مناطق مختلف ایتالیا در سال ۱۸۶۱ میلادی متحد شدند. اما حالا که ۱۶۲ سال از آن زمان می‌گذرد، تفاوت اقتصادی شدیدی هنوز هم بین مناطق شمال و جنوب این کشور دیده می‌شود. مثلاً درآمد سرانه در منطقه شمالی لومباردیا ۳۹ هزار یورو است در حالی که این رقم در منطقه جنوبی کالابریا فقط ۱۷ هزار یورو است. درواقع منطقه جنوب ایتالیا به توسعه نیاز شدیدی دارد و باید سرمایه‌گذاری‌های لازم را در این زمینه جذب کند تا سطح زندگی مردم و درآمد آنها بهبود پیدا کند.

ایجاد هشت منطقه اقتصادی ویژه در جنوب ایتالیا این روزها به امیدی برای آینده اقتصاد این منطقه تبدیل شده‌اند. پیش‌بینی شده که برنامه‌های ادغام پروژه‌های مختلف مناطق اقتصادی ویژه در جنوب ایتالیا در سال ۲۰۲۴ به نتیجه برسند. نام این پروژه مشترک برای جنوب ایتالیا «معاهده جدید» است که به نوعی یادآور برنامه احیای اقتصاد آمریکا در دوران پس از رکود بزرگ در اواخر دهه ۱۹۳۰ میلادی است.

هدف اصلی این پروژه، جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی برای بهبود بهره‌وری منطقه، تقویت توسعه اقتصادی منطقه و همین طور وصل کردن مناطق جنوبی ایتالیا به مسیرهای تجاری جهانی است. سال گذشته برخی از تسهیلات برای آغاز به کار این مناطق ویژه اقتصادی اعلام شد که مهم‌ترینش کم‌شدن بوروکراسی و حذف سی مورد از مجوزهای لازم برای آغاز فعالیت صنعتی آنها بود. اما مزایای دیگری هم برای سرمایه‌گذاران وجود داشته که از جمله آنها می‌توان به شرایط خوب مالیاتی اشاره کرد.

یکی از مناطق ویژه اقتصادی که امید زیادی به موفقیتش در جنوب ایتالیا بسته شده، منطقه بین پوگلیا و باسیلیکاتا است که دو مرکز لجستیکی مهم هم در آنها واقع شده‌اند: بندر تارانتو و فرودگاه گروتاگلیه. ظرف شش ماه اخیر، پیشنهادهایی برای ۲۲ پروژه در این منطقه به ارزش ۴۰ میلیون یورو مطرح شده است. تاکنون ۲۵۰ فرصت شغلی در همین راستا به وجود آمده و دو هزار فرصت شغلی جدید دیگر هم در چارچوب پروژه‌های پیشنهادی جدید در راه است. اکثر این پروژه‌ها به بخش لجستیک، ماشین‌آلات، ساخت و ساز و مواد غذاییِ بخش کشاورزی مربوط می‌شوند.

در ماه ژوئیه رافائل فیتو وزیر امور اروپایی ایتالیا درخواست برای مجوز ادغام هشت منطقه اقتصادی ویژه جنوب ایتالیا را به اتحادیه اروپا ارائه کرد و کسب این مجوز امیدهایی برای بهبود وضعیت اقتصادی منطقه جنوبی ایتالیا را به وجود آورد. مقامات ایتالیا امیدوارند که از این طریق بتوانند اروپای شمالی و منطقه مدیترانه بزرگ را به یکدیگر متصل کنند و امتیازات خوبی را از این بابت برای جنوب ایتالیا به ارمغان بیاورند. مثلاً برنامه‌ای که برای بندر تارانتو وجود دارد این است که از موقعیت جغرافیایی ممتاز آن استفاده شود و این بندر را به مرکزی برای تجارت با بازارهای آسیا، آمریکا و اتحادیه اروپا و همین‌طور منطقه مدیترانه و شمال آفریقا تبدیل کند.

بر این اساس، اهمیت بندر تارانتو زیاد شده است چون این بندر می‌تواند خدمات لازم برای صادرات و واردات را ارائه بدهد و تضمینی برای بازگشت سرمایه سرمایه‌گذاران خارجی باشد. یکی از مهم‌ترین بازیگران خارجی در این عرصه، اپراتور ترکیه‌ای به نام ییل‌پورت است که قراردادی به مدت ۴۹ سال را برای اداره ترمینال چندمنظوره در بندر تارانتو به امضا رسانده است.

بندر تارانتو برای اولین بار در اوایل ژوئیه سال ۲۰۲۰ میلادی شروع به ارائه خدمات برای کریدور ترکیه-ایتالیا-‌تونس کرد. بخش تونس و تارانتو از این کریدور، درواقع بخش اصلی از مسیر حمل و نقل اروپا به آفریقا در این کریدور را تشکیل می‌دهد و ساحل شمال آفریقا را به مراکز اصلی تولیدی در ایتالیا، آلمان و شمال اروپا متصل می‌کند. این کار از طریق خطوط راه‌آهن پرسرعت اروپا انجام می‌گیرد.

در کنار هم قرار گرفتن بندر تارانتو و فرودگاه گروتاگلیه که مرکزی برای فعالیت‌های هوافضا است، بخش مهم دیگری است که مقامات ایتالیایی امیدوارند به جذب سرمایه‌گذاران خارجی منتهی شود. آنتونیو واسیلی رئیس فرودگاه‌های پوگلیای ایتالیا در این خصوص می‌گوید: «فرودگاه گروتاگلیه اولین بندری است که در ایتالیا بر فعالیت‌های هوافضا هم متمرکز است و پلتفرمی است که در حوزه‌های مختلف می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.»

با این حال، خیلی‌ها هم امید ندارند که چنین پروژه‌هایی لزوماً به بهبود وضعیت اقتصادی مناطق جنوب ایتالیا منتهی شود و بتواند در این مناطق معجزه کند. ماتیا گیورتو عضو شورای شهر تارانتو با اشاره به همین تردیدها می‌گوید: «به هر حال این ماشین روشن شده است و به زودی نتایج اولیه‌اش مشخص می‌شود. پس می‌توان امیدوار بود.»

آدریانو گیانولا رئیس انجمن توسعه صنعتی جنوب ایتالیا هم می‌گوید ادغام مناطق اقتصادی ویژه در جنوب ایتالیا دردسرهای خودش را دارد و تصمیم‌گیری‌های هماهنگ و زیرساخت‌های مناسب می‌طلبد. از نظر او، توسعه واقعی هنوز در این منطقه رخ نداده است و صرف جذابیت آن منطقه برای سرمایه‌گذاران کافی نیست.

منبع: آینده‌نگر