به ‌دنبال انتشار اوراق سکه، بانک مرکزی تصمیم گرفته اوراق جدیدی منتشر کند که دارایی پایه آن دلار آمریکاست. قرار است این اوراق ریالی مبتنی بر ارز از شنبه آینده منتشر شود. این اقدامات بعد از آن آغاز شده که ظرف چند هفته گذشته قیمت طلا و ارز با نوسان‌های زیادی مواجه و جهش زیادی داشته است. بانک مرکزی امیدوار است از این طریق بازار دلار را که قیمتش تا 35 هزار و 600 تومان رشد کرده، به به تعادل برساند. نوسان‌های قیمت ارز ظرف چند هفته گذشته افزایش یافته است. قیمت هر دلار آمریکا در هفته قبل حتی به مرز 36هزارو780تومان هم رسید.

برهمین اساس بانک مرکزی اعمال سیاست‌های تازه‌ای را برای ایجاد تعادل در بازار طلا و ارز آغاز کرده که یکی از این سیاست‌ها انتشار اوراق بهاداری است که دارایی پایه آن طلا و ارز است. با وجود آنکه بانک مرکزی اعلام کرده این اوراق را در تاریخ سررسید به ‌صورت فیزیکی تسویه خواهد کرد اما به‌ نظر می‌رسد هدف اصلی بانک مرکزی این است که زمینه‌هایی را ایجاد کند که این اوراق در زمان سررسید به جای ارزی به ‌صورت ریالی تسویه شود زیرا حفظ  ذخایر ارزی در شرایط فعلی اهمیت ویژه‌ای برای کشور دارد.

برهمین اساس کارشناسان بر این اعتقادند که این اوراق بیش از آنکه شبیه اوراق سلف باشد عمدتا مشابه اوراقی است که در دنیا با نام سی‌اف‌دی (CFD) شناخته می‌شود زیرا احتمالا در زمان سررسید این اوراق شرایطی درنظر گرفته خواهد شد که خریداران اوراق مجبور به تسویه ریالی این اوراق خواهند شد. به ‌عنوان مثال بانک مرکزی پرداخت نوعی حق‌الوکاله را درنظر گرفته که مشخص نیست میزان آن چقدر است. اوراق سی‌اف‌دی ابتدا در دهه90 میلادی در بورس لندن معرفی شد و ظرف 20سال گذشته رشد زیادی در سراسر دنیا پیدا کرد. این ابزار مالی جدید نوعی قرارداد مشتقه است که براساس آن خریدار و فروشنده توافق می‌کنند، اختلاف نرخ بین قیمت باز و بسته شدن یک قرارداد معاملاتی براساس دارایی پایه را به یکدیگر پرداخت کنند، به همین دلیل به این قرارداد‌ها قرارداد تفاوت قیمت (contract for difference) می‌گویند. خریدار این اوراق در واقع مالک دارایی پایه نیست اما می‌تواند از نوسان‌های قیمت دارایی پایه بهره‌مند شود. بر همین اساس هفته قبل ابتدا بانک مرکزی تلاش کرد با انتشار اوراق سکه بخشی از نقدینگی را که به سمت این بازار سرازیر شده، جذب کند و حالا در گامی تازه قصد دارد اوراق ارزی را منتشر کند. ‌

البته بانک مرکزی ابتدای هفته گذشته 100هزار سکه بهار آزادی را در قالب 10 میلیون برگ اوراق 160هزار تومانی عرضه کرد که خریداران می‌توانستند با خرید 100برگ از این اوراق مالک یک سکه بهار آزادی شوند. با وجود تبلیغاتی که در این زمینه شد از مجموع سکه‌های عرضه شده فقط 1806سکه فروخته شد و 98هزارو194سکه بدون خریدار ماند. ضمن اینکه اوراق مزبور پایین‌تر از قیمت پایه تعیین شده بانک مرکزی مبادله شد و نشان داد خریداران به خرید این اوراق تمایل   چندانی ندارند. با همه این ها به‌ دنبال انتشار اوراق سکه حالا بانک مرکزی اعلام کرده از روز شنبه قرار است عرضه اوراق ریالی مبتنی بر دلار را آغاز کند. طبق اعلام بانک مرکزی، اشخاص حقیقی بالای ۱۸سال از روز شنبه 28آبان ماه می‌توانند با مراجعه به شعب ارزی بانک ملی نسبت به خرید این اوراق اقدام کنند. این اوراق با نام و معاف از مالیات است و هدف از انتشار آن گسترش و تسهیل ابزارهای مالی در شبکه بانکی اعلام شده است. سررسید این اوراق 3ماهه و تا تاریخ سررسید 25بهمن‌1401 تعیین شده است. هر خریدار می‌تواند حداقل معادل ریالی 1000دلار و حداکثر 4هزار دلار خریداری کند و ارزش هر برگ از این اوراق معادل ریالی 100دلار آمریکاست.

این اوراق تا قبل از سررسیدشان قابل بازخرید هستند و هر زمان که خریدار، این اوراق را به شعب بانک ملی ارائه کند می‌تواند آن را با نرخ پایانی روز قبل دلار در بازارتوافقی بازار متشکل ارزی باز خرید کنند. با این حال طبق اعلام بانک مرکزی این اوراق امکان معاملات ثانویه ندارند، به این معنا که خریداران نمی‌توانند اوراق خریداری شده را به شخص دیگری بفروشند.

همچنین آن طورکه بانک مرکزی اعلام کرده امکان تحویل فیزیکی اسکناس دلار به شرط پرداخت حق‌الوکاله بانک مرکزی در زمان سررسید وجود دارد. به این معنا که بانک مرکزی تعهد کرده به خریداران درصورت تقاضای خریدار معادل ریالی اوراق خریداری شده اسکناس ارزی تحویل دهد اما متقاضی باید حق‌الوکاله بانک مرکزی را که مشخص نیست چقدر است، پرداخت کند. بانک مرکزی همچنین مشخص نکرده حجم اوراق منتشر شده چه میزان است و قرار است معادل ریالی چه میزان دلار اوراق منتشر شود. با حال شواهد نشان می‌دهد هدف اصلی بانک مرکزی ایجاد تعادل در بازار ارز است. برخی خبرهای تأیید نشده نشان می‌دهد از شهریور امسال حجم تقاضا برای خرید دلار به‌دلیل افزایش انتظارات تورمی و ریسک‌های سیستماتیک رشد کرده و بانک مرکزی نیز تصمیم گرفته به جای تزریق فیزیکی دلار به بازار ارز از اوراق مالی برای کنترل بازار استفاده کند. هنوز مشخص نیست این اوراق نیز سرنوشتی مشابه اوراق سکه پیدا خواهند کرد یا انتشار این اوراق با توجه به تحول فیزیکی اسکناس، دلار سرنوشتی متفاوت خواهد داشت.