اعضای هیات مدیره انجمن تامین‌‌‌کنندگان پلاسما و داروهای پلاسمائی استان تهران و تعدادی از نمایندگان شرکت‌‌های بزرگ تولیدکننده در صنعت پلاسما با حضور در اتاق بازرگانی تهران در یک نشست خبری علاوه بر معرفی این صنعت و توانمندی‌های آن به سوالات خبرنگاران نیز پاسخ دادند.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، در این نشست که دکتر محمدرضا عابدی، رئیس اداره بیولوژیک سازمان غذا و دارو نیز حضور داشت، فعالان این صنعت با اشاره به صرفه‌جویی ارزی که این صنعت برای کشور داشته و تولید بالای پلاسما و داروهای پلاسمایی که به کمک درمان بیماران آمده است، از رویکرد برخی نهادهای دولتی در رقیب فرض کردن بخش خصوصی انتقاد کردند.

در ابتدای این نشست نایب‌‌رئیس انجمن پلاسما و داروهای پلاسمائی استان تهران، صنعت پلاسما را یکی از استراتژیک‌ترین و راهبردی‌ترین صنایع کشور در حوزه دارو دانست و با ذکر همین مقدمه، گفت: فعالان صنعت پلاسما در بخشی کار می‌کنند که به‌رغم حساسیت به‌شدت زیاد آن و همچنین نیاز هم‌وطنان ما به این داروها، مغفول مانده است.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، آرش ممدوحی‌نیا با تاکید بر اینکه جان و حیات بسیاری از مردم کشور به تولید همین مدل از داروها وابسته است، ادامه داد: اگرچه متخصصان حوزه سلامت به اهمیت این صنعت واقف هستند اما افرادی که خارج از این حوزه فعالیت می‌کنند، به درستی متوجه این مسئله نیستند و امیدوارم که همین نشست، نقطه شروعی برای ایجاد و تسری این آگاهی‌بخشی باشد.

نایب‌رئیس انجمن پلاسما در ادامه از اعضای هیات مدیره این انجمن درخواست کرد که علاوه بر طرح مطالب خود، پاسخگوی سوالات خبرنگاران باشند و صنعت پلاسمای ایران و مزایای آن را به زبان ساده و قابل انتقال به عموم مردم جامعه معرفی کنند.

نیم میلیون لیتر پلاسما در داخل تولید می‌کنیم

نریمان صدری، از فعالان صنعت پلاسما، این صنعت را یکی از راهبردی‌ترین زیرمجموعه‌های صنعت دارو دانست و بیان کرد: وظیفه این صنعت آن است که داروهایی مشتق از پروتئین انسانی تولید کند؛ یعنی فعالان این صنعت دارویی را در اختیار بیماران قرار می‌دهند که منشا آن، بدن خود انسان است. اگر ماده اولیه برای تولید برخی از داروها گیاهان یا مواد شیمیایی هستند، پلاسما از بدن انسان تامین می‌شود. در خون انسان به جز گلبول‌ها، میزان زیادی پروتئین وجود دارد. زمانی که این پروتئین را در آزمایشگاه تغلیظ کنیم، می‌توان با انجام برخی فرایندهای دیگر از آن دارو تولید کرد.

او مبدا تولد این صنعت را جنگ جهانی دوم دانست که در آن مجروحان جنگی نیاز به آلبومین داشتند. صدری گفت: در واقع این صنعت با شروع جنگ جهانی دوم و کمبود خون در اروپا آغاز شد. در سال‌های ابتدایی شروع جنگ، دانشمندان به این نتیجه رسیدند که آلبومین حاصل از پلاسمای انسانی می‌تواند برای درمان مصدومان جنگی در صدمات شدید و شوک مورد استفاده قرار ‌می‌گیرد و فرآیند جداسازی مشتقات پلاسمایی در مقیاس بالا و از پلاسمای انسانی، با روش پالایش در دهه 1940 میلادی توسعه یافت. در زمان جنگ جهانی دوم، روشی پیدا شد که بتوان با جداسازی گلبول‌های قرمز مانع از فساد خون شد.

این عضو انجمن پلاسما بعد از توضیح تاریخ تولید این صنعت اظهار کرد: نزدیک به نیم‌قرن است که فعالان این حوزه تلاش می‌کنند این صنعت را بومی‌سازی کنند. صنعت داروسازی به شکل موازی تلاش می‌کند پروتیئن‌ها را جدا کرده تا داروهای مورد نیاز را تولید کند. در علم پزشکی، می‌توان از این پروتیئن‌ها  استفاده‌ بیشتری برای درمان بیماری‌ها کرد.

به گفته صدری، بیش از 40 مورد بیماری مختلف به کمک این صنعت، درمان می‌شوند؛ این بیماری‌ها مدل‌های گوناگون اعم از اعصاب و روان، نازایی، عضله‌ای و اسکلتی دارند. صدری با ذکر این مسئله ادامه داد: به دلیل کاربردهای گوناگون این دارو و همچنین کمبود آن، کشور نیاز به توسعه این صنعت دارد چراکه هر روز، میزان نیاز به داروهای پلاسمایی بیشتر از پیش می‌شود. در دهه80 کارآفرینان صنعت دارو به این جمع‌بندی رسیدند که برای سهولت دستیابی بیماران به این دارو، نیاز به واردات وجود دارد اما برای واردات، همواره با معضلات مواجه می‌شدند چراکه کل داروی تولیدی پلاسما در دنیا تنها 85 درصد از نیاز بیماران جهان را مرتفع می‌سازد و این فاصله نیز هر روز بیشتر می‌شود.

صدری بعد از برشمردن معضلات واردات داروهای پلاسمایی، یادآوری کرد: به دلیل مشکلات ناشی از واردات این مدل داروها، صنعت‌گران بخش دارو تصمیم گرفتند که این صنعت را بومی‌سازی کنند تا پلاسمای بیشتری تولید کنند و صنعت توسعه یابد. یک راه‌حل این معضل آن بود پلاسمای مورد نیاز تولید و تهیه دارو، از افرادی که خون اهدا می‌کنند، به دست آید اما بدیهی است که این میزان به دلیل محدود بودن تعداد دفعات اهدای خون، کفاف تولید را نمی‌داد.

به گفته صدری، یک شیوه جدید که در اروپا اجرا شد آن بود که اهداکنندگان به جای اهدای خون، از دستگاهی استفاده کنند که تنها پلاسما را جداسازی کند و با این کار، تعداد دفعات اهدای پلاسما افزایش می‌یافت؛ طبق پروتکل‌های وزارت بهداشت یک فرد ایرانی سالم، می‌تواند 36 بار در سال، خون اهدا کند. البته این پروتکل‌ها در برخی کشورها چنان پیشرفته بود که اجازه می‌داد هر نفر، دو بار در هفته امکان اهدا داشته باشد.

صدری که معتقد بود برای توسعه شبکه اهدای خون و همچنین تولید داروهای پلاسمایی نیاز به توسعه بخش خصوصی فعال در این حوزه است، بیان کرد: یکی از راه‌های جمع‌آوری پلاسما این است که خون اهداکننده را در سانتریفیوژ قرار داد و طی مراحلی، پروتئین از آن جدا ‌شود؛ اما در سال‌های اخیر تکنولوژی‌ها به نحوی عمل کردند که دیگر نیازی به اخذ خون از داوطلب نیست؛ بلکه می‌توان پلاسما را به شکل مستقیم از اهدا کننده گرفت. با این روش، هر فرد آمریکایی می‌تواند ۱۰۴ مرتبه در سال، پلاسما اهدا کند. ما فعالان این صنعت، بعد از چندین جلسه، موفق شدیم مجلس و دولت را قانع کنیم که مجوز اولین اهدای پلاسما در بخش خصوصی راه‌اندازی شود. از آن زمان، دو دهه توسعه صنعت پزشکی رخ داد و پزشکان بیشتری به‌دنبال راه‌های جدید بودند اما این فراز و نشیب بخش خصوصی و دولت، مشکلاتی را به وجود آورد.

صدری افزود: دولت معتقد بود که مراکز خصوصی اهدای پلاسما، نمی‌توانند این مسئولیت را انجام دهند. فعالان صنعت دارو در دهه 80 با همکاری یک شرکت آلمانی و به صورت جوینت‌ونچر، توانستند تکنولوژی مذکور را وارد کنند و مرکز کاملا خصوصی تاسیس شد. در آن زمان علت، مخالفت دولت این بود که این اقدام را یک وظیفه حاکمیتی می‌دانست و اجازه نمی‌داد بخش خصوصی دخالتی در این عمل کند.

صدری که باور داشت بعد از رفع فرازونشیب‌های گوناگون کشور به نقطه‌ای رسیده که به کمک بخش خصوصی، حمایت رگولاتورها و نهادهای ناظر تاییدیه‌ها دریافت شده‌اند، اعلام کرد: ما حدود نیم میلیون لیتر پلاسما تولید می‌کنیم و می‌توانیم حدود 50 درصد از نیاز ایرانی‌ها را با پلاسمای ایرانی رفع کنیم اما کشور نیاز دارد که این میزان تولید دوبرابر باشد تا همه مشکلات بیماران داخلی پاسخ داده شود. شروع توسعه صنعت ما در تهران و اطراف تهران بود. این مراکز در تهران، در رقابت با سازمان‌های دولتی و سازمان انتقال خون نبودند اما حال که توسعه به مراکز استان‌های دیگر رسیده، دولت مدام احساس می‌کند که در رقابت با بخش خصوصی قرار گرفته و به همین دلیل، رسیدن به این هدف توسعه صنعت پلاسما دچار چالش شده است.

دکتر نریمان صدری با توضیح اینکه کند بودن روند توسعه این صنعت سبب شده که فعالان این بخش در کنار مهم‌ترین رگولاتور این بخش یعنی سازمان غذا و دارو بایستند، اظهار کرد: همواره انتظار داریم که مردم تشویق شوند پلاسما اهدا کنند. مهم نیست که قرار است این پلاسما کجا اهدا شود اما مردم باید حضور پر فعالی داشته باشند چراکه همین امروز، صدها بیمار ایرانی نیازمند داروهای مورد نیاز هستند. این صنعت چنان راهبردی است که صادرات پلاسمای آمریکا، به اندازه صنعت نفت کشور ما درآمدزاست. امروز، تقریبا ۸۶ میلیون لیتر پلاسما در دنیا تولید میشود و همچنان ۱۵ درصد کمبود وجود دارد.

او افزود: در دنیا سه مکتب برای اهدای پلاسما وجود دارد؛ اولی مکتب آمریکایی است که می‌گوید اهداکننده پلاسما بخشی از بدن خودش را در اختیار علم قرار داده و دولت حق ورود به این فضا را ندارد. در نتیجه خود فرد می‌‌تواند با شرکت‌های تولید دارو رابطه مالی برقرار کند. یک مدل دیگر، مدل آلمانی است که توضیح می‌دهد قرار نیست پلاسما را خرید و فروش کرد اما با نظارت نهاد خصوصی، باید زمانی که اهداکننده در اختیار صنعت پلاسما قرار می‌دهد را جبران کرد. در نهایت، مدل سوم کاملاً رایگان و مبتنی بر انگیزه‌های داوطلبانه و خیرخواهانه است که از این طریق پلاسمای اهدایی کفاف نیازهای جامعه را نمی‌دهد. در نهایت در کشور ما ایران، مدل آلمانی به اجرا درآمده است که هزینه اندکی بابت پوشش و جبران خدمت به فرد داده می‌شود.

اهدای پلاسما بر اساس نیت خیرخواهانه

این فعال صنعت پلاسما توضیح داد: چالش‌های صنعت ما مانند بسیاری از چالش‌هایی که بین بخش خصوصی و دولت بوده، قابل حل است. از دولت انتظار داریم در تصمیم‌گیری‌های مرتبط به توسعه، صدای واحد داشته باشد. فعالان این صنعت در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان تهران نیز قرار است، مشکلات و چالش‌های صنعت پلاسما را مطرح کنند. اما این نهاد هم الزاماً بهترین نهاد برای حل مسئله صنعت نیست چراکه مسئله مشکل‌زای ما نهاد رگولاتور نیست و اتفاقاً نهاد رگولاتوری این صنعت یعنی سازمان غذا و دارو در کنار بخش خصوصی و همراه با توسعه صنعت است؛ چالش ما با نبودن صدای واحد نهادهای دولتی است.

پلاسمای دریافتی قابل رهگیری است

رئیس اداره خون و فرآورده‌‌های بیولوژیک سازمان غذا و دارو نیز از جمله حاضران این جلسه بود و در مورد مخالفت‌های برخی نهادهای دولتی با توسعه صنعت پلاسما توضیح داد که از نظر سازمان غذا و دارو، توسعه این صنعت کاملاً به نفع کشور است.

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تهران، محمدرضا عابدی با اشاره به اینکه اهداکننده های پلاسما دائم از نظر شاخص‌‌های سلامت مورد پایش کامل قرار می‌‌‌گیرند، گفت: بین پلاسمایی که در داخل تولید و برای پالایش به خارج از کشور فرستاده می‌شود و باز می‌گردد تفاوت قابل توجهی با پلاسمایی دارد که از طریق واردات از خارج تامین می‌شود، از نظر قیمت وجود دارد. ضمن اینکه پلاسمای بومی از نظر شاخص‌های سلامت کاملاً پایش شده است.

او گفت: نظر سازمان غذا و دارو کاملاً شفاف و مشخص است و براساس قانون سال 1334 هر سیاست و مجوزی در این حوزه براساس تصمیم کمیسیون ماده 20 است. اگر مسئولان انتقال خون هم در بین حاضران جلسه بودند بهتر بود تا خودشان در مورد دغدغه‌هایشان پاسخ دهند که مسئله این سازمان با مراکز اهدای پلاسما ناشی از چه مواردی است چراکه میزان پلاسمای دریافتی، در سامانه‌های مختلف این سازمان ثبت می‌شود و قابل رهگیری است.

مراکز پلاسما خللی در کار سازمان انتقال خون ایجاد نمی‌کنند

حسین سالم، از دیگر اعضای انجمن پلاسما و مدیرعامل شرکت پلاسمادرمان سرو سپید نیز در این جلسه با تاکید بر اینکه اعطای مجوز برای فعالیت در صنعت پلاسما جزو وظایف و مسئولیت‌های وزارت بهداشت و درمان و به طور مشخص سازمان غذا و دارو است، ادامه داد: متاسفانه چالش‌هایی که گاه‌گاه ایجاد می‌شود بسته به نظر مدیران‌عامل وقت سازمان انتقال خون است. این مدیران بنا به اساسنامه، مصلحت یا تفکری که دارند در این زمینه تصمیم می‌گیرند.

او گفت: هزینه‌‌ای که ما بابت جبران خدمت به اهداکننده پلاسما می‌پردازیم پایین است و عملاً جبران خدمت او نیست. برخی اهداکنندگان نیز  این هزینه را همان‌جا به خیریه اهدا می‌کنند. اهدای خون در نهایت حدود 20 دقیقه زمان از اهداکننده می‌‌گیرد اما برای اهدای پلاسما حداقل 45 دقیقه زمان لازم است.

سالم اولویت سازمان انتقال خون را اهدای خون دانست و از این نظر احساس می‌کنند که با اهدای پلاسما تعارض دارند. او افزود: در سازمان انتقال خون، اولویت با اهدای خون است و از اهدای پلاسما استقبال نمی‌شود و تجربه نشان داده است که اهداکنندگان در این مراکز تمایل به اهدای خون دارند نه پلاسما. از این نظر اساساً تعارضی بین توسعه صنعت پلاسما و کار سازمان انتقال خون وجود ندارد و ما امیدواریم این مساله زودتر حل شود.

او تاکید کرد که در حوزه اهدای خون یا اهدای پلاسما اصلا مساله مالی مطرح نیست و آنچه اتفاق می‌افتد ناشی از فرهنگ اهدای داوطلبانه در کشور ماست. حسین سالم ادامه داد: آنچه ما در مراکز بخش خصوصی به اهداکننده می‌‌پردازیم، براساس مولفه‌هایی مانند هزینه رفت‌وآمد و جبران خدمت برپایه حداقل‌هاست و مبلغی نیست که به فرهنگ اهدا در کشور لطمه بزند.

در ادامه این برنامه، خبرنگاران و اصحاب رسانه نیز در مورد شکل‌گیری و توسعه صنعت پلاسما، صرفه‌جویی‌ ارزی ناشی از این صنعت، میزان تولید پلاسما، کارکرد پالایشگاه‌ها و ...