اقتصاددان‌ها این روزها حسابی سرشان شلوغ است چرا که باید بفهمند دقیقاً چه اتفاقی در جهان رخ می‌دهد! تا همین چند وقت پیش، بررسی شرایط نشان می‌دهد که وقوع رکود اقتصادی در آمریکا تقریباً گریزناپذیر است. از آن‌جا که آمریکا نخستین و بزرگ‌ترین اقتصاد جهان است، آن‌چه برایش رخ می‌دهد از اهمیت ویژه‌ای برای تحلیل‌گران اقتصادی برخوردار است. دلیل اصلی بدبینی به اقتصاد آمریکا هم اقدامات فدرال رزرو یا همان بانک مرکزی این کشور بود. این بانک برای مقابله با نرخ تورم، اقدام به افزایش نرخ بهره کرد. سایر بانک‌های مرکزی در جهان هم مسیر فدرال رزرو را در پیش گرفتند. افزایش ارزش شاخص دلار، وضعیت را به مرور بدتر هم کرد. اقتصادهای نوظهور در این جریان بیشتر در معرض آسیب قرار گرفتند. اکنون اما به نظر می‌رسد که چرخه اقدامات انقباضی یا همان افزایش نرخ بهره از طرف فدرال رزرو رو به پایان است. این یعنی شرایط اقتصادی و چشم‌انداز اقتصاد قرار است تغییر کند.

اقتصاد جهان حال چندان خوبی ندارد و در مسیر کند شدن قدم برمی‌دارد. بررسی‌ها از وضعیت اقتصادی چین نشان می‌دهد که اوضاع چندان مطلوب نیست. اقتصاد چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، اهالی بازار را ناامید کرده است. بسیاری از تحلیل‌گران تصور می‌کردند حالا که دولت در چین دست از اقدامات سختگیرانه کووید صفر برداشته و اجازه داده فعالیت اقتصادی به حالت عادی خود بازگردد، وضعیت اقتصاد این کشور هم خوب می‌شود. اما داده‌هایی که این روزها از اقتصاد چین منتشر می‌شود، همه را کاملاً ناامید کرده است. هرچند آمریکا وضعیت خوبی دارد، اما حال بد چین، نگاه‌ها را نسبت به اقتصاد جهان تحت تاثیر خود قرار داده است.

هرچند بسیاری از تحلیل‌گران به دلیل داده‌های نامطلوب چین، نگاه خوبی به اقتصاد جهان ندارد، اما به این فکر هم نیستند که اقتصاد جهان کوچک می‌شود. رشد اقتصادی تا حدود کم شده و در واقع پایش را روی ترمز گذاشته است. دلیل این مسئله هم تلاش برای مهار نرخ تورم است. در واقع قرار نیست رکود به معنایی که انتظارش می‌رفت، رخ بدهد. بهترین سناریویی که در نظر گرفته بودند، فرود نرم برای اقتصاد بود و اکنون ظاهراً همین اتفاق در حال رخ دادن است. حتی همین شرایط ناامیدکننده در چین هم مشکل حادی به نظر نمی‌رسد. اروپا هم سعی دارد به مرور جانشین‌های گاز روسیه را پیدا کند تا در آستانه زمستان با مشکل مواجه نشود.

در انتظار فرود نرم

برخی از تحلیل‌گران می‌گویند باز هم نمی‌توان به فرود نرم اقتصاد جهان خوش‌بین بود. نخست اینکه نرخ تورم هنوز فاصله زیادی با هدف بانک مرکزی دارد که 2 درصد است. به این ترتیب سیاست‌های انقباضی در راستای افزایش نرخ بهره هم باید ادامه پیدا کند. این مسئله هم در آمریکا و هم در حوزه یورو قابل مشاهده است. این قضیه قطعاً برای اقتصادهای توسعه‌یافته و ثروتمند ساده نخواهد بود. مسئله دوم این است که اثرات بسیاری از اقدامات با تاخیر قابل مشاهده است. برای مثال، اقداماتی که فدرال رزرو در آمریکا داشت، بازار کار را تحت تاثیر خود قرار داده است اما مشاهده اثرات بر بازار کار، به مرور و در طول زمان قابل مشاهده است. قطعاً به زودی شاهد خیزش تعدیل نیرو در شرکت‌های بزرگ جهان خواهیم بود.

در نهایت اینکه شاید اکنون شرایط بهبود پیدا کرده باشد، اما به هر حال سیاست‌گذاران در عرصه سیاست‌های پولی هنوز نگرانی‌هایی دارند و امکان دارد باز هم ناچار به تغییر در نرخ بهره شوند و آن را افزایش دهند. این مسئله می‌تواند شوک‌های عظیمی به بازارهای جهانی وارد کند. به‌علاوه، برخی از کشورها هنوز مسیری متفاوت را طی می‌کنند. برای مثال ژاپن هنوز سیاست‌های کاهش و حفظ نرخ بهره را پیش می‌برد و همچنان تمایلی به افزایش نرخ بهره برای مهار تورم نشان نداده است. به این ترتیب، اوضاع اقتصادی در جهان چندان هم یک‌دست نیست و می‌تواند دشواری‌هایی برای اهالی اقتصاد به همراه داشته باشد. در نهایت اینکه اثرات افزایش نرخ تورم و همچنین نرخ بهره، تا مدت‌ها روی اقتصاد جهان خواهد بود و هنوز برای جشن گرفتن خیلی زود است. شاید اتفاقات ناگواری در انتظار اقتصاد جهان باشد.

منبع: آینده‌نگر / اکونومیست