اقتصاد بسیاری از کشورهای همسایه مثل ترکیه و قطر طی سال‌های اخیر به واسطه توسعه گردشگری و جذب توریست، رشد قابل توجهی داشته است. در ایران اما با وجود منابع طبیعی و اماکن تاریخی متعدد، به دلایل مختلف از جمله مسائل سیاسی و اقتصادی، ایران‎هراسی و عدم وجود زیرساخت‌هایی همچون هتل، پرواز و حمل و نقل، پتانسیل این منبع مهم ارزآوری و اشتغال‌زایی مغفول مانده است. درحال حاضر سهم صنعت گردشگری از GDP ایران حدود 5 درصد با رقمی بالغ بر 450 هزار میلیارد تومان و سهم آن از اشتغال کشور حدود 6 درصد است. گردشگری در ایران به طور میانگین از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ کمتر از یک درصد از تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص داده است؛ در حالی که این میانگین در ترکیه بیش از ۴ درصد است. جدیدترین آمار منتشرشده در وب‌سایت سازمان جهانی گردشگری  (UNWTO)نشان می‌دهد متوسط آمار گردشگری ایران از ژانویه تا آگوست ۲۰۲۳ نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۱۹ (پیش از همه‌گیری کرونا) ۵۰ درصد کمتر است. بر این اساس، در ماه ژانویه ۱۸۱ هزار و ۴۲۳ نفر، فوریه ۳۲۷ هزار و ۸۱۶ نفر، مارس ۳۶۳ هزار و ۵۴۷ نفر، آوریل ۳۸۱ هزار و ۷۶۹ نفر، می ۵۳۷ هزار و ۸۳۷ نفر، ژوئن ۵۵۱ هزار و ۱۴۲ نفر و جولای ۵۹۰ هزار و ۳۵۰ نفر گردشگر خارجی وارد ایران شدند. بیشترین آمار ورودی گردشگر به ایران در ماه جولای ۲۰۲۳ (۱۰ تیر تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۲) است که بیش از ۵۹۰ هزار نفر گردشگر خارجی وارد کشور شدند و پس از آن نیز به ترتیب در ماه‌های ژوئن و می به نسبت چهار ماه نخست سال، گردشگران بیشتری به ایران سفر کردند. براین اساس مجموع گردشگران بین‌المللی واردشده به ایران در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۳ (ژانویه تا جولای) به کمتر از سه میلیون نفر (۲ میلیون و ۹۳۳ هزار و ۸۸۴ نفر) می‌رسد. آمارهای رسمی داخل کشور اما نشان می‌دهد در ۱۰ ماه نخست امسال ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار گردشگر خارجی به ایران سفر کردند. براساس این آمار نیز بیشترین حجم سفرها به ایران در شهریورماه ۱۴۰۲ با ۷۴۱ هزار و ۶۵۵ نفر ثبت شده است.

گردشگری در یک‌قدمی رکود

در برنامه هفتم توسعه، جذب سالانه 15 میلیون گردشگر برنامه‌ریزی شده است؛ این آمار اگرچه در مقایسه با کشورهای همسایه مثل ترکیه که هدف‌گذاری 60میلیون نفری در این زمینه  دارد، اندک است، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد زیرساخت‌های کافی در کشور برای جذب همین تعداد گردشگر نیز وجود ندارد. از همین رو پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که در صورت ادامه این وضعیت و عدم حمایت مناسب، این صنعت به جای توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال به سمت رکود و نابودی خواهد رفت. از همین رو حمایت و همکاری سازمان‌ها و ارگان‌های مرتبط با حوزه گردشگری خارجی برای توسعه زیرساخت‌ها ضروری است. در این میان عضویت ایران در گروه‌های اقتصادی کشورهای در حال توسعه مانند بریکس می‌تواند منجر به توسعه و رشد صنعت گردشگری شود و ضروری است در سال 1403سیاست‌هایی همچون لغو روادید دوطرفه با کشورهای مختلف و رایزنی برای تسهیل صدور روادید، با هدف توسعه گردشگری دنبال شود.

محمد مسعودی، عضو کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران می گوید:« افق روشنی برای بخش گردشگری در سال آینده با توجه به محدودیت‌ها، وجود ندارد. گردشگری برای دولت اولویت ندارد و تغییر نگرشی در مسئولان در این زمینه نمی‌بینیم. از همین رو در سال آینده نیز فعالیت در این حوزه به صورت کج‌ دار و مریز پیش خواهد رفت. از طرف دیگر شاهد ضعف در زیرساخت‌هایی همچون هتل، پروازها و... برای توسعه بخش گردشگری هستیم. بررسی بودجه 1403 نیز حاکی از کاهش بودجه عمرانی و تمرکز دولت بر بودجه جاری است. در این شرایط نمی‌توانیم انتظار بهبود قابل توجهی را در وضعیت زیرساخت‌های گردشگری داشته باشیم. با وجود شعارها و صحبت‌هایی که نسبت به اهمیت گردشگری و ارزآوری آن می‌شود، در عمل اقدامی برای بهبود شرایط نمی‌بینیم و وضعیت ورود گردشگر به کشور هر سال بدتر شده است.»

منبع: آینده نگر