه پایدار دریایی و تامین منابع را در دستور کار قرار داده و این موضوعات در قالب نشست‌های B2B و پانل‌های تخصصی از جمله با موضوعات «تاب آوری و امنیت اقتصادی» و «ترانزیت و لجستیک» مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

پانل «ترانزیت و لجستیک»

در پانل ترانزیت و لجستیک که با حضور ایرج رهبر، رئیس کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی، پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل و نقل، دیاکو حسینی، معاون مطالعات اقتصادی و آینده پژوهی و محمد عبده ابطحی مشاور اتاق تهران‌ ، غلامرضا انصاری معاون سابق وزارت امور خارجه و همچنین سفرای کشورهای آسیایی و آفریقایی برگزار شد، مباحثی مانند سرمایه‌گذاری و توسعه کریدورها، رفع موانع و بهبود سیاست‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل و ترانزیت و نقش اقتصاد دریامحور در توسعه اقتصادی کشور به بحث گذاشته شد.

 به گزارش روابط‌عمومی اتاق تهران، محمد عبده ابطحی، مشاور اقتصاد دیجیتال معاونت مطالعات اقتصادی و آینده پژوهی اتاق تهران در این پانل، سیر تحول بنادر و لزوم هوشمندسازی بنادر را مورد بررسی قرار داد و گفت که بنادر تا دهه ۱۹۶۰ میلادی، صرفا نقش بارگیری و تخلیه را برعهده داشتند و پس از آن، بنادر صنعتی شکل گرفته و مسیر دیجیتالی‌شدن بنادر از دهه ۱۹۸۰ آغاز شد. ابطحی گفت: گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که شکل‌گیری مفهوم بندر هوشمند از سال ۲۰۱۰ شروع شده و همچنان این مسیر در حال توسعه است. بندر هوشمند، بندری متصل، پایدار،‌ ایمن و خودکار است که با تکیه بر زیرساخت‌ها و تجهیزات هوشمند، نیروی انسانی متخصص و شیوه‌‌های هوشمند مدیریتی به حفظ محیط‌زیست و ایجاد زیرساخت‌های زنجیره‌های ارزش جهانی کمک می‌کند. بندر هوشمند براساس تعاریف، سبب ارتقای کیفیت زندگی شهروندان می‌شود.

ابطحی در ادامه افزود: از آن‌جا که نقش بنادر با هوشمندسازی متفاوت خواهد شد، تقویت زیرساخت‌های لجستیک هوشمند و بهره‌مندی از فناوری‌های جدید در توسعه بنادر هوشمند ضرورت پیدا می‌کند. بنادر هوشمند با اتوماسیون فرایندهای کسب‌وکار، داده‌محوری و یکپارچه‌سازی خدمات، مسیر رشد اقتصادی از طریق دریا را تسهیل می‌کنند. به‌گفته او، اینترنت اشیاء، شبکه 5G، بلاک‌چین و قراردادهای هوشمند، کلان‌داده‌ها، هوش مصنوعی و همزاد دیجیتال به ایجاد و رشد بنادر هوشمند کمک خواهند کرد.

ابطحی در ادامه، ضمن بررسی وضعیت بازارهای جهانی و ظرفیت حمل‌ونقل بین‌المللی در حوزه بنادر، فهرستی از بنادر هوشمند پیشرو در جهان را ارائه کرد. او از تعدد بنادر هوشمند در شرق آسیا و پیشتازی چین در این زمینه سخن گفت و نسبت به سقوط ۵۹ رتبه‌ای ایران در شاخص LPI اظهار نگرانی کرد. او  همچنین با اشاره به مراکز لجستیک دریایی در کشور مانند بندرعباس، بندر امام خمینی و چابهار، به لزوم توسعه بنادر هوشمند اشاره کرد و نقش اتاق بازرگانی را در این حوزه پررنگ دانست. به‌گفته مشاور مطالعات اقتصاد دیجیتال معاونت مطالعات اقتصادی و آینده پژوهی اتاق بازرگانی تهران، به رغم چالش‌های حمل‌ونقل دریایی ایران مانند هزینه‌های بالا، ضعف زیرساخت‌ها و ناکارآمدی زنجیره تامین، اتاق‌های بازرگانی می‌توانند با تسهیل سرمایه‌گذاری مشترک، سیاست‌گذاری و هم‌افزایی، تقویت ارتباطات بین‌المللی و توانمندسازی منابع انسانی به توسعه بنادر هوشمند کمک کنند.

ایران می‌تواند نقطه اتصال تجارت جهانی باشد

دیاکو حسینی، معاون مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق بازرگانی تهران نیز  با ارائه گزارشی، تحت عنوان  «ایران؛ کاروان‌سرای جهانی»، وضعیت ایران در زمینه اقتصاد دریاپایه را بررسی کرد. او با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران به‌عنوان شاهراه ارتباطی آسیا و اروپا گفت: اقیانوس هند اولین فضای واقعی جهانی‌شدن تجارت طی قرن‌های ۱۴ تا ۱۸ بوده است و این اقیانوس، ابتدا محور مبادلات تجاری در آسیا، خاورمیانه و آفریقا به شمار می‌رفته و از قرن ۱۷ با ظهور شرکت‌های هند شرقی در هلند و انگلستان، شبکه تجاری گسترده‌ای برای انواع تجارت در آن شکل گرفته است. او با بررسی سیر تاریخی اقتصاد دریامحور از اقیانوس هند به اقیانوس اطلس از قرن ۱۸ تا ۲۰، هند، چین و اروپا را مهم‌ترین بازیگران تجارت جهانی بر بستراقتصاد دریاپایه خواند.

به‌گفته معاون مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق بازرگانی تهران با ورود به قرن ۲۱، سهم تولید ناخالص داخلی چین از ۴ درصد به ۱۷ درصد رسید و یک نظام ژئواکونومیک تازه در اقیانوس هند شکل گرفت. او گفت که هند و چین از فرصت ارتباطات تجاری با اروپا از طریق لجستیک بهره‌مند شده‌اند و ایران به‌دلیل مزایای منحصر به فرد جغرافیایی‌اش می‌تواند نقش موثری را در اتصال آسیا  به اروپا ایفا کند. او در ادامه به تبیین کریدورها و مسیرهای تجارت جهانی از طریق ایران پرداخت.

غلامرضا انصاری، معاون سابق وزیر امور خارجه نیز جغرافیای ایران را یک سرمایه ملی و محلی برای درآمد ارزی عنوان کرد و گفت: رابطه مرزی زمینی ایران و همسایه شمالی‌اش به یک باریکه آبی محدود می‌شود؛ باریکه‌ای که‌ می‌تواند فرصت مبادله با کشورهای حاشیه دریای خزر را بهبود ببخشد. انصاری در ادامه به اهمیت کریدورهای شمال، جنوب و شرق برای پیوستن به اقتصاد جهانی و افزایش منابع مالی کشور اشاره کرد و گفت: جذب سرمایه‌‌ای که با سازوکارهای مدرن مشارکت هم‌سو باشد، چه سرمایه‌ی خارجی و چه داخلی نیاز امروز ایران برای تقویت ترانزیت و لجستیک است.

به‌گفته معاون سابق وزیر امور خارجه، جذب سرمایه از طریق سرمایه‌گذاران خارجی و ایرانیان خارج از کشور تاحدودی می‌‌تواند به بهبود منابع مالی در این حوزه کمک کند. او جذب سرمایه، شناسایی نقاط حیاتی برای حمایت در حوزه لجستیک و آموزش نیروهای متخصص در بخش‌های فنی و تجاری را برای بین‌المللی شدن اقتصاد کشور به‌خصوص از طریق دریا حیاتی دانست. انصاری سپس، چالش‌های لجستیک کشور را تعدد نهادهای تصمیم‌گیر، نبود یک متولی واحد برای تقویت کریدورها و تعرفه‌های ناپایدار و غیر رقابتی عنوان کرده و پیشنهاد کرد تا یک شورای عالی برای ترانزیت تشکیل شود. پنجره واحد دیجیتال ترانزیت و تدوین طرح جامع لجستیک و اقتصاد دریامحور از دیگر پیشنهاد انصاری در این پانل بود.

تجارت ایران با سایر نقاط جهان به کریدورها وابسته است

پیمان سنندجی،‌ رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران نیز با بررسی ظرفیت‌ها و راهبردهای تقویت اقتصاد دریامحور از طریق ترانزیت به تشریح کریدورهای کشور پرداخت. سنندجی گفت:‌ ایران با بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی از یک موقعیت ژئوپولیتیکی ویژه برخوردار است و کشور ما، چهارراه طبیعی مسیرهای تجاری به شمار رفته و یکی از مزیت‌های آن نسبت به سایر کشورهای منطقه، اتصال همزمان آن به آسیا، اروپا و آفریقاست. سنندجی تاکید کرد که توسعه اقتصاد دریامحور و ترانزیت کارآمد، می‌تواند باعث اشتغال‌زایی و افزایش تولیدناخالص داخلی شود.

 رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران در ادامه به چالش‌های مقرراتی و گمرکی در کشور اشاره کرد و بوروکراسی‌ و بازرسی‌های غیرهدفمند، فقدان زیرساخت‌های دیجیتال و نبود انگیزه‌های مالی برای سرمایه‌گذاری را از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه دانست.

او نیز مانند سایر پانلیست‌ها، توسعه کریدور شمال به جنوب و کریدور شرق به غرب را برای بهبود ارتباطات تجاری و رشد اقتصادی کشور ضروری خواند و گفت که بخش‌خصوصی می‌تواند در جذب سرمایه‌گذار و توسعه روابط منطقه‌ای نقشی پررنگ ایفا ‌کند. رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران در ادامه توصیه کرد تا در این زمینه جلسات تجاری متعددی با حضور سفرای کشورهای همسایه برگزار شود.

شهرسازی در بنادر برای توسعه اقتصاد دریامحور

ایرج رهبر، موضوع لجستیک و ترانزیت در اقتصاد دریامحور را از منظر دیگری مورد بررسی قرار داد و شهرسازی در بنادر و جذب نیروی متخصص و با انگیزه را از جمله ملزومات توسعه اقتصاد دریامحور عنوان کرد. رئیس هیئت‌مدیره انجمن انبوه‌سازان تهران گفت: بخش خصوصی با بررسی نقاط قوت و ضعفی که در اقتصاد دریامحور و ساحلی وجود دارد، می‌تواند اقدامات موثری را انجام دهد.

به گفته او، تجهیز شهرهای ساحلی، کاربردپذیر کردن و ایجاد مزایای رقابتی و سرمایه‌گذاری در آن‌ها می‌تواند به رشد اقتصاد دریامحور بینجامد.

معاون مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق بازرگانی تهران در ادامه این جلسه که سفرای ویتنام، مالی، سودان، اوگاندا و چند کشور دیگر در آن حضور داشتند، ضمن جمع‌بندی موضوعات مطرح شده، از آمادگی اتاق تهران برای ایجاد زیرساخت‌های ارتباطات تجاری و گفتمان‌سازی در حوزه اقتصاد دریامحور سخن گفت.

اتاق‌های بازرگانی پلی میان دولت‌ها و کسب‌وکارها
در ادامه برگزاری این پانل، محمد مایگا، سفیر جمهوری مالی در ایران، طی سخنانی استقبال خود را از همکاری با اتاق‌های بازرگانی و ایجاد همکاری‌های مشترک با کسب‌وکارهای ایرانی اعلام کرد.  او ضمن ابراز نگرانی از اینکه کسب‌وکارهای ایرانی چشم‌اندازی برای همکاری با کشورهای غرب آفریقا و به‌خصوص کشورهای ساحل صحرا که شامل مالی،‌ نیجر و بورکینافاسو می‌شود،‌ ترسیم نکرده‌اند، گفت که آماده همکاری با اتاق بازرگانی تهران و به‌طور کلی کسب‌‌وکارهای بخش خصوصی ایران است.

به‌گفته سفیر مالی، برگزاری چنین رویدادهایی می‌‌تواند راهگشای تعاملات بخش خصوصی ایران با آفریقا شود. مایگا همچنین با اشاره به ظرفیت سرمایه‌گذاری در مالی و سایر کشورهای ساحل صحرا، تاکید کرد که بازرگانان ایرانی می‌توانند از طریق خلیج‌فارس به آفریقا دسترسی داشته باشند و در این زمینه تجارت کنند. در همین حال، معاون مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران از آمادگی و جدیت این اتاق برای ورود به بازارهای آفریقا سخن گفت.

 همچنین ابراهیم الشیخ، معاون سفیر سودان در گفت‌وگو با خبرنگار اعزامی اتاق بازرگانی تهران اعلام کرد: در پانل «ترانزیت و لجستیک» متوجه شدم که چطور ایران و آفریقا می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند. ما به افزایش تعاملات تجاری ایران و آفریقا و به‌طور خاص سودان نیاز داریم و این موضوع از دریای سرخ امکان‌پذیر است.

او با بیان اینکه«تجار ایرانی از طریق دریای سرخ می‌توانند به سودان و سایر کشورهای آفریقایی دسترسی داشته باشند» افزود: در عین حال، باید توجه داشت که اتاق‌های بازرگانی می‌توانند نقش مهمی در بهبود روابط تجاری ایفا می‌کنند. ما در سفارت جمهوری سودان در تهران، روابط خوبی با اتاق بازرگانی ایران و اتاق بازرگانی مشترک ایران و آفریقا داریم و در تلاش هستیم تا ارتباطاتمان را با اتاق بازرگانی تهران نیز توسعه دهیم؛ چرا نقش اتاق‌های بازرگانی در گسترش روابط تجاری میان کشورهای آفریقایی و ایران، انکارناپذیر است.