آخرین باری که لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا قدم به دفتر ریاست‌جمهوری برزیل گذاشته بود، سال 2003 بود. او در فاصله سال‌های 2003 تا 2010 به عنوان رئیس‌جمهوری برزیل فعالیت داشت. انتخابات ریاست‌جمهوری که اخیرا در برزیل برگزار شد یکی از سخت‌ترین‌ها بود که در نهایت لولا موفق شد ژائیر بولسونارو را شکست دهد. او از حزب چپ به میدان آمده و سعی دارد برزیلی‌ها را از بحران اقتصادی نجات دهد. اما نکته اینجاست که با اختلافی بسیار اندک توانست رقیب خودش را شکست دهد. حتی رقیبش نتیجه را نمی‌پذیرفت و اعتقاد داشت تقلبی رخ داده‌است.

بولسونارو پس از انتخابات تا دو روز در انظار عمومی ظاهر نشد و درباره انتخابات حرفی نزد. اما بالاخره سکوتش را شکست و داعیه‌هایی را مطرح کرد. با این حال به نظر می‌رسد که فرایند انتقال قدرت از او به لولا، بدون دردسر و از مسیر صلح‌آمیز انجام خواهد شد. به هر حال برزیل اکنون شاهد اعتراضات و تظاهرات افرادی است که خود را طرفدار بولسونارو از حزب راست می‌دانند. البته رئیس‌جمهوری پیشین برزیل از مردم درخواست کرده دست به خشونت نزنند و جاده‌ها را مسدود نکنند.

از برخی جهات می‌توان این انتخابات و نتیجه‌اش را نوعی پیروزی برای دموکراسی در برزیل قلمداد کرد. به هر حال انتخابات به شکلی سالم در این کشور برگزار شد و لولا در شرایطی برابر به این پیروزی دست پیدا کرد. البته احتمالا بولسونارو چنین باوری ندارد اما به هر حال شرایط برابر بوده و اکنون لولا رئیس‌جمهوری برزیل است.

لولا باید قدم به دفتر ریاست‌جمهوری بگذارد. اما احتمالا انجام رسالت ریاست‌جمهوری این بار نسبت به بیش از یک دهه پیش، سخت‌تر است. شرایط برزیل تغییر کرده و اکنون کشور قدرتمندی به لحاظ اقتصادی در میان کشورهای آمریکای لاتین محسوب نمی‌شود. این روزها کشور برزیل دچار فضای دوقطعی و چنددستگی بزرگی شده که مدیریت کردن آن را دشوار می‌کند. وضعیت مالی و اقتصادی این کشور اصلا مطلوب نیست. شرایط دوقطبی به گونه‌ای است که عده‌ای با لولا دشمن هستند و او را یک کمونیست شیطان‌صفت می‌دانند. عده‌ای هم در مقابل با بولسونارو مشکل دارند و او را فردی خطرناک قلمداد می‌کنند. این احساسات برای برزیل کاملا خطرناک است. در واقع شاهد گستردگی رویکردهای سیاسی هستیم.

برزیل به دلیل مسائلی نظیر محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا دچار بحران‌های مالی شد. اکنون این کشور با انبوهی از بدهی‌های مختلف مواجه است. به‌علاوه، جنگ روسیه و اوکراین هم منجر به کمبود کالاها و در نتیجه خیزش قیمت‌ها شده که بی‌تاثیر بر قیمت کالاها در این کشور نبوده‌است. به این ترتیب کسی که به ریاست‌جمهوری در برزیل دست پیدا کرده، فضای زیادی برای مانور ندارد.

* طاقت بیاور، لولا!

نخستین قدمی که لولا باید در برزیل بردارد این است که فضای این کشور را آرام کند. البته سخنرانی قاطعانه او در هنگام جشن پیروزی نشان می‌داد که تقریبا آماده و مصمم است تا برزیلی‌ها را متحد کند. البته قانع کردن آن دسته از افرادی که به شدت طرفدار رئیس‌جمهوری پیشین در این کشور هستند کار ساده‌ای نخواهد بود. اما او نسبت به این افراد آگاهی پیدا کرده و تلاشش را در این زمینه خواهد کرد.

دومین قدمی که رئیس‌جمهوری جدید برزیل باید بردارد، انتخاب بهترین فرد به عنوان وزیر اقتصاد است. به هر حال وضعیت اقتصادی برزیل بسیار وخیم است. دولت به فردی نیاز دارد که بتواند سکان اقتصاد را به درستی در اختیار بگیرد. این فرد باید توانایی مدیریت هزینه‌های دولتی را داشته باشد. در کنار این‌ها، لولا به فردی نیاز دارد که به وضعیت جنگل‌های آمازون هم رسیدگی کند. این مسئله‌ای است که بولسونارو به سادگی آن را کنار گذاشته بود و توجهی به جنگل‌ها نداشت.

سال‌های پیش برای برزیلی‌ها و رئیس‌جمهوری این کشور سال‌های سختی خواهد بود. سیاست‌های غلط طی سال‌های گذشته وضعیت برزیل را وخیم کرده‌است. اکنون همه باید فشاری مضاعف را تحمل کنند تا شرایط در برزیل عوض شود. به‌علاوه، پیروزی لولا، بسیار شکننده بود و هنوز طرفداران بولسونارو برای او تهدید به شمار می‌آیند. به همین خاطر است که پیش‌بینی می‌شود او روزهای سختی را در پیش داشته باشد. لولا می‌تواند برزیل را به سمت پیشرفت هدایت کند، مسئله این است که در این مسیر باید سختی‌های زیادی بکشد و تنها با گذر زمان می‌فهمیم که آیا این سختی‌ها را تحمل خواهد کرد یا خیر.