بازار خودرو این روزها در رکود به سر می برد. از یک سو تمایل به خرید و سرمایه گذاری بر روی خودروهای کارکرده داخلی افزایش یافته و از سویی دیگر، تولیدکنندگان داخلی به دنبال کاهش تولید، افزایش قیمت محصولات و هرچه محدودتر کردن واردات هستند. 

تولیدکنندگان داخلی آموخته اند که سیاست گذار به واسطه دیپلماسی درون گرای خود، به دنبال واردات و یا همکاری با شرکت های بزرگ خارجی برای تولید خودرو در ایران نیست. در نتیجه، خودروساز، با افزایش قیمت ها، افزایش تولید خودروهای ناقص (آماده نشده برای تحویل)، کاهش کیفیت تولیدات و عرضه کنترل شده، به این دیپلماسی درون گرا، پاسخ می دهد.  

از سویی دیگر، با وجود کاهش تقاضا برای خودروهای صفر، تولید خودرو بر اساس سیاست های قبلی آنچنان که باید کاهش نیافته است. آمار تولید خودرو نشان می دهد که خودروسازان از ابتدای سال تا انتهای دی ماه ۷۱۹ هزار و ۳۱ دستگاه خودروی سواری تولید کرده‌‏‌اند.

سال 1402 در همین مدت ۷۶۷ هزار و ۲۹۳ دستگاه تولید شده بود که در نتیجه شاهد کاهش 48 هزار و 262 دستگاه از شمار تولیدات هستیم. این میزان کاهش، در شرایطی است که بازار تقاضا و کشش کافی برای بیش از 700 هزار دستگاه خودرو ندارد و در نتیجه خودروسازان، بخشی از تولیدات خود را به شکل ناقص نگه داشته اند.

برای نمونه، ایران خودرو تا انتهای دی ماه 8 هزار و 977 دستگاه خودروی ناقص داشت. البته ناقص ماندن خودروها الزاما نمی تواند تنها یک دلیل مشخص، مانند کاهش تقاضا داشته باشد اما رکود یکی از مهم ترین عوامل کاهش تیراژ و افزایش خودروهای ناقص است.

با این وجود، در سال 1403 افزایش قیمت خودرو را تجربه کردیم. برای نمونه قیمت سورن پلاس دو گانه سوز از 5 فروردین تا 21 بهمن ماه حدود 13 درصد رشد کرد. قیمت ساینا اس دنده ای هم در همین مدت با رشد 13 درصدی متورم شد.

به این ترتیب، افزایش قیمت خودرو آنچنان که باید نبود و به طور مثال از رشد 48 درصدی قیمت دلار و رشد 102 درصدی قیمت سکه بهار آزادی در همین مدت عقب ماند. این وضعیت، نشان می دهد که خودرو چندان در جلب تورم با خود موفق نبود.

بازپسگیری رشد قیمت 

عقب ماندن رشد بازار خودرو از رشد دلار، می تواند نویددهنده افزایش قیمت خودرو در سال 1404 باشد البته بخشی از کارشناسان معتقدند قیمت خودرو به کالایی مصرفی بدل شده و رشد قیمت آن در سال 1404 خیلی نخواهد بود. در این بین خودروهای داخلی با چند اتفاق تاثیرگذار مواجه خواهند شد که می تواند رشد قیمتی در حد تورم و یا بالاتر از آن را ایجاد کند. 

در سال 1403 تصمیم گرفته شد که ارز تخصیصی به خودروهای وارداتی کاهش یابد و تعرفه واردات خودرو  به 100 درصد برسد. همچنین بدقولی های زیادی برای عرضه خودرو در سامانه یکپارچه فروش خودروهای وارداتی صورت گرفت که موجب بی اعتمادی به رفتار دولت شد.

از سویی دیگر شوک های ناشی از رشد نقدینگی در سال 1403 و بازگشت نرخ رشد نقدینگی به بالاتر از 30 درصد وجود دارد. بانک مرکزی از سال 1400 تا 1403 موفق به کاهش رشد نقدینگی و تثبیت آن زیر 30 درصد شد. اما در سال 1404 احتمال بازگشت تورم از حدود 30 درصد به حدود 40 درصد وجود دارد. می توان انتظار رشد قیمت به همین میزان یا بیشتر از آن را در طول 1404 داشت.   

امیرحسین کاکایی/ کارشناس خودرو

1403 برای خودرو بد و بی سابقه بود. 1403 چهارمین سالی بود که تورم 40 درصدی را پشت سرهم تجربه کردیم؛ موضوعی که در 60 سال گذشته بی سابقه است. ایرانی ها با تورم 10 تا 20 درصد خوب راه آمدند اما اوضاع برعکس شده است و رکود عجیبی را تجربه می کنیم. از سویی دیگر، ناترازی انرژی موجب شد که در 1403 حدود 50 درصد به روزهای تعطیلی در بخش صنعت اضافه شد. در همین حال، قیمت ارز در بازار رسمی از حدود 42 هزار تومان به حدود 67 هزار تومان رسید. انتظار داشتیم که با این افزایش،  ارز بیشتری برای نیازهای صنعتی تخصیص یابد اما هنوز نظام تخصیص ارز به شدت بی برنامه است. در نتیجه بازار خودرو بسیار راکد است. در سال های قبل، با مقداری افزایش قیمت دلار، هیجان وارد بازار خودرو می شد اما دیگر از این خبرها نیست.

تغییرات قیمت خودرو در زمستان 1403