کاهش تقاضای واردات از اقتصادهای تولیدکننده به ویژه اقتصادهای آسیایی، تضعیف تمایل به مصرف و سرمایه گذاری به دلیل افزایش نااطمینانی از مهم ترین پیامدهای بحران های جهانی مثل همه گیری کروناست. اما حتی این مشکلات هم در اقتصادها، بدون راه حل نمانده است.

در سال 2003، ویروس سارس اقتصادهای آسیای شرقی را دچار چالش کرد. تحلیل گران اقتصادی در چین پس از بررسی سطح نااطمینانی اعلام کردند دخالت دولت ها در 2 زمینه برای بهبود وضعیت اقتصادها پس از همه گیری ضروری است. نخست اینکه دولت ها باید اطلاعات کافی درباره سارس را جمع آوری و تحلیل کنند. دوم، پیامدهای خارجی مربوط به بیماری های مسری یعنی تسری بیماری از یک نفر به نفر دیگر، باید توسط دولت ها مورد توجه قرار بگیرد.

پس از همه گیری کرونا، بررسی اثرگذاری چنین بحران هایی بر اقتصادها ادامه یافت. دلایل و عوامل بی شماری در این مطالعات مورد بررسی قرار گرفت. اما  یک نقطه مشترک در همه این بررسی ها، سطح بالای نااطمینانی در اقتصادها پس از بروز بحران هایی مثل همه گیری کرونا بود. مهم تر اینکه بیشتر پژوهش ها از آثار معنادار کرونا بر اقتصادها در بلندمدت می گفت.

یافته های یک پژوهش ایرانی در سال 99 نشان داد نرخ بیکاری در بهار سال 2020 نسبت به زمستان سال 2019 افزایش یافته و نرخ اشتغال کاهش یافته است. پژوهشگران در این مطالعه به دولت توصیه کردند از مدیریت بازارهای عرضه و تقاضای نیروی کار حمایت کند.

مطالعه ای دیگر واردات و صادرات در ایران و اثر کرونا بر آن را بررسی کرده است. این مطالعه که در سال 1400 انجام شده به این نتیجه رسیده که کسب وکارهای کوچک به حمایت بیشتری برای دوام آوری در سال های پس از همه گیری کرونا نیاز دارند.

یک مطالعه دیگر در ایران کاهش آسیب های ناشی از همه گیری کرونا در اقتصاد ایران را بررسی کرده است. یافته های پژوهشگران در این مطالعه نشان می دهد تورم و شفافیت سیستم های بانکی در پذیرش ریسک به دلیل شرایط اقتصادی ناشی از همه گیری کرونا در سطوح بالا قرار گرفته اند. تورم و بیکاری مهم ترین معیارهای تاب آوری اقتصادی است و دولت باید به این دو شاخص در اقتصاد کلان توجه کند. هم چنین کشوری با سطح پایین بدهی خارجی، ناگزیر به حراج دارایی های داخلی برای کاهش آثار شوک هایی مثل همه گیری کرونا نیست. از دیگر نکات مهم و اثرگذار در این زمینه کسری بودجه کمتر دولت ها برای تاب آوری بیشتر در مواجهه با بحران هایی مثل همه گیری کووید19 است. کسری بودجه کمتر توان دولت ها را در مواجهه با شوک های نامطلوب افزایش داده و از تبعات منفی آن کم می کند.

برای مطالعه بیشتر مقاله «ارائه الگوی مناسب جهت کاهش آسیب پذیری اقتصاد ایران از اثرات منفی پاندمی کووید19» را بخوانید. این مقاله در تابستان 1401 در نشریه اقتصاد دفاع منتشر شده است.