خرید مواد غذایی به کاری پرخطر تبدیل شده است. به هر قفسه‌ای که نگاه می‌کنید، می‌تواند خطراتی برای سلامتی‌تان داشته باشد. غذاهای آماده آغشته به نمک و انواع نگه‌دارنده‌ها هستند تا عمر بیشتری داشته باشند. غلات صبحانه، شیرین‌تر از شکلات است و گوشت‌های فرآوری‌شده هم با انواع نگه‌دارنده‌ها درآمیخته‌اند که می‌تواند هنگام پخت، مضراتی برای بدن داشته باشد. اخیراً اصطلاح جدید مطرح شده که غذاهای فرآوری‌شده با مواد مغذی اندک را توصیف می‌کند: فرا فرآوری شده! کریس ون تالکن، پزشک و مجری تلویزیونی در کتابی با عنوان «مردمِ فرافرآوری‌شده» به مقوله زنجیره تامین مواد غذایی در کشورهای ثروتمند پرداخته و توضیح داده که چطور غذاهای فرآوری‌شده در رژیم افراد طبقه متوسط قرار گرفته است. او به نگرانی پیرامون اثرات و مضرات این مواد غذایی برای سلامتی انسان‌ها پرداخته است. اما از مواد غذایی فرآوری‌شده و مضرات آن‌ها چه می‌دانیم؟

مقوله فرافرآوری‌شده، نخستین بار توسط یک دانشمند برزیلی در سال 2009 مطرح شد. تیم او مشاهده کردند که به‌رغم خرید شکر و روغن کمتر در برزیل، باز هم افراد زیادی دچار چاقی مفرط شده‌اند و نرخ چاقی و همچنین دیابت نوع دوم صعودی بود. ظاهراً این افراد به جای قند و شکر، به غذاهای بسته‌بندی‌ها و اسنک‌های حاضری اعتیاد پیدا کرده بودند. این دانشمند به کمک همین مشاهده نشان داد که بهره‌گیری از این مواد غذایی فرآوری‌شده، منجر به چاقی و ضرر به سلامتی افراد شده است.

وقتی مواد غذایی سالم، ناسالم می‌شوند!

فرایند فرآوری کردن می‌تواند غذاهای سالم را به مواد غذایی ناسالم تبدیل کند. برای مثال میوه‌ها از طریق این فرایند، فشرده و شیرین‌تر می‌شوند. اصولاً به جز مواد غذایی طبیعی، همه مواد غذایی دیگر به نوعی فرآوری شده‌اند اما برخی از آن‌ها فرافرآوری‌شده هستند؛ به همین خاطر ضررشان بیشتر است. این دسته از مواد غذایی، عمدتاً به شکلی صنعتی و پیچیده، فرآوری می‌شوند. البته این مسئله به تنها منجر به ناسالم شدنشان نمی‌شود. نکته اینجاست که طی این فرایند، مواد مصنوعی و مقادیر زیاد قند یا شکر به این مواد اضافه می‌شود که آن‌ها را ناسالم می‌کند.

یکی از نکات مهم در مورد مواد غذایی فرافرآوری‌شده، این است که از چاشنی‌های بسیاری در آن‌ها استفاده شده و به همین خاطر خوشمزه‌تر هستند، به‌علاوه به سادگی می‌توان آن‌ها را مصرف کرد. همین مسئله باعث شده که مصرف آن‌ها رواج پیدا کند. مشکل دقیقاً در همین مصرف بالای این مواد غذایی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد افرادی که از غذاهای فرافرآوری‌شده استفاده می‌کنند، اغلب کالری بیشتری مصرف می‌کنند و به همین خاطر در معرض چاقی قرار می‌گیرند.

مصرف مواد غذایی فرافرآوری‌شده را معمولاً به فقر در سلامتی نسبت می‌دهند. کسانی‌که این مواد غذایی را استفاده می‌کنند اغلب در معرض بیماری‌های قلبی قرار دارند. بسیاری از این غذاها، زمینه ناراحتی‌های قلبی و سکته را فراهم می‌کند. برخی دیگر از مطالعات نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به سرطان در افرادی که مواد غذایی فرافرآوری‌شده را مصرف می‌کنند، بیشتر است. رژیم غذایی که شامل این دسته از مواد غذایی می‌شود، وضعیت سلامتی را به هم می‌ریزد و منجر به ناراحتی‌های مختلف در بدن می‌شود. البته هنوز مطالعات زیادی نیاز است تا بتوان چنین ادعایی را در مورد مواد غذایی فرآوری‌شده مطرح کرد. اما به صورت، شواهد نشان می‌دهند که قند و نمک در این مواد غذایی بیشتر است و در نتیجه می‌تواند به مصرف‌کنندگانش آسیب برساند.

به هر حال، مواد غذایی فرآوری‌شده، به وفور در دسترس هستند، قیمت زیادی ندارند و به سادگی می‌توان آن‌ها را خرید. به‌علاوه، طعم خوبی دارند و می‌توان با بودجه‌ای اندک آن‌ها را تهیه کرد. همینه این مسائل باعث شده که این مواد غذایی، جایگزین مواد غذایی سالم شوند. به عبارت دیگر، خوردن مواد غذایی سالم نیاز به پول بیشتری دارد. قطعاً می‌توان با پول زیاد، بهترین مواد غذایی را خریداری کرد. این مسئله‌ای است که دولت‌ها باید در نظر داشته باشند و با ارائه طرح‌هایی، نسبت به آن اقدام کنند تا هم صنعت مواد غذایی بهبود پیدا کند و هم سلامتی مردم به خطر نیفتد. مصرف‌کنندگان هم باید هشیارانه‌تر مواد غذایی را مصرف کنند.

منبع: آینده‌نگر / اکونومیست