چهاردهمین نشست کمیسیون صنعت و معدن اتاق بازرگانی تهران با حضور فرشاد مقیمی، رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی و نمایندگان بخش خصوصی و تشکل‌ها برگزار شد و چالش‌های مرتبط با نیروی کار مورد نیاز در صنعت و به طور خاص شهرک‌های صنعتی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق تهران در این نشست با اشاره عدم پرورش و تربیت نیروی کار صنعتی در نظام آموزشی کشور، از کارکرد کلی آموزش و پرورش و هنرستان‌ها انتقاد کرد و از رنج بخش صنعت و معدن و کشاورزی در فقدان نیروی کار گفت.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، هرویک یاریجانیان افزود: مساله کمبود نیروی کار، از کارگر ساده گرفته تا نیروی نخبه و متخصص، در حال تبدیل شدن به یک چالش بزرگ و در نهایت بحرانی جدی برای آینده صنایع است و در حالی که ما از جهش تولید سخن می‌گوییم، صنعت دچار کمبود نیروی کار است.

او ادامه داد: متاسفانه نظام آموزشی ما هم از پرورش نیروی کار برای صنعت ناتوان است و هنرستان‌ها که زمانی امید زیادی به آنها بود هم کارکرد چندانی ندارند و نیرویی برای کار صنعتی تربیت نمی‌کنند. این مساله اگر حل نشود به زودی گریبان کل اقتصاد کشور را خواهد گرفت. در سال‌های قبل در نهایت برای کارگر ساده از نیروی کار اتباع استفاده می‌شد امروز سرپرستی خطوط تولید هم به اتباع خارجی سپرده شده است.

مسئله خروج زودهنگام نیروی کار از صنایع

رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی نیز در سخنانی با تایید مشکل تامین نیروی انسانی به‌ویژه در صنایع کوچک، از تلاش سازمان خود برای انجام بررسی‌ها و مطالعات دقیق در این حوزه و ریشه‌یابی مشکل گفت.

فرشاد مقیمی، با اشاره به وجود پلاکاردهای متعدد جذب نیروی کار در ورودی شهرک‌های صنعتی گفت: در حالی برای تامین نیروی کار در صنایع با مشکل مواجه هستیم که بیش از 2.2 میلیون نفر از جمعیت فعال ما بیکار هستند. از طرفی با این مساله هم مواجه هستیم که نرخ خروج نیروی کار از صنایع هم بالاست. یعنی با وجود سختی‌هایی که کارفرما برای پیدا کردن نیروی کار دارد، ماندگاری آن‌ها در صنعت اندک است و به نسبت زود از کار خارج می‌شوند و ما در حال بررسی هستیم که ببینیم این خروج برای رفتن به جایگاه شغلی دیگری در همین بخش صنعت است یا رفتن به بخش دیگری از اقتصاد.

او ادامه داد: از گذشته تا به امروز نگاه سیاستگذار به مساله حمایت از تولید و رونق دادن به تولید، مساله تامین مالی بوده، در حالی که امروز مشخص شده که سرمایه انسانی مساله مهم‌تری است.

مقیمی، با مقایسه آماری در مورد آلمان و ایران گفت: آلمان 84 میلیون جمعیت دارد و جمعیت شاغل آن 42 میلیون نفر هستند. براساس تولید ناخالص داخلی این کشور، ثروت‌آفرینی هر فرد معادل 1160دلار است. کشور ما 88 میلیون نفر جمعیت دارد که 23 میلیون نفر آن جمعیت شاغل هستند و ثروت‌آفرینی به ازای هر نفر 204 دلار است. این اعداد و ارقام تفاوت بسیار زیادی دارد و از ضرورت بررسی هر چه بیشتر شرایط کار و تولید ثروت و ارزش افزوده خبر می‌دهد.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اینکه براساس یک نظرسنجی سومین دغدغه مدیران عامل تامین نیروی انسانی است گفت: در تهران 917 هزار نفر بیکار داریم. در مقابل فقط در شهرک‌های صنعتی 180هزار نفر نیروی کار لازم است. اما این دو بخش به هم متصل نمی‌شوند. در برخی استان‌ها نیروی کار تحصیلکرده بیکار داریم و نیاز صنعت به کارگر ساده است، در برخی دیگر از استان‌ها که به نیروی تحصیلکرده نیاز داریم، اغلب نیروی کار ساده در دسترس است.

فرشاد مقیمی در بخش پایانی سخنان خود به راهکارهایی از جمله تعیین مشوق‌های بیمه تامین اجتماعی به ازای افزایش دستمزد نسبت به نرخ مصوب، کاهش مالیات به ازای افزایش دستمزد نسبت به نرخ مصوب، ایجاد امکانات زیرساختی در مجاورت شهرک‌های صنعتی و ایجاد هنرستان برای تربیت نیروی کار ماهر صنعتی اشاره کرد.

اشتغال‌زایی با تمرکز بر انرژی‌های تجدیدپذیر

پس از آن، حمیدرضا صالحی، عضو اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به مشکل ناترازی برق و پتانسیل ایجاد اشتغال در تولید برق تجدیدپذیر گفت: در سال 2022 از محل توسعه تولید برق تجدیدپذیر در دنیا 14 میلیون شغل ایجاد شده است. نمایندگان انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر به تمامی شهرک‌های صنعتی کشور رفته‌اند و از مزایای بهره‌گیری از برق تجدیدپذیر برای صنایع گفته‌اند.

این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به اینکه در ترکیه 17 درصد برق از محل انرژی‌های تجدیدپذیر تولید می‌شود، اعلام کرد که این رقم در ایران تنها یک درصد است. صالحی خاطرنشان کرد که برای جبران کسری برق، شهرک‌های تخصصی خورشیدی ایجاد شده است اما هنوز هم با مشکلات متعددی در زمینه ناترازی انرژی مواجه هستیم. صالحی که سال‌هاست در حوزه انرژی مشغول به فعالیت است به رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی پیشنهاد کرد تا در خصوص اعطای وام ریالی برای بهینه‌سازی انرژی شهرک‌های صنعتی اقداماتی را انجام دهند.

به گفته او، یکی از چالش‌های تامین نیروی انسانی در شهرک‌های صنعتی، نداشتن مهارت کافی و عدم تناسب نیازهای شغلی با مهارت کارجو است. کمبود مسکن و امکانات زندگی در جوار شهرک‌های صنعتی نیز از دیگر مواردی است که در این نشست مورد بررسی قرار گرفت.

در ادامه این نشست به اثرات روانی و احساسی مهاجرت روی نیروهای کار اشاره شد و از دیگر چالش‌های مرتبط با کاهش نیروی انسانی در صنایع، کافی نبودن زیرساخت‌ها، نداشتن برنامه‌ منسجم برای پیشرفت کارکنان و توسعه شرکت‌ها عنوان شده است.

همکاری اتاق تهران و سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی

دبیرکل اتاق تهران، نیز با تاکید بر تلاش این نهاد بخش خصوصی برای برطرف کردن چالش‌های فضای کسب‌وکار، گفت: اتاق تهران آمادگی کامل دارد که در خصوص تربیت نیروی انسانی برای کار در صنعت با سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی همکاری کند. ما می‌توانیم یک میز خدمت برای این مساله در اتاق تهران در نظر بگیریم.

بهمن عشقی افزود: با توجه به مشکلات عدیده‌ای که صاحبان کسب‌وکار در حوزه‌های بیمه، مالیات، ارز، تامین سرمایه و ناترازی انرژی با آن مواجه هستند، اگر بتوانیم فعالان شهرک‌های صنعتی را به عضویت اتاق دربیاوریم می‌توانیم امکانات بیشتر و خدمات بهتری برای آنها فراهم کنیم. ضمن اینکه ما در اتاق تهران به دنبال این هستیم تا با ارائه تفاهم‌نامه‌ای با مراجع ذی‌ربط، مشکلات حقوقی شهرک‌های صنعتی منحصراً در دادگاه‌های تخصصی با حضور کارشناسان اصلح رسیدگی شود.

او هم‌چنین بر ضرورت آموزش نیروی کار موردنیاز صنعت کرد و یادآور شد که پلتفرم‌های کاریابی موجود پاسخگوی نیاز کارگران و کارفرمایان نیست و باید پلتفرم‌های مناسب‌تری طراحی شود. عشقی افزود: برای تامین انرژی موردنیاز واحدهای صنعتی فعال در شهرک‌ها نیز باید از یک نظام انگیزشی و تشویقی استفاده کرد تا این واحدها خودشان بتوانند برق موردنیاز خودشان را تامین کنند. اجرای آزمایشی این طرح در یک شهرک صنعتی می‌تواند نتایج کاربردی خوبی به سیاستگذار بدهد و در صورت موفقیت‌آمیز بودن با رفع نقاط ضعف آن را در سایر شهرک‌های صنعتی کشور نیز پیاده کنند.

مدیرعامل شهرک‌های صنعتی استان تهران نیز با تاکید بر نیاز مبرم این شهرک‌ها به نیروی کار تاکید کرد که سخت بودن مشاغل صنعتی، دور بودن از محل سکونت و نرخ نسبی پایین دستمزد سه مولفه اصلی عدم تمایل نیروی کار به حضور در مشاغل صنعتی است.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، سعید صادقی افزود: طی مذاکراتی با سازمان زندان‌ها، هماهنگی‌هایی صورت گرفته است تا صرفاً زندانیان رأی باز بتوانند در بخش صنعتی شهرک‌ها فعال شوند. این اقدام نیاز به اطلاع‌رسانی دارد تا دیگر استان‌ها نیز بتوانند چنین طرحی را تدوین و اجرا کنند.

او هم‌چنین با اشاره به طرح احداث نیروگاه‌های خورشیدی برای تامین برق و برطرف کردن ناترازی انرژی، عنوان کرد که با توجه به محدودیت زمین، اجرای این طرح به صورت متمرکز وجود ندارد اما واحدهای صنعتی می‌توانند به صورت غیرمتمرکز این کار را انجام دهند.

در بخش پایانی این نشست نیز فعالان اقتصادی و نمایندگان تشکل‌ها به بیان مشکلات و چالش‌های خود در حوزه صنعت پرداختند. از جمله مهدی پورقاضی، از اعضای انجمن گازهای فشرده، نیز به ناترازی انرژی اشاره کرد و گفت باید با توجه به انقلاب صنعتی چهارم، آینده‌ای را برای حفظ و پرورش نیروی متخصص ترسیم کرد.

نمایندگان بخش خصوصی هم‌چنین بر ضرورت ارائه دوره‌های آموزشی فنی و حرفه‌ای برای تربیت نیروی کار ماهر موردنیاز صنعت با همکاری وزارت صمت و وزارت آموزش و پرورش تاکید کردند.

 فرشاد مقیمی، رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی در پایان این نشست خاطرنشان کرد: برای رفع مشکل کمبود نیروی کار متخصص، برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتی را تدوین می‌کنیم. از آنجا که شکل سازمان‌‌ها در حال تغییر است، باید فرهنگ فنی و حرفه‌ای را در سازمان‌ها ترویج کنیم.

تعریف پروژه‌های مشترک با اتاق تهران، از دیگر مواردی بود که رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی تاکید کرد.