کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری با مشارکت موسسه آموزش و توسعه نیروی انسانی اتاق تهران یک دوره آموزشی با عنوان «بنگاه‌های مادر و نوآوری در مدل کسب‌وکار» را برگزار کردند.

در ابتدا مازیار نوربخش با اشاره به اینکه یکی از ماموریت‌های این کمیسیون، ترویج تحول و نوآوری در ‌کسب‌وکارهاست، گفت: از آنجا که بیشتر توجه‌ها معطوف به محصول و خدمات است و موضوع نوآوری در مدل ‌کسب‌وکار کمتر مورد توجه قرار گرفته، تصمیم گرفتیم این سمینار آموزشی را برای آغاز گفت‌وگو در این زمینه برگزار کنیم.

رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق تهران در ادامه با بیان این نکته که یکی از مکانیسم‌های رشد ‌کسب‌وکارها شکل‌گیری بنگاه‌های مادر است، ادامه داد: در این ساحت یک پرسش اساسی وجود دارد و آن این است که بنگاه‌های مادر چگونه باید اداره شوند و‌ آیا قرار داشتن آنها در نقش ستاد صحیح بوده است؟ پرسش دیگر اینکه آیا توسعه همه ‌کسب‌وکارها باید از طریق بنگاه‌های مادر دنبال شود؟ اینها پرسش‌هایی است که قرار است در این جلسه به آنها پاسخ داده شود.

در ادامه این جلسه، محمدرضا درخشان، مشاور و مدرس در حوزه استراتژی و مدل ‌کسب‌وکار هلدینگ‌ها، طی سخنانی ضمن تشریح مفهوم مدل ‌کسب‌وکار، عوامل موفقیت ‌کسب‌وکارها، نسبت مدل ‌کسب‌وکار و استراتژی، اهمیت نوآوری در ‌کسب‌وکار و مدل ‌کسب‌وکار بنگاه‌های مادر پرداخت.

او با اشاره به اینکه طراحی مدل ‌کسب‌وکار از سال 2000 آغاز شده است، توضیح داد: در سال 1995 ارزش سهام ‌کسب‌وکارهای اینترنتی در بورس به اوج رسید و در سال 2000 بر خلاف انتظارها این حباب ترکید و سهام این شرکت‌ها به شدت سقوط کرد. تحلیل‌گران در مطالعات خود به این نتیجه رسیدند که‌ ‌کسب‌وکارهای اینترنتی به دلیل رقابت از طریق مدل‌های ‌کسب‌وکار مشابه دچار این شکنندگی شدند و تا سال 2005 نتوانستند خود را احیا کنند.

درخشان در ادامه گفت: آموزه‌ای که سقوط ارزش سهام این شرکت‌ها دربر داشت این بود که اگر شرکت‌ها با مدل مشابه ‌کسب‌وکار در حال رقابت هستند باید به بازآفرینی مدل ‌کسب‌وکار خود اقدام کنند. در واقع مدل کسب‌‌وکار مشابه اگر شرکت‌ها را به ورشکستگی نرساند، مدیریت ‌کسب‌وکار را سخت می‌کند.

مشاور و مدرس در حوزه استراتژی و مدل ‌کسب‌وکار هلدینگ‌ها سپس به نتایج مطالعه‌ای که در ایران درباره عوامل موفقیت ‌کسب‌وکارها صورت گرفته اشاره کرد‌ و گفت که اغلب پژوهش‌ها در این حوزه تقریباً به نتایج مشترکی دست یافته‌اند؛ به ترتیبی که چهار عامل رهبر کارآفرین، خلق ارزش مستمر برای مشتری، مدیریت ریسک و مدل ‌کسب‌وکار مناسب به عنوان دلایل موفقیت ‌کسب‌وکارها معرفی شده است.

او با بیان اینکه همه ‌کسب‌وکارها اعم از دولتی یا خصوصی، کوچک یا بزرگ دارای مدل ‌کسب‌وکار هستند، تعریفی از مدل ‌کسب‌وکار ارائه کرد و گفت: تعریفی که از مدل ‌کسب‌وکار در محافل علمی مورد پذیرش قرار گرفته است به مدلی اطلاق ‌می‌شود که منطق سازمان را در خلق، نحوه ارائه و تصاحب ارزش تشریح ‌می‌کند.

درخشان در ادامه سخنان خود به مفهوم نوآوری در مدل ‌کسب‌وکار پرداخت و گفت که الیور گاسمن، مدیر موسسه مدیریت فناوری دانشگاه سنت گالن سوئیس، در کتابی تحت عنوان 60 الگوی مدل ‌کسب‌وکار عنوان می‌کند که شرکت‌هایی که در نوآوری موفق بوده‌اند، عمدتا از طریق بازترکیب فاکتورهایی که قبلا وجود داشته، مدل ‌کسب‌وکار نوآورانه خلق کرده‌اند و 10 درصد شرکت‌ها برای نوآوری عناصر جدید ابداع کرده‌اند. او افزود: چنانچه شرکتی قصد نوآوری در مدل ‌کسب‌وکار را دارد، مهم است که الگوها را بشناسد.

او در بخش دیگری از سخنانش به مدل ‌کسب‌وکار بنگاه‌های مادر اشاره کرد و گفت که در فضای اقتصادی موجود، استقبال از شکل‌گیری هلدینگ‌ها به عنوان یکی از روش‌های توسعه ‌کسب‌وکار مورد توجه قرار گرفته و در ایران نیز این حرکت از حدود 10 سال گذشته آغاز شده است.

درخشان از ضرورت برخورداری شرکت‌های تابعه یا وابسته هلدینگ‌ها از مدل ‌کسب‌وکار شفاف سخن گفت و افزود: مدل ‌کسب‌وکار ابزاری در دست بنگاه مادر است که شرکت‌های تحت نظارت یا کنترل خود را یکپارچه کند. در واقع، کارکرد بنگاه مادر این است که میان ‌کسب‌وکارهای تابعه سینرژی ایجاد کند. این سینرژی ارکانی چون زیرساخت‌ها، کالاها و خدمات و رسیدگی به مشتریان را در برمی‌گیرد.

 او با بیان اینکه بنگاه‌های مادر نیز دارای مدل ‌کسب‌وکار هستند، گفت: بنگاه مادر باید به‌گونه‌ای عمل کند که هزینه ‌کسب‌وکارهای تابعه کمتر از زمانی باشد که آنها به طور مستقل فعالیت می‌کنند. همچنین درآمدهای آنها نیز باید بیش از زمانی باشد که به صورت انفرادی فعال هستند. اینها حداقل وظیفه‌ای است که یک بنگاه مادر در جایگاه ستاد، کنترل و نظارت باید ایفا کند.

در ادامه با پایان سرفصل‌های مورد بررسی، دقایقی از این جلسه به پرسش و پاسخ اختصاص پیدا کرد.