یکی از سیاست‌های واضح و بی‌تعارفی که دو دولت قبلی آمریکا (دولت ترامپ و دولت اوباما) و دولت فعلی آن (دولت بایدن) دنبال کرده‌اند این بوده که به روش‌های مختلف جلوی دسترسی چین به تکنولوژی‌های خاصی مثل نیمه‌رساناها و هوش مصنوعی و سایر حوزه‌های تاثیرگذار در انقلاب صنعتی آینده را بگیرند. در این راه، آمریکا از فرمان‌های اجرایی، مقررات تازه، مصوبه‌های کنگره و سیاست‌های کنترل صادرات استفاده کرده است. اما اخباری که اخیرا در همین حوزه‌ها از چین منتشر شده حاکی از آن است که آمریکا در این مورد فقط بخشی از هدف خود را برآورده کرده و در بقیه‌اش چین موفق ظاهر شده است.

هواوی، غول مخابراتی چین که در دوران ترامپ توسط آمریکا و برخی دولت‌های غربی دیگر در فهرست سیاه قرار گرفت، اخیرا یک مدل تلفن هوشمند به بازار عرضه کرد که ظاهرا در آن از تکنولوژی پیشرفته نیمه‌رسانای ساخت چین (شرکت SMIC) استفاده شده است. معرفی این گوشی و ارائه آن به بازار در سکوت خبری صورت گرفت اما بررسی جزئیات آن ثابت کرده که چین موفق شده همه قطعات و تراشه‌ها را خودش بسازد. این در حالی است که آمریکا همواره روی موضوع نیمه‌رساناها و وابستگی چین و کشورهای دیگر به تکنولوژی آمریکا در این حوزه مانور می‌داد. اما حالا معلوم شده که چین خودش در توسعه این تکنولوژی موفق ظاهر شده است.

طبیعتا بعد از معرفی این گوشی هواوی (میت ۶۰ پرو)، رسانه‌های چینی آن را نه فقط یک پیشرفت تکنولوژیک، بلکه یک پیشرفت سیاسی قلمداد کردند. نشریه دولتی گلوبال تایمز چین در این مورد نوشت:‌ «این گوشی نشان داد فشارهای تجاری آمریکا بر چین جواب نداده است.»

در این میان، سیاست‌گذاران آمریکایی که از چند سال پیش مصوبه‌های مختلفی برای ایجاد موانع تجاری با چین و محدود کردن دسترسی شرکت‌های چینی به فناوری‌های جدید را محقق کرده بودند اصلا راضی به نظر نمی‌رسند و به خصوص گروهی از نمایندگان جمهوری‌خواه در نامه به آلن استوز وزیر بازرگانی آمریکا خواهان محدودیت‌های بیشتر برای دو شرکت هواوی و SMIC شده‌اند. آنها می‌گویند آمریکا باید محدودیت‌های صادراتی بسیار گسترده‌ای در زمینه تکنولوژی‌های پیشرفته علیه چین اعمال کند وگرنه قافیه را می‌بازد. این نمایندگان در بیانیه مشترک‌شان در این خصوص تاکید کرده‌اند که «به فشار بیشتری روی چین نیاز داریم.»

واقعیت این است که در مورد گوشی اخیر هواوی، اکثر مقامات آمریکایی به شدت غافلگیر شده‌اند. جیک سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا و همین طور وزارت بازرگانی آمریکا به این نکته اشاره کرده‌اند که این کشور به دنبال اطلاعات بیشتر درباره ماهیت و ترکیب تراشه‌های ساخت چین است. رویکردی که هم که قبلا از سوی سالیوان اعلام شده بود این بود که محدودیت‌ها روی صادرات تکنولوژی‌های پیشرفته و دسترسی کشورهایی مثل چین به آن افزایش پیدا کندو او اسم این رویکرد آمریکا را «حیاط کوچک با حصار بلند» گذاشته است و به نظر نمی‌رسد که آمریکا قصد داشته باشد این رویکرد را فعلا تغییر بدهد.

کریستوفر میلر استادیار تاریخ بین‌الملل در دانشکده فلچر در دانشگاه تافت در این خصوص می‌گوید: «احتمالش هست که مواد شیمیایی به کار رونده در ساخت تراشه‌ها که تاکنون محدودیتی در صادرات‌شان وجود نداشت در آینده نزدیک مشمول منع صادرات شوند.»

شرکت هواوی به صورت مشخص بیش از یک دهه است که هدف محدودیت‌های مختلف از سوی آمریکا است. این رویکرد از زمان باراک اوباما شروع شد و در دوران ترامپ به اوج سر و صدا رسید. رِوا گوجون مدیر گروه رودیوم که روی سیاست‌های صنعتی چین متمرکز است در این خصوص می‌گوید: «بحث امروز مربوط به هواوی است؛ شرکتی که به شدت تحت تحریم و کنترل صادرات از سوی آمریکا بوده. پس تداوم سیاست مشابه در برابر این شرکت آن‌قدرها سخت نیست. این می‌تواند اهرم فشار موثری در دست آمریکا باشد.»

اما موضوع یک جنبه دیگر هم دارد. هدف محدودیت‌های صادراتی آمریکا قبلا این بود که صنعت نیمه‌رساناهای چین عقب نگه داشته شود. اما گوشی هوشمند جدید هواوی نشان می‌دهد که شرکت SMIC فاصله چندانی با شرکت تایوانی معروف TSMC  و اینتل ندارد. در این میان نباید فراموش کرد که چین و بسیاری از کشورهای دیگر برنامه‌های بلندپروازانه زیادی برای تبدیل‌شدن به قدرت‌های جهانی در عرصه هوش مصنوعی دارند. مثلا شرکت تِن‌سِنت چین که چت‌بوت مشابه چت‌جی‌پی‌تی را عرضه کرده، مدعی است که در برخی عملیات ریاضی و امور متنی، فن‌آوری پیشرفته‌تری در قیاس با چت‌جی‌تی‌پی دارد. پرسشی که حالا مطرح می‌شود این است که محدودیت‌های تکنولوژیک که در عرصه هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها همچنان بر چین اعمال خواهد شد واقعا تا چه حد جواب خواهد داد و اهداف آمریکا را برآورده خواهد کرد. با این حال، به نظر می‌رسد دولت آمریکا حاضر است هزینه چنین رویکرد محدودکننده‌ای را بپردازد.

منبع: آینده‌نگر/ فارن پالسی