یک‌تاک، این عمده‌فروشی ویدئوهای رقص و داب‌اسمش، زمانی تنها می‌خواست گوشه کوچکی از اینترنت را به خود اختصاص دهد. این اپلیکیشن از زمان راه‌اندازی خود در 5 سال پیش تا امروز، موفق شده‌است دلگرمی زیادی برای بسیاری از بیش از 1 میلیارد کاربر خود ایجاد کند و در امتداد آن شکلی از رقابت را برای غول‌های جاافتاده شبکه‌های اجتماعی در سیلیکون ولی پدید بیاورد. با رشد و بالا رفتن تیک‌تاک، آن بخشی از صنعت فناوری که گویا دیگر راهی به سوی رقابت نداشت، حالا فضایی باز به نظر می‌رسد.

با این‌حال، گرچه تیک‌تاک بسیاری از تبلیغ‌دهنده‌ها و کاربران را خوشحال می‌کند، برخی دیگر بر این باور هستند که این اپلیکیشن جذاب، یک سویه تاریک هم دارد. بایت‌دنس، مالک تیک‌تاک، در کشور چینی مستقر است که دولتی بسیار علاقه‏مند به نظارت و پروپاگاندا دارد، یعنی جایی بسیار نگران‌کننده برای استقرار یک اپلیکیشن رسانه‌ای. با افزایش قدرت تیک‌تاک و نزدیک‌تر شدن انتخابات در آمریکا، یک توفان دوحزبی در کنگره آمریکا در حال شکل‌گیری است که تیک‌تاک را در نقش «اسب تروجان» تعریف می‌کند.

هم علاقه و هم نگرانی نسبت به تیک‌تاک مسئله‌ای موجه است. این اپلیکیشن توانسته‌است کل دنیای شبکه‌های اجتماعی را به چالش بکشد. با این‌حال اگر به درستی بررسی نشود می‌تواند بیانگر ریسکی امنیتی برای دشمنان حزب کمونیست چین باشد. پیدا کردن راهی برای عملکرد امن تیک‌تاک در کشورهای غربی آزمونی خواهد بود برای این مسئله که آیا کسب‌وکارها و اینترنت جهانی می‌توانند سلامت خود را در دوره زوال روابط امریکا و چین حفظ کنند یا خیر.

 *نیمه تاریک تیک‌تاک

در زیر رابط ساده تیک‌تاک یک هوش مصنوعی بسیار پیچیده قرار دارد که به شکل ترسناکی پیشرفته است. توانایی این هوش مصنوعی برای فهمیدن علایق مردم به تیک‌تاک کمک کرد تا بتواند با سرعتی دو برابر فیس‏بوک به 1 میلیارد کاربر اولیه خود دسترسی پیدا کند. در آمریکا کاربران به طور میانگین 50 درصد زمان بیشتری نسبت به اینستاگرام می‌گذرانند. انتظار می‌رود درآمد تیک‌تاک در سال جاری به 12 و در سال 2024 به 23 میلیارد دلار برسد، یعنی با یوتیوب به سطحی برابر برسد. تولیدکنندگان محتوای جواب به سرعت جذب تیک‌تاک می‌شوند و بسیاری از قدیمی‌ها هم به این اپلیکیشن رو آورده‌اند.

تاثیر این اپلیکیشن بر بازار رقابت بسیار زیاد بوده‌است. در سال 2020 گروه مبارزه با تراست‌های اقتصادی از فیس‏بوک شکایت کردند زیرا طبق ادعای آن‌ها، این شرکت سلطه کاملی به بازار شبکه‌های اجتماعی پیدا کرده‌بود. امروزه چنین نگرانی‌هایی معنای خاصی ندارند، یزرا شرکت متا آسب‌های فراوانی دیده‌است و به دنبال راه‌هایی جدید برای تقلید کردن از تیک‌تاک و رقابت با این شرکت است. در واقع آمریکایی که همیشه چین را به کپی‌کاری متهم می‌کرد، حالا در سوی کپی‌کار قرار گرفته‌است.

با این‌حال نگرانی‌های مربوط به مالکیت چینی تیک‌تاک از قدیم وجود داشته‌اند. ترامپ سعی فراوانی کرد که بات‌دنس را مجبور به فروش کسب‌وکار آمریکایی تیک‌تاک به یک مالک داخلی کند، اما در این راه موفق نشد. امروزه ابعاد تیک‌تاک تقریبا دو برابر دوران ترامپ است.

مشهورترین مخاطره تیک‌تاک، حریم خصوصی است. دولت چین این حق را برای خود قائل است که در هر زمان، هر داده‌ای که لازم دارد از بنگاه‌هایی که در این کشور مستقر هستند، تقاضا کند. گرچه عمده کاربران تیک‌تاک هیچ مشکلی با این ندارند که حزب کمونیست چین رقص آن‌ها را تحلیل کند، مجموعه‌ ویدئوهای این اپلیکیشن می‌تواند در ساختن پایگاه داده‌ای برای تشخیص صدا و چهره، که یکی از پروژه‌های جاری دولت چین است، به کار بیاید. البته به احتمال زیاد در رابطه با این نگرانی مقداری اغراق هم صورت گرفته‌است. عمده این اطلاعات را می‌توان از سطح کاربری خود این اپلیکیشن هم به دست آورد، مخصوصا درمورد آمریکایی‌هایی که حفاظت قانونی خوبی در مسئله داده، ندارند.

یکی دیگر از مسائل کم‌تر دیده شده تیک‌تاک این است که دولت چین می‌تواند تاثیری زیاد روی این مسئله بگذارد که صدها میلیون کاربر خارجی این شبکه چه چیزهایی را مشاهده می‌کنند. تیک‌تاک در حال حاضر پای خود را فراتر از یک پلت‏فرم تفریحی برده‌است و در حال تبدیل شدن به یک جایگاه انتشار خبر است. اگر این اپلیکیشن را باز کنید به سرعت در میان آهنگ‌ها و رقص‌ها، تصاویر اعتراضات به مثلا دادگاه عالی آمریکا یا خبر استعفای بوریس جانسون را هم می‌بینید. یک‌چهارم کاربران آمریکایی تیک‌تاک را به عنوان منبع خبری در نظر می‌گیرند. در کشورهایی که رسانه‌های خبری جریان اصلی قدرت کمتری دارند، این نسبت به 50 درصد هم می‌رسد.