گزارش شامخ مهرماه 50.19 واحد (مرز رونق و رکود) گزارش شد. اتفاقی که ازنظر فعالان اقتصادی، محیط کسب‌ وکار تحت تأثیر دو عامل موثر قرار داشته است. موضوع نخست تشدید روند رو به افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و افزایش فاصله نرخ بازار آزاد با نرخ نیمایی بود و مساله دوم ناآرامی‌های اجتماعی و کندی اینترنت که بخش خدمات و کسب‌وکارهای کوچک و خانگی را تخت تأثیر قرار داد. تحلیل کارشناسان مرکز پژوهش‌های اتاق ایران از وضعیت بنگاه‌های اقتصادی در شامخ مهرماه، تا قدری هشدارآمیز بوده و حاکی از این است که در این ماه، باز هم رکورد بالاترین و پایین‌ترین شامخ به صنایع فلزی و پوشاک و چرم رسیده است. در این میان، عدد به دست آمده برای زیرشاخص قیمت خرید مواد اولیه یک افزایش شدید را نشان می‌دهد (71.80) . این روند افزایشی در تمام 6 ماهه سال جاری گزارش شده. تداوم روند افزایش بهای مواد اولیه می‌تواند در ماه‌های آینده به شکل افزایش بهای تمام‌شده کالای تولیدی و درنهایت افزایش نرخ تورم خود را نشان دهد.

عدد شامخ کل به دست آمده برای اقتصاد ایران در مهرماه 1401 حکایت از آن دارد که شرایط عمومی محیط کسب‌ و کار در مهرماه نسبت به ماه گذشته تغییر محسوسی نداشته است (50.19) . البته این عدد نسبت به ماه قبل کاهش حدوداً دو واحدی را نشان می ‌دهد. به‌عبارت‌دیگر ازنظر مدیران خرید پس از بهبود اندک در وضعیت عمومی محیط کسب‌وکار در شهریورماه نسبت به مردادماه، هیچ تغییری در وضعیت عمومی کسب‌وکارها طی مهرماه رخ نداده است. همچنین اعداد به دست آمده برای پنج زیر شاخص اصلی شامخ کل حاکی از بهبود ناچیز در مقدار تولید محصولات (51.6)، افت محسوس سفارشات جدید (46.82)، افزایش اندک سرعت تحویل سفارشات (54.78)، کاهش موجودی مواد اولیه (46.28) و افزایش اندک در به‌کارگیری نیروی کار (52) است. از نگاهی دیگر، اعداد شامخ کل به دست آمده برای مهرماه و تیرماه، کمترین اعداد شامخ کل اقتصاد از ابتدای سال جاری (به‌جز فروردین) است و به‌طورکلی اعداد شامخ کل به دست آمده از ابتدای سال، بهبود قابل‌توجهی را در محیط کسب‌وکار نشان نمی‌دهند. تداوم این وضعیت می‌تواند اثرات نامطلوب زیادی بر متغیرهای کلان اقتصاد به همراه داشته باشد. به‌عبارت‌دیگر، سیر کاهشی موجودی مواد اولیه خریداری شده طی هفت ماه گذشته با روند افزایشی قیمت مواد اولیه طی همین مدت سازگاری داشته و در صورت عدم امکان تعدیل قیمت مواد اولیه در بهای تمام‌شده کالاها، به تشدید شرایط رکود تورمی و افزایش بیکاری خواهد انجامید. این موضوع فعالان اقتصادی را در بلندمدت با مشکلات جدی روبرو خواهد کرد.

شامخ صنعت در مهرماه 1401، یک افزایش جزئی را نشان می‌دهد (54.86) . البته این شاخص هم در بخش فروش داخلی و هم در صادرات با افت روبرو بوده است (به ترتیب 43.93 و 48.71) . همچنین افزایش شدید بهای مواد اولیه از مهم‌ترین مسائلی است که در شامخ صنعت در مهرماه نیز به چشم می‌خورد (65.33) . این افزایش از ماه گذشته بیشتر گزارش شده است. مهم‌ترین دلیل این موضوع را می‌توان با افزایش نرخ ارز مرتبط دانست. چراکه قیمت نرخ ارز آزاد از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت مواد اولیه صنعتی محسوب می‌شود که طی مهرماه افزایش 7 درصدی را تجربه کرده است. همچنین میزان سفارشات جدید کاهش قابل‌توجهی داشته است (45.08) این موضوع می‌تواند تولید و فروش در ماه‌های آتی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، موجودی مواد اولیه نیز تغییری نسبت به ماه گذشته نشان نمی‌دهد. (49.64) .

در پیمایش مهرماه شامخ، در میان صنایع مورد بررسی صنایع فلزی بیشترین عدد را به خود اختصاص داده است (60.9) . در شامخ شهریورماه نیز بیشترین عدد متعلق به این گروه بود. (59.4) شامخ مهرماه گروه صنایع فلزی نسبت به ماه گذشته افزایش نشان می‌دهد که به معنی تداوم رشد فعالیت‌های این صنعت طی سه ماه گذشته است. پس از صنایع فلزی، شامخ گروه وسایل نقلیه و قطعات وابسته (56.8) و گروه فرآورده‌های نفت و گاز (56) در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرند. در بررسی شامخ گروه فرآورده‌های نفت و گاز یک افزایش 9 واحدی نسبت به شهریورماه مشاهده می‌شود که به معنای این است که به دنبال افت اندک فعالیت‌ها در شهریورماه در مهرماه یک افزایش قابل‌توجه در کسب‌وکار این گروه گزارش شده است. شامخ به دست آمده برای گروه‌های ماشین‌سازی و لوازم‌خانگی (53) و لاستیک و پلاستیک (52.5) حاکی از بهبود جزئی در مهرماه نسبت به ماه قبل است. گروه چوب، کاغذ و مبلمان نیز با عدد (54.8) نسبت به ماه گذشته (43) افزایش قابل‌ملاحظه‌ای را تجربه کرده است. شامخ صنایع پوشاک و چرم (41.6)، مانند ماه گذشته کمترین میزان در میان صنایع مختلف را به خود اختصاص داده است که نشان از افت قابل‌ملاحظه در فعالیت اقتصادی این گروه‌ها دارد. مدیران خرید گروه شیمیایی نیز افت اندک در فعالیت‌های خود را گزارش کرده‌اند. (46.7) عدد شامخ گروه صنایع غذایی نیز حاکی از عدم‌تغییر وضعیت این گروه نسبت به ماه گذشته است (49.9).