در نشست شانزدهم کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران، موضوع اقتصاد صنعت پلاسما و داروهای مشتق از پلاسما با حضور مدیرکل تضمین کیفیت سازمان انتقال خون و رئیس اداره داروهای بیولوژیک سازمان غذا و دارو مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در ابتدای این جلسه، رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با ارائه توضیحاتی درباره مشکلات صنعت پلاسما، به اختلاف‌نظرهای موجود میان سازمان انتقال خون، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مراکز فعال در صنعت پلاسما در این زمینه اشاره کرد.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، محمد عبده‌زاده هم‌چنین به برگزاری نهمین نمایشگاه بین‌المللی دارو و صنایع وابسته (ایران‌فارما ۱۴۰۳) توسط سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران در مصلای امام خمینی (ره) تهران اشاره کرد و گفت: به‌رغم اتفاقات صورت پذیرفته اخیر در کشور و تعلیق پروازها، استقبال از این رویداد در مقایسه با سال گذشته بسیار مناسب بود. همچنین این سندیکا در راستای بهبود ارتباط میان صنعت و دانشگاه برنامه‌ای تحت عنوان فارما آکادمی را در دستور کار خود دارد.

در ادامه این جلسه، زهرا قاسمی از فعالان حوزه پلاسما گزارشی با عنوان «اقتصاد صنعت پلاسما و داروهای مشتق از پلاسما» ارائه کرد. او با اشاره به آمار پلاسمای تولیدشده جهانی برای تولید داروها، پلاسمای مورد نیاز برای مصرف ایمونوگلوبولین در مقابل پلاسمای جمع‌آوری شده در هر کشور در سال 2020 را توضیح داد. قاسمی به وضعیت تولید پلاسما در ایران به تفکیک سازمان انتقال خون و بخش خصوصی پرداخت و گفت: در صورتی که با افزایش میزان اهدای خون بخواهیم نیاز صنعت به پلاسما را جبران کنیم به 8 میلیون و 300 هزار اهدا در کشور نیاز است.

او سپس آماری از مصرف داروهای مشتق از پلاسما در ایران نظیر مصرف ایمنوگلوبولین وریدی، فاکتور 9 پلاسمایی و آلبومین را ارائه و مصرف سرانه ایمنوگلوبولین وریدی ایران با سایر کشورها و هزینه‌های تولید داروهای مشتق از پلاسما با سایر داروها در صنعت داروسازی را مقایسه کرد.

قاسمی در ادامه به تشریح قیمت داروها با احتساب قیمت تمام شده پلاسما پرداخته و راهکارهای پیشنهادی به منظور توسعه صنعت پلاسما و رفع کمبودهای مقطعی داروهای مشتق از پلاسما را برشمرد. چنانکه هدف‌گذاری ایجاد 20 مرکز جدید برای جمع‌آوری 600 هزار لیتر پلاسما در سال و واگذاری بیشتر پلاسمای جمع‌آوری شده به شیوه استحصالی از خون کامل به صنعت تولید دارو، گسترش چتر دانش‌بنیان بر روی توسعه صنعت اهدای پلاسما برای تسریع در استفاده از تسهیلات مالی و قانونی موجود برای توسعه در شرایط انقباض اقتصادی و اصلاح قیمت‌گذاری داروها با استفاده از روش‌های مبتنی بر ارزش و اصلاح دوره‌ای قیمت بر مبنای نرخ تورم از جمله این راهکارها بود.

در ادامه آرش ممدوحی‌نیا که به نمایندگی از انجمن تامین‌کنندگان پلاسما و داروهای پلاسمایی در این نشست حضور یافته بود، به چالش‌های موجود در این صنعت و پیچیدگی‌های موجود در تنظیم‌گری این حوزه اشاره و عنوان کرد که بازگشت سرمایه در این صنعت در مقایسه با صنایع دیگر طولانی‌تر است.

ممدوحی‌نیا افزود: به‌رغم اهمیت صنعت پلاسما در حوزه سلامت، این صنعت آن‌چنان که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته است. اگرچه این رویکرد در سال‌های اخیر در حال تغییر بوده و بیش از گذشته توجه‌ها به آن جلب شده است.

در ادامه، عبده‌زاده یکی از یکی از چالش‌های صنعت پلاسما را اختلاف‌نظرهای موجود میان سازمان انتقال خون کشور، وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی و مراکز فعال در صنعت پلاسما در سیاست‌گذاری‌ها، تاسیس یا توسعه مراکز جدید و قیمت‌گذاری عنوان کرد.

توسعه صنعت پلاسما از طریق بخش خصوصی

نریمان صدری یکی دیگر از فعالان صنعت پلاسما، ضمن ارائه توضیحاتی درباره پیشینه این صنعت گفت: برای رشد صنعت پلاسما راهی جز توسعه این صنعت در بخش خصوصی وجود ندارد. یکی از دلایل عدم توسعه این صنعت، همان‌طور که اشاره شد، اختلاف‌نظرهای موجود میان دستگاه‌های ذی‌ربط است و برای رفع این چالش ضرروت دارد نشستی مشترک برگزار شود تا نهادهای مربوطه به نظر واحدی برسند و به یک راهکار برای توسعه این صنعت دست پیدا کنند.

او با بیان اینکه توسعه صنعت نیاز به تامین مالی دارد و در حال حاضر تامین مالی در کشور دچار مشکل شده است، گفت: این صنعت برای آنکه توسعه پیدا کند، باید تحت شمولیت حوزه دانش‌بنیان قرار گیرد.

صدری هم‌چنین معضل قیمت‌گذاری دستوری را مورد اشاره قرار داد و گفت: در حال حاضر قیمت دارو با قیمت تمام شده پلاسما هم‌خوانی ندارد که موجب آسیب به صنعت دارو در کشور شده است. بخش خصوصی در فعالیت‌هایی مشارکت می‌کند که توجیه اقتصادی داشته باشد. لذا با توجه به اینکه برخی حوزه‌ها در این صنعت دارای توجیه اقتصادی نیستند، ضرورت دارد زیرساخت‌های اقتصادی فعالیت مذکور فراهم شود.

علی واشقانی فراهان، مدیرکل تضمین کیفیت سازمان انتقال خون کشور، نیز در این نشست بر اهمیت رفع چالش‌های قیمت‌گذاری در صنعت دارو و پلاسما اشاره کرد و گفت: ضرورت دارد رویکرد حاکمیت در خصوص موافقت یا عدم موافقت توسعه بخش خصوصی در این صنعت تعیین تکلیف شود.

او همچنین ضمن تاکید بر لزوم توجه به قیمت‌گذاری و به‌روزرسانی قیمت فرآورده‌های تولید داخل تصریح کرد: سازمان انتقال خون کشور نیز با این موضوع موافق است. با این حال نگرانی‌هایی نظیر امکان تاثیرگذاری اهدای پلاسما روی مساله اهدای داوطلبانه خون وجود دارد که باید این دغدغه‌ها نیز رفع شود.

واشقانی تصریح کرد که برای تخمین درست تاثیر اهدای پلاسما بر اهدای خون با توجه به استقرار این مراکز در تهران و اطراف آن در سال‌های اخیر و تفاوتی که میان تهران و شهرهای کوچک و ناهمگن بودن پراکندگی جمعیت در کشور وجود دارد، به زمان بیشتری نیاز است. او همچنین ضمن اشاره به اینکه سازمان انتقال خون امکان تامین پلاسمای خون مورد نیاز کشور را ندارد، بر اهمیت فعالیت مراکز خصوصی در این حوزه تاکید کرده گفت: در مورد شکل فعالیت این مراکز باید به جمع‌بندی رسید.

محمدرضا عابدی، رئیس اداره داروهای بیولوژیک سازمان غذا و دارو، نیز ضمن ارائه توضیحاتی درباره صنعت پلاسما گفت: چالش‌های این حوزه اقتصادی نیست و با اصلاح قیمت نیز رفع نخواهد شد.

او در ادامه ضمن طرح پرسشی درخصوص اثرگذاری منفی فعالیت مراکز پلاسما بر نرخ اهدای خون، بر لزوم توجه به ارائه نقطه نظرات بخش خصوصی در این زمینه برای رفع چالش‌های موجود از طریق ایجاد یک‌صدایی در بخش خصوصی اشاره کرد.

محمد شاه‌بختی یکی دیگر از فعالان این حوزه ضمن اشاره به اینکه اهدای پلاسما اثری بر کاهش اهدای داوطلبانه خون ندارد و حتی در مواردی مراکز فعال در صنعت پلاسما مراجعان را به اهدای خون نیز ترغیب می‌کنند، بر ضرورت عدم ورود سازمان انتقال خون به تامین پلاسما با توجه به اینکه رسالت این سازمان تامین خون کشور تاکید کرد.

در ادامه بهزاد کلانتری، رئیس بیمارستان بازرگانان به برخی تخلفات موجود و ایجاد بازار آزاد برای داروهای این حوزه ناشی از قیمت‌گذاری دستوری اشاره کرد و درباره ضرورت اصلاح قیمت‌گذاری این محصولات سخن گفت.

تولیدکننده نباید تنظیم‌گر هم باشد

بردیا فرزام‌فر یکی دیگر از فعالان صنعت پلاسما نیز ضمن اشاره به اینکه سازمان‌های مربوطه تمایل به از دست دادن نقش راهبردی خود در این زمینه ندارند گفت: این نهادها موضوعات دیگری نظیر اثرگذاری اهدا پلاسما بر اهدای داوطلبانه خون را مطرح می‌کنند، درحالی که جمعیت هدف جمع‌آوری پلاسما با اهدای داوطلبانه خون کاملا متفاوت است.

او با اشاره به اینکه سیاستگذاری‌های حاکمیت در این زمینه به نفع تولید نیست، افزود: برای توسعه این صنعت ضرورت دارد حساسیت‌های موجود در این زمینه کاهش یابد. در عین حال، حفظ نقش راهبردی سازمان انتقال خون کشور در این زمینه ضرورت دارد و با توجه به اینکه این سازمان خود تولیدکننده این محصول است، نباید نقش تنظیم‌گری (رگولاتوری) در این صنعت ایفا کند.

در ادامه مدیرکل تضمین کیفیت سازمان انتقال خون کشور با اشاره به نقش و جایگاه سازمان و غذا و دارو به عنوان تنظیم‌گر در این صنعت گفت: در صورتی‌که نگرانی‌های سازمان انتقال خون در زمینه پرداخت در ازای اهدای پلاسما، اصلاح سیاست‌گذاری‌ها در زمینه قیمت‌گذاری و کنترل مصرف رفع شود، سایر مشکلات نیز رفع خواهد شد.