نرخ بیکاری جوانان 18 تا 35 سال در بهار سال جاری 16.6 درصد برآورد شده، درحالیکه این رقم در بهار سال گذشته 15.6 درصد بوده است. در واقع در بهار امسال میزان بیکاری و اشتغال جوانان نسبت به فصل مشابه سال قبل وخیم تر شده است. هم چنین گزارش های رسمی از بیکاری در تابستان سال جاری نشان می دهد ۱۳.۲ درصد از جمعیت فعال فارغ التحصیل آموزش عالی بیکار بوده اند.

بیکاری از دردهای مزمن در اقتصادها از جمله اقتصادهای وابسته به نفت است. هرچند در گزارش های فصلی نرخ بیکاری ممکن است یک تا 2 درصد کاهش پیدا کند. اما این میزان کاهش، غیر از نتیجه بخشی تلاش ها برای توسعه فرصت های شغلی، به دلایل دیگری از جمله خروج نیروی کار از بازار ثبت می شود.

افزایش آگاهانه سرمایه گذاری در بخش های اقتصادی مختلف در کشور به افزایش فرصت های شغلی می انجامد. اما این بخش ها از میزان اشتغالزایی یکسانی برخوردار نیستند. سیاستگذاران برای جلوگیری از پیامدهای نامطلوب بیکاری و توزیع نابرابر آن تلاش می کنند ظرفیت بخش ها را بشناسند و براساس این ظرفیت ها برای شغل بیشتر برنامه ریزی کنند.

یک بررسی ایرانی تلاش کرده توان بخش های کشاورزی، صنعت و خدمات را در اشتغالزایی بررسی کند و به این پرسش پاسخ دهد که آیا بخش های اشتغال زا در اقتصاد ایران، از سرمایه منتفع شده اند؟ یافته های این بررسی نشان می دهد بخش خدمات به دلیل تغییر الگوی زندگی افراد در سال های گذشته در اشتغالزایی بیش از دیگر بخش ها نقش آفرینی کرده است. هم چنین بخش صنعت بیشترین توان اشتغالزایی غیرمستقیم را نسبت به دیگر بخش ها داشته است.

اما از نکات مهم در این پژوهش عدم سرمایه گذاری کافی در بخش های اشتغال زاست. پژوهشگران می گویند فعالیت های حرفه ای، علمی و فنی، فعالیت های اداری و خدمات بیشترین ارزش سرمایه گذاری را برای ایجاد اشتغال در خود جای داده اند اما سهم این سه بخش در تولید ستانده کل کشور در مقایسه با بخش هایی مثل کشاورزی بسیار ناچیز است.

یافته های این بررسی نشان می دهد در اقتصاد ایران عمده ارزش افزوده در بخش هایی حاصل شده که توان اشتغالزایی محدودی دارند و بیشترین میزان اشتغال در بخش هایی ایجاد شده که سهم ناچیزی از خلق ارزش افزوده داشته اند. اشتغال در این بخش ها باعث شده قدرت خرید افراد شاغل بالا نرود و این پیامدهای اجتماعی و رفاهی در پی دارد. درواقع در این شرایط با مجموعه ای از افراد شاغل در جامعه رو به رو می شویم که توان اقتصادی بالایی ندارند.

برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی توان اشتغال زایی بخش های اقتصاد ایران به تفکیک جنسیت و رشته های تحصیلی با به کارگیری جدول داده-ستانده» بخوانید. این مقاله در سال جاری در نشریه سیاست ها و تحقیقات اقتصادی منتشر شده است.