از زمانی که پاندمی کرونا جهان را تکان داد، نشانه‌های متناقضی درباره آینده شهرها مشاهده شده است. از یک سو می‌شنیدیم که شهرهای بزرگ مثل نیویورک دیگر آینده‌ای ندارند و مردم در حال مهاجرت از آنها هستند. از سوی دیگر می‌دیدیم که هزینه زندگی و اجاره در این شهر و شهرهای مشابه همچنان بالا می‌رود ولی جمعیت شهر به شکل قابل توجهی کم نمی‌شود. از طرف دیگر هم زمزمه‌ها درمورد اینکه بسیاری از مشاغل در آینده با دورکاری پیش خواهند رفت مطرح می‌شد و این تصور پیش آمده بود که بسیاری از مشاغل دیگر به حضور در محل کار نیاز نخواهند داشت.

حالا که پاندمی کرونا مدتی است که به پایان رسیده، می‌بینیم که بخش زیادی از این پیش‌بینی‌ها درست از آب درنیامده است. در دوران کرونا بخشی از مردم تصمیم به خروج از شهرهای بزرگ یا زندگی در حومه‌ها گرفتند اما به نظر می‌رسد که انگیزه اکثر آنها صرفاً کاهش هزینه‌های زندگی‌شان بوده است. با این حال، یک نکته بدیهی به نظر می‌رسد و آن هم این است که در وضعیت دفاتر و ادارات در شهرهای بزرگ -‌مثلاً در کشوری مثل آمریکا- می‌توان روند کوچک‌شدن و حتی خالی‌شدن را مشاهده کرد. بسیاری از ساختمان‌های بزرگی که پر از دفتر کار بودند از زمان کرونا به بعد خالی مانده‌اند و بسیاری از شرکت‌ها و موسسات نیز دفاتر کوچک‌تری را برای حضور نیروی کار خود اجاره کرده‌اند. پس دوران کرونا چندان هم در آینده شهرها بی‌تاثیر نبوده است.

اقتصاددانان از مدتی پیش به این نکته اشاره می‌کردند که اگر زوال دفاتر کار در شهرهای بزرگ را شاهد باشیم، کاهش درآمد مالیاتی دولت از شرکت متبوع آنها را هم شاهد خواهیم بود. آیا معنی‌اش این است که با ادامه این روند، شهرها پول کافی برای احداث زیرساخت و ارائه خدمات عمومی را نخواهند داشت؟ آیا این تاثیر به صورت دومینووار در حوزه‌های دیگر نیز مشاهده خواهد شد؟

واقعیت این است که وضعیت کنونی، پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی است. به نظر می‌رسد که وضعیت شهرهای بزرگ و جذاب -‌مثل نیویورک یا لس‌آنجلس- دچار تغییر عجیبی در آینده نخواهد شد. اما شهرهای دیگر چطور می‌توانند جذابیت خود را برای ساکنانشان حفظ کنند تا بقای خود را تضمین کنند؟

واقعیت این است که مسئولان بسیاری از شهرها در دنیا نه تنها به فکر بقا، بلکه به فکر اوج‌گیری شهرهایشان هستند. آنها نمی‌خواهند قافیه را به حومه‌ها و بازار املاک آنها ببازند. با این حال، به نظر می‌رسد که شهرهای نه چندان بزرگ آمریکا مثل سین‌سیناتی، ایندیاناپولیس و تولسا از جمله برندگان وضعیت فعلی شهرها خواهند بود و احتمالاً در آینده بخشی از ساکنان و کسب و کارهایی را که از شهرهای بزرگ خارج شده‌اند جذب خود خواهند کرد.

مری روو رییس انستیتو شهری کانادا در این خصوص می‌گوید: «شهرها درواقع ارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که دائم تغییر می‌کنند و از نو زاده می‌شوند. همین باعث می‌شود که شهرها مقاوم هم باشند. خیلی سخت است که شهری را از بین ببرید. آینده شهرها را هم با همین دیدگاه باید دنبال کرد.»

فرض کنید ده سال بعد به شهر مورد علاقه کنونی‌تان می‌روید. احتمال اینکه آن شهر هنوز پابرجا باشد و حتی تغییر خیلی زیادی نکرده باشد زیاد است. ریچارد فلوریدا استاد دانشکده مدیریت راتمن در دانشگاه تورنتو با اشاره به این موضوع می‌گوید: «هر چقدر مردم به خاطر هزینه‌های زندگی یا موارد دیگر از شهری خارج شوند و شهری دیگر را برای سکونت خود انتخاب کنند، باز هم آدم‌ها و خانوارهای دیگری وجود دارند که از شهر یا روستای دیگری بیایند و جای آنها را بگیرند. این دینامیک شهرهاست و حتی در دوران پاندمی کرونا هم ثابت شد.»

نیکلاس بلوم استاد اقتصاد در دانشگاه استنفورد هم که روی موضوع دورکاری و تاثیر آن بر شهرها کار کرده، در این خصوص می‌گوید: «عده‌ای از دورکاران به این نتیجه رسیدند که می‌توانند کارشان را از منازل ارزان‌تر در حومه شهرهای بزرگ یا اصلاً در شهرهای کوچک یا مناطق روستایی انجام بدهند. اما واقعیت این است که تعداد افراد و خانوارهایی که جرات کرده باشند زندگی شهری را به کل کنار بگذارند چندان زیاد نیست. در آینده نزدیک احتمالاً شاهد کاهش تراکم جمعیت در برخی شهرهای بزرگ خواهیم بود اما تاثیر آن بالاخره ظرف چند سال دوباره معکوس خواهد شد و شهرهای بزرگ دوباره پرجمعیت خواهند شد.»

آن مواردی که در شهرها به وفور وجود دارد و اصولاً مردم را جذب شهرها می‌کند، یعنی شغل خوب، آدم‌های جالب و امکانات زیاد، همواره جذابیت خود را حفظ خواهند کرد و به نظر می‌رسد که حتی اگر در حال حاضر تعداد فرصت‌های شغل‌های جذاب و موجود در شهرهای بزرگ پایین آمده باشد، در آینده نزدیک احتمال احیای مجدد آنها زیاد است و به تبع آن، اوضاع شهرها هم دوباره عادی خواهد شد.

منبع: آینده‌نگر / ووکس