چین و هند دو همسایه مهم در منطقه آسیا به شمار می‌آیند. هر دو کشور، پهناورند و جمعیت زیادی را در خود جای داده‌اند. این دو کشور در مقاطعی دچار تنش با یکدیگر شده‌اند و در برخی مقاطع توانسته‌اند به نوعی صلح و آرامش دست پیدا کنند. مهم‌ترین مسئله هم مرز مشترک آن‌ها در هیمالیا محسوب می‌شود. در سال 2020 نوعی درگیریِ مرگبار میان نظامیان چین و هند صورت گرفت. از آن زمان تاکنون دو کشور به صورت جدی‌تری به دنبال ایجاد صلح و آشتی میان خود هستند. چین اصرار دارد که دو کشور به نوعی این تنش‌ها را کنار بگذارد اما هند همچنان مقاومت زیادی از خود نشان داده و در نتیجه به سمت آمریکا مایل شده است. این در حالی است که روابط چین با آمریکا چندان مساعد نیست. به این ترتیب نزدیکیِ همسایه چین به دشمنش، آمریکا، امر قابل هضمی نخواهد بود.

روابط میان چین و هند در حال حاضر کاملا غیرعادی محسوب می‌شود. اگر شرایط را درست ارزیابی کنیم فقط به یک نتیجه قطعی می‌رسیم: رابطه دو کشور به این زودی اصلاح نخواهد شد. با این حال، طی ماه‌های اخیر شاهد تحرکاتی بوده‌ایم که نشان می‌دهد دو طرف مایل هستند قدری فضا را تغییر دهند. برای مثال آن‌ها می‌خواهند روابط تجاری را با هم تقویت کنند که این مسئله می‌تواند نقش مهمی در سرنوشت و آینده هر دو ایفا کند. مسئله اصلی این است که هند به صورت اضطراری و فوری به فناوری‌های چینی نیاز پیدا کرده است. علاوه بر آن، هند نیازمند سرمایه‌گذاری و تخصص چین هم هست تا بتواند به پیشرفت صنعتی دست پیدا کند. به این ترتیب قرار است شاهد تحولات بزرگی باشیم.

نخستین بار نوامبر سال 2023 بود که هند تمایلات خود را به نمایش گذاشت. این کشور، محدودیت‌های ویزا برای متخصص‌های چینی در برخی از صنایع را برداشت و به این ترتیب، نشان داد که به دنبال دریافت تخصص و دانش چینی است. به مرور، لحن نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند هم نسبت به چین، ملایم‌تر شد. برای مثال او در مصاحبه‌ای با نیوزویک، کمی پیش از انتخابات هند، گفته بود که چین را به عنوان شریکی مهم و برجسته می‌شناسند. به این ترتیب نشان داد که به دنبال ایجاد ثبات میان کشورش با چین است. کمی بعد هم طرف هندی اعلام کرد که درباره مشکلات مرزی در حال مذاکره و رایزنی با چین هستند و پیشرفت‌های خوبی هم حاصل شده است.

*رفع تنش با چراغ‌های خاموش

در طرف چینی هم به نظر می‌رسد که تمایلی به افزایش تنش‌ها نیست. برای مثال، هنگامی که هندی‌ها به رئیس‌جمهوری جدید تایوان تبریک می‌گفتند، چین از این بابت گلایه نکرد. این در حالی است که چین، تایوان را بخشی از سرزمین مادری خودش می‌داند و در نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در این کشور چندان باب میلش نبود. در واقع، چنین اقداماتی به نوعی اقدامات جدایی‌طلبانه محسوب می‌شوند، اما به هر حال چین، از هند بابت تبریک این مسئله، ابراز دلخوری نکرد و این یعنی ترجیح می‌دهد وارد تنش و چالش با این کشور نشود.

واقعیت این است که چین و هند به مرور یاد می‌گیرند تنش‌های مرزی خود را به شیوه‌ای ساده‌تر از گذشته حل کنند، بدون نیاز به نیروهای نظامی و خونریزی! به صورت کلی، هند وابستگی‌هایی به‌ویژه به لحاظ اقتصادی، به چین دارد و به همین دلیل، تلاش می‌کند برای رفع تنش‌ها پیش‌قدم شود تا بتواند از مزایای چینی برخوردار شود. در نهایت، هند همچنان به دنبال دریافت کمک‌های نظامی و تجهیزات از آمریکاست و این امر می‌تواند از نگاه چینی‌ها نامطلوب باشد. در واقع تا زمانی‌که هند به دنبال دریافت کمک از آمریکا باشد، نگاه چین به این کشور هم اصلاح نمی‌شود.

دو کشور مسیر درازی در پیش دارند و باید به دلیل اینکه همسایه‌های کلیدی برای یکدیگر محسوب می‌شود، به راهکاری برای ایجاد تعادل و توازن در روابط با هم دست پیدا کنند. تنش‌های مرزی برای هند چین می‌تواند هزینه‌های بسیاری به همراه داشته باشد. به این ترتیب، دو طرف می‌توانند از طریق بهبود روابط، نیازهای خود را برآورده سازند و در عین‌حال، فضای مرزیِ آرامی را تجربه کنند که به دور از تنش و بحران باشد و هزینه‌ای هم برایشان به همراه نداشته باشد.

منبع: اکونومیست / آینده‌نگر