گمانهزنیها درباره رشد اقتصادی چین و پیشیگرفتنش از اقتصاد آمریکا ابعاد مختلفی دارد. این گزارش به بررسی پیشبینیهای مختلف در این مورد میپردازد.
منبع: وال استریت جورنال/ ترجمه:آینده نگر
کاهشی که در رشد اقتصاد چین در یک سال اخیر دیده میشود باعث شده بحث در مورد قابلیت این اقتصاد برای پیشیگرفتن از اقتصاد آمریکا و تبدیلشدن به بزرگترین اقتصاد جهان دوباره مورد توجه زیادی قرار بگیرد. تا همین اواخر بسیاری از اقتصاددانان این طور فرض میکردند که تولید ناخالص داخلی چین (به دلار) تا پایان دهه جاری میلادی از آمریکا بیشتر خواهد شد و حتی انتظار آن را به عنوان پدیدهای مهم و جالب در اقتصاد جهان میکشیدند. اما چشمانداز اقتصاد چین در سال جاری میلادی به اندازه قبل درخشان نیست. دلایل مختلفی هم برای آن وجود دارد: ادامه قرنطینههای کرونایی در برخی از شهرهای چین و همین طور بحرانی که در بخش املاک در چین به وجود آمده است. از نظر اقتصاددانان، اینها مسائلی هستند که تاثیری جدی بر ممانعت از رشد عادی اقتصاد چین گذاشتهاند و مسائل دیگری مثل افزایش بدهیها و نرخ رو به کاهش زاد و ولد نیز در ایجاد این وضع بیتاثیر نبودهاند.
مرکز تحقیقات اقتصاد و بازرگانی که یک اندیشکده انگلیسی است پیشبینی کرده که اقتصاد چین برای سبقتگرفتن از اقتصاد آمریکا دو سال عقب افتاده است. از نظر این اندیشکده، احتمال دارد که تبدیلشدن اقتصاد چین به بزرگترین اقتصاد جهان در سال ۲۰۳۰ میلادی رخ بدهد. مرکز تحقیقات اقتصادی ژاپن در توکیو هم اعلام کرده که پیشیگرفتن اقتصاد چین از اقتصاد آمریکا احتمالا تا سال ۲۰۳۳ میلادی رخ نخواهد داد. این چهار سال دیرتر از پیشبینی قبلی مرکز فوق است. اما برخی اقتصاددانان حتی در اینکه چنین اتفاقی بیفتد هم ابراز تردید کردهاند. لارنس سامرز وزیر سابق خزانهداری آمریکا که حالا در دانشگاه هاروارد درس میدهد اخیرا چند نکته را برای توضیح ابراز تردید خودش در زمینه پیشیگرفتن اقتصاد چین از آمریکا مطرح کرده است: اول اینکه جمعیت در چین در آینده رو به سالمندی خواهد گذاشت و این روند آغاز هم شده است. دوم اینکه تمایل دولت چین به دخالت در کار شرکتهای بزرگ در این کشور زیاد شده و این مسئله به خصوص در مورد جک ما و شرکتهایش دیده شد.
سامرز میگوید شباهتهایی بین پیشبینیها در مورد اقتصاد چین با پیشبینیهایی که در گذشته در مورد اقتصاد ژاپن یا روسیه میشد وجود دارد. از نظر او، چنین پیشبینیهایی منطقی نیستند. اما اصولا پیشبینیها در مورد آینده اقتصاد چین بسیار مختلف است. مثلا اندیشکده استرالیایی «انستیتو لووی» پیشبینیاش این است که رشد اقتصاد چین به طور متوسط بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۵۰ میلادی بین دو تا سه درصد باشد. از سوی دیگر، کارشناسان درباره معنیدار بودن اعداد و ارقام مربوط به رتبهبندی تولید ناخالص داخلی کشورها ابراز تردید میکنند. آنها میگویند میزان نفوذ اقتصادهای بزرگ را نمیتوان بر این اساس در نظر گرفت. بحث در خصوص اینکه «دلار غلبه خود در بازارهای جهانی را از دست خواهد داد یا نه» نیز بحث دیگری بوده که در مورد آینده اقتصادهای چین و آمریکا مطرح شده است اما باز در این مورد نیز نظر مطمئنی وجود ندارد. در این میان اما دولت چین به الگویی که در زمینه توسعه اقتصادش پیاده کرده اطمینان زیادی دارد و افکار عمومی چین را نیز از بابت موفقیت این الگو قانع کرده است. از نظر آنها، لیبرال دموکراسی غربی در آینده رو به زوال خواهد گذاشت و افول اقتصادی و سیاسی آمریکا نیز به همین جهت، اجتنابناپذیر خواهد بود. از نظر چین، از آنجایی که کشورهای زیادی در جهان در روند اقتصادی خود تغییراتی دادهاند تا بازار چین را تغذیه کنند، بعید نیست که این روند در آینده نیز ادامه پیدا کند.
اینکه دو کشور چین و آمریکا چگونه از لحاظ اقتصادی جلو خواهند رفت مسئلهای است که برای رهبران چین اهمیت زیادی دارد و شی جینپینگ رییس جمهور چین نیز در سخنرانیهای خود به لزوم افزایش رشد اقتصادی چین اشاره کرده است. اما اقبال اقتصادی کشورها گاهی با سرعتی بیش از حد تصور ممکن است تغییر کند. این را در جریان دوران پساکرونا مشاهده کردیم: در حالی که اقتصاد چین داشت با سرعت خوبی احیا میشد، اقتصاد آمریکا داشت مسیر را به کُندی طی میکرد. بنابراین این تصور تقویت شده بود که حتما سرعت رشد اقتصاد چین همان طور باقی خواهد ماند اما این طور نشد. در این میان، اقتصاددانهایی مثل جاستین ییفو لین که پیشتر اقتصاددان ارشد بانک جهانی بود، عقیده دارند که جمعیت زیاد چین در قیاس با آمریکا و پتانسیلی که این جمعیت دارد به این معنی است که اقتصاد چین میتواند به تدریج رشد دوبرابر در قیاس با آمریکا را تجربه کند. او پیشبینی کرده که به رغم کُند شدن رشد اقتصاد چین در حال حاضر، این روند در آینده تغییر خواهد کرد و تسریع خواهد شد.
نظر خود را بنویسید