شما باید بتوانید انتظارات خود را از بازار تنظیم کنید. سودهای ۱۰۰ برابری و حتی ۱۰ برابری هم در بازار کنونی بهسختی پیدا خواهند شد. هرچه زودتر این را درک کنید احتمال ضررتان پایینتر میآید
آینده نگر
از پاییز گذشته بازار کریپتو وارد روندی نزولی شده است. در نتیجه تقریبا تمام رمزارزها هرچه که در سال ۲۰۲۱ رشد کرده بودند از دست دادند و سقوط و نابودی رمزارز ترا لونا هم اوضاع را بدتر کرد. (نابودی لونا باعث شد سه روزه بیش از ۴۰ میلیارد دلار از سرمایههای مردم نیست شود و اوضاع آنچنان به هم ریخت که چند نفری در نقاط مختلف دنیا خودکشی کردند.) با حمله روسیه به اوکراین، اوضاع بیثبات تورم در نقاط مختلف دنیا و سیاستهای انقباضی بانکهای مرکزی، مشخص است که بیثباتی و تردید در درون و بیرون بازار کریپتو به اتمام نرسیده و به احتمال زیاد در دنیای رمزارزها شاهد سختیهای بیشتری خواهیم بود. حالا شاید مهمترین سوال این باشد که این بازار خرسی خشن چه زمانی به پایان میرسد؟
در این گزارش وضعیت کنونی بازار و ابعاد متفاوت چرخههای بازار کریپتو را بررسی میکنیم و تخمین میزنیم که بازار پررونق خرسی چه زمانی ممکن است دوباره برگردد و نهایتا دورنمای رشد جهان کریپتو در بلندمدت چقدر خواهد بود.
قدم اول برای پیشبینی آینده بازار، داشتن درک واقعی از وضع کنونی آن است. اگرچه تقریبا مشخص است که وضع بازار کریپتو خرسی است، اما در واقع حتی سر همین هم میشود بحث کرد. علتش این است که هنوز تعریف کاملا دقیقی از «بازار خرسی کریپتو» نداریم. در بازار بورس چنین مشکلی نداریم. مثلا طبق تعریف «اینوستوپدیا» اگر از نقطه اوج قبلی در بازار ۲۰ درصد یا بیشتر نزول کنیم بازار بورس وارد وضعیت خرسی شده است. اما بازار کریپتو نوسانات بیشتری دارد و اگر بخواهیم قانون ۲۰ درصد را در این بازار اعمال کنیم تقریبا هر چند هفته یک بار بیشتر رمزارزها وارد بازار خرسی میشوند و چند روز بعد بازار گاوی میشود. به همین خاطر منطق حکم میکند که قانون ۲۰ درصد را در این بازار نادیده بگیریم و روند قیمتی بلندمدت را در نظر بگیریم. یعنی ببینیم طی نوسانات ماههای گذشته، آیا کفهای قیمتی هم روندی نزولی داشتهاند و به طور مداوم با کفهای قیمتی پایینتری روبرو بودهایم یا نه. اینجا به خصوص باید وضع بیتکوین را در نظر بگیریم که پادشاه رمزارزها به حساب میآید، نوساناتش از بقیه کمتر است و اصولا بازار دنبالهروی آن است.
بررسی اجمالی بازار بیتکوین نشان میدهد که بیتکوین به پایینترین قیمت خود از خرداد سال گذشته (ماه مِی ۲۰۲۱) رسیده. اما نکته اینجاست که خرداد گذشته هم که همه مطمئن بودند بیتکوین با این سقوطها وارد بازار خرسی شده و دیگر چند ماهی شاهد رشد خوب آن نخواهیم بود. همه میدانیم که چنین چیزی رخ نداد و بیتکوین خیلی سریع توانست خود را جمع و جور کند و رکورد خود را بشکند و به ۶۸ هزار دلار برسد (و طی این مسیر دیگر رمزارزها را هم با خود بالا بکشد.)
آیا امکان دارد که بیتکوین حالا هم مثل پارسال عمل کند و ناگهان از کانال قیمیتی ۳۰ هزار دلاری کنونیاش خارج شود؟ شاید، اما شانسش زیاد نیست. چون در حال حاضر در حوزه اقتصاد کلان اوضاع مثل بهار و تابستان گذشته مساعد نیست: هم دولتها تلاش میکنند با افزایش نرخ بهره جلوی تورم ناشی از پولچاپکردنهای اخیر را بگیرند، و هم هنوز جهان از بحران کرونا سر بلند نکرده که روسیه به اوکراین حمله میکند. پس میتوانیم با اطمینان بگوییم قرار نیست به این زودیها رمزارزها به نقاط اوج قیمت گذشته برسند. ما رسما وارد بازار خرسی کریپتو شدهایم. در مورد زمان رسمی ورود به این بازار خرسی میان تحلیلگران اختلاف نظر است اما آن را هم میتوانیم با سقوط لونا همزمان کنیم.
حالا اگر بپذیریم که وارد بازار خرسی شدهایم، آیا میشود از چرخههای قبلی بهره گرفت و زمان پایان این بازار خرسی را پیشبینی کرد؟ احتمالا زیاد شنیدهاید که بازار کریپتو چرخههایی حدودا ۴ ساله دارد. چرا چهار سال؟ چون تقریبا هر چهار سال یک بار شبکه بیتکوین عملیات بیتکوین هاوینگ (Bitcoin Halving) را انجام میدهد و طی آن پاداش استخراج کنندههای بیتکوین نصف می شود. علم اقتصاد به ما میگوید که اگر عرضه چیزی ثابت بماند و تقاضا برای آن افزایش یابد قیمت آن چیز بالا میرود. به همین خاطر است که بیتکوین بعد از هر بیتکوین هاوینگ قیمتش بالا میرود. چون اکثر رمزارزهای دیگر اصولا دنبالهروی بیتکوین هستند شاهد بهبود وضعیت آنها هم خواهیم بود. آخرین بیتکوین هاوینگ در بهار ۲۰۲۰ رخ داد و طی ماههای بعد از آن شاهد اوجگیری عجیب قیمت بیتکوین و پس از آن بقیه رمزارزها بودیم. بازار کاملا در آن دوره گاوی شده بود. به لحاظ تاریخی بازار گاویای که بعد از بیتکوین هاوینگ رخ میدهد حدودا دو سال و نیم تا سه سال طول میکشد. بعد شاهد یک سال تا یک سال و نیم افول قیمتها هستیم و بازار خرسی خواهد بود. پس ما ۳ احتمال پیش روی خود داریم:
احتمال اول: بازار هنوز کاملا خرسی نشده، هنوز ما میتوانیم شاهد یک اوجگیری حسابی دیگر از بیتکوین باشیم و بعد بازار واقعا خرسی شود.
احتمال دوم: بازار خرسی نوامبر گذشته آغاز شده و در این حالت ما حدود ۶ ماه تا یک سال آینده هم با وضعیت خرسی کنونی دست و پنجه نرم خواهیم کرد.
احتمال سوم: بازار خرسی در اصل با سقوط و نابودی چند هفته پیش رمزارز لونا شروع شد و در چنین صورتی ما ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده را در بازار خرسی زندگی خواهیم کرد.
به نظر میرسد احتمال سوم منطقیتر است چون ما حدودا دو سال دیگر تا بیتکوین هاوینگ بعدی فاصله داریم. و تا آن موقع میتوان انتظار داشت که بیتکوین باز هم نسبت به قیمتهای افت کند و با ۵۰ درصد کاهش به رقم ۲۰ هزار دلاری برسد.
البته همه اینها روی این پیشفرض بنا شده که چرخههای بیتکوین همچنان ۴ سالهاند. اما تعدادی از تحلیلگران با ۴ ساله بودن چرخههای بیتکوین مخالفند به خصوص پس از اینکه مدل مشهور و جنجالی «انباشت به جریان» با از سقوطهای اخیر بیاعتبار شد. این مدل پیشبینی قیمت بیتکوین که توسط اکانت توئیتری «پلن بی» مطرح شده بود میگفت بیتکوین بیتکوین بدون توجه به وضعیت اقتصاد و بازار بورس به زودی به ۱۰۰ هزار دلار میرسد. «پلن بی» حتی گفت اگر بیتکوین تا پایان سال ۲۰۲۲ به ۱۰۰ هزار دلار نرسد حساب توئیتریاش را خواهد بست که رسیدن بیتکوین به چنین رقمی تا پایان سال بعید به نظر میرسد.
چرابیتکوین صدهزاردلارینشد؟
گروهی از تحلیلگران معتقد بودند چون بیتکوین یک سرمایه کمیاب است و خاصیت ضدتورمی دارد باید خیلی زود به ۱۰۰ هزار دلار برسد، اما چنین چیزی رخ نداد. چرا؟ جواب احتمالا باید به ورود سرمایهگذاران شرکتی به دنیای رمزارزها ربط داشته باشد. نکته اینجاست که بیتکوین - و کلا جهان کریپتو - به یکی از سرمایههای محبوب سرمایهگذاران شرکتی بدل شده است و آنها تلاش میکنند با ورود به این حوزه از سودهای نجومی آن بیبهره نمانند. اما مسئله اینجاست که آنها در سبد خود کریپتو را جزو سرمایههای پرریسک قلمداد میکنند، مثل سهام استارتآپهای تکنولوژیک. این سرمایهگذاران با خود پول فراوانی را وارد بازار کردهاند اما رفتارشان با کریپتو مثل رفتارشان با سهام استارتآپهاست. پس به خاطر پول سنگینی که صندوقهای سرمایهگذاری وارد کریپتو کردهاند بازار کریپتو را به متصل به خود کردهاند. هر بار که اوضاع بورس بد میشود یا اقتصاد در رکود قرار میگیرد این سرمایهگذاران سهام استارتآپها و کریپتوی خود را به عنوان سرمایههای پرخطر میفروشند و باعث ریزش رمزارزها میشوند. (هر بار هم سهام استارتآپها و غولهای تکنولوژیک بالا میرود بیتکوین بالا میرود.) این یعنی بین بازار بورس و بازار کریپتو نوعی همپوشانی به وجود آمده. همپوشانیای که قبلا وجود نداشت.
حالا برای اولین بار موقع بررسی و پیشبینی قیمت بیتکوین میتوان به شاخص سهام NASDAQ یا S&P 500 رجوع کرد تا پیشبینی دقیقتری داشت. در نهایت این احتمال وجود دارد که چرخههای بازار بورس به محرک اصلی چرخههای بیتکوین - و باقی رمزارزها - تبدیل شود.
آنچه ماجرا را ترسناک میکند این است که بازار بورس آمریکا طی دهه گذشته کاملا گاوی بوده و از دید عدهای حتی رشدی به شدت حبابی را تجربه کرده است. به همین خاطر گروهی از تحلیلگران بر این باورند سقوطهای اخیر بازار بورس در اصل سرآغازی خواهد بود بر ترکیدن این حباب عظیم. البته هنوز زود است که درباره حبابی بودن بازار و ترکیدن آن صحبت کنیم، اما یک چیز قطعی است: بازار بورس آمریکا به سرعت دارد به قلمرو بازار خرسی نزدیک میشود و حتی یک بار هم برای مدتی کوتاه سقوط ۲۰ درصدی از نقطه اوج قبلیاش را تجربه کرد و اما توانست خودش را جمع کند.
بازارهای خرسی در بورس چقدر دوام میآورند؟ تقریبا به اندازه بازار خرسی در کریپتو، بازارهای خرسی بورس به طور تاریخی حدود یک سال طول میکشند. اما چند استثنای مهم هم وجود داشته: طولانیترین بازار خرسی تاریخ آمریکا که بعد از رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ رخ داد تقریبا ۳ سال طول کشید. (این تازه وضع شاخص S&P 500 بود وگرنه بعضی سهمها دههها طول کشید که از وضعیت خرسی بیرون بیایند.) طولانیترین بازار خرسی که خود ما شاهدش بودیم بعد از ترکیدن حباب داتکام در سال ۲۰۰۰ بود و کمی بیش از ۲ سال طول کشید. تعدادی از تحلیلگران شباهتهایی بین حباب داتکام و وضعیت کنونی بازار کریپتو دیدهاند و اگر آنها درست بگویند بازار خرسی کریپتو حتی میتواند دو سال دیگر هم ادامه پیدا کند، بدون توجه به آنکه بازار بورس چه عملکردی خواهد داشت. (نمودار ۲) در این حالت، زمستان کریپتو به اندازه زمستان قبلی کریپتو طول خواهد کشید.
اما سه احتمال دیگر هم وجود دارد.
اول اینکه: بیتکوین و بازار بورس همپوشانی خود را از دست بدهند که احتمال این زیاد نیست: صندوقهای سرمایهگذاری پول سنگینی را وارد بازار کریپتو کردهاند و نگاه یکسان آنها به ریسکهای بازار بورس و بازار کریپتو باعث همپوشانی این دو بازار شده است.
احتمال دوم: بازار خرسی کریپتو حدود ۱۱ تا ۱۲ ماه دیگر طول بکشد و بعد با دنبالهروی از بازار بورس به اوج جدیدی برسد.
احتمال سوم: اقتصاد آمریکا وارد رکود شود و در چنین شرایطی بازار خرسی کریپتو دست کم ۲ سال دیگر یا بیشتر ادامه پیدا کند.
نکته جالب درباره بازار بورس این است که اکثر نوسانات اخیر قیمتیاش ناشی از سیاستهای پولی بانکهای مرکزی بوده است، به خصوص فدرال رزرو آمریکا. وقتی فدرال رزرو نرخ بهره را کاهش میدهد، عموما قیمت کالاها، خدمات و داراییها تورمی میشود. وقتی فدرال رزرو نرخ بهره را بالا میبرد قیمت کالاها، خدمات و داراییها ضدتورمی میشود و کاهش میيابد. همانطور که در نمودار ۲ میبینید فدرال رزرو دهههاست که نرخ بهره را کاهش داده است تا جلوی رکود را بگیرد. به همین خاطر است که طی همین دوره همه هزینههای زندگی بالا رفته است.
در مورد بازار بورس و کریپتو، شرکتها در این بازار چندین برابر بیشتر از چیزی که درآمدشان اجازه میدهد خرید و فروش میکنند. به همین خاطر تعداد زیادی از سهام/رمزارزها گرانتر از آنچه که واقعا ارزش دارند خرید و فروش میشوند. حالا که فدرال رزرو نرخ بهره را بالا میبرد، و وامگرفتن توسط شرکتها سختتر میشود، مشخص است که چه بلایی بر سر این سهام/رمزارزها میآید که بیخود گرانشدهاند. نوامبر گذشته که جروم پاول، رئیس فدرال رزرو اعلام کرد که میخواهد برای مهار تورم سیاستهای انقباضی در پیش بگیرد و نرخ بهره را بالا ببرد به سرعت بازار بورس/کریپتو فرو ریخت و این ریزش همچنان ادامه دارد. در ماه مارس فدرال رزرو به طور رسمی نرخ بهره را بالا برد (برای اولین بار از سال ۲۰۱۸ تاکنون) و تاریخ نشان داده که فدرال رزرو میتواند نرخ بهره را به طور منظم و تدریجی طی ۲ تا ۳ سال آینده هم بالا ببرد و بعد شروع به کاهش آن کند. اینکه فدرال رزرو چه مدت و چقدر نرخ بهره را بالا خواهد برد به این ربط دارد که تورم تا کجا روند افزایشی خواهد داشت. فراموش نکنید تورم بالای ۸ درصد کنونی تقریبا در چهل سال اخیر بیسابقه است. فدرال رزرو قصد دارد تورم را به ۲ درصد برساند و تحلیلگران پیشبینی میکنند که طی بازهای ۲ تا ۳ ساله میتوان به این رقم رسید. این بازه زمانی با دوره قبلی بازار خرسی بورس و کریپتو هماهنگی دارد. در چنین شرایطی ۳ احتمال وجود دارد:
احتمال اول: بیتکوین به طریقی همپوشانی خود با بالا و پایینشدن نرخ بهره توسط فدرال رزرو را از دست بدهد که احتمالش بسیار کم است چون شرکتهای سرمایهگذاری عموما وقتی نرخ بهره بالا میرود سرمایههای خود را به سمت داراییهای کمریسک میبرند که بیتکوین جزو آنها نیست.
احتمال دوم: بازار خرسی کریپتو هم طی دو تا سه سالی که فدرال رزرو نرخ بهره را بالا نگاه میدارد ادامه پیدا کند.
احتمال سوم: فدرال رزرو مجبور شود به هر دلیلی افزایش نرخ بهره را متوقف کند و این باعث صعودیشدن بازارهای بورس و کریپتو شود.
احتمال سوم صد درصد جذابترین گزینه برای فعالان کریپتو است اما به شدت نامحتمل است چون کاهش نرخ بهره در چنین شرایط تورمی میتواند به اَبَرتورم و نهایتا نابودی پولهای ملی منجر شود و حتی دلار آمریکا هم در برابر چنین ریسکی مقاوم نیست. به خصوص به خاطر افزایش بیرویه قیمت مواد غذایی در ماههای اخیر، احتمالا مردم مجبور خواهند شد پول نقد - و نه کریپتو و سهام - داشته باشند تا بتوانند سیر بمانند. این یعنی طی ماههای آینده پول نقد اوضاع بهتری از کریپتو خواهد داشت.
بازار صعودی بعدی کی شروع میشود؟
حالا میرسیم به سوال کلیدی: بعد از به پایان رسیدن بازار خرسی کنونی، کریپتو در بازار گاوی بعدی چقدر اوج خواهد گرفت؟ جواب به رمزارز مورد علاقه شما بستگی دارد اما نهایتا همه چیز با بیتکوین شروع خواهد شد. اینجا هم سه احتمال برای بیتکوین خواهیم داشت:
احتمال اول: باید به این نگاه کنیم که بعد از هر هر بیتکوین هاوینگ، بیتکوین چقدر رشد داشته است. بعد از اولین بیتکوین هاوینگ در سال ۲۰۱۲ قیمت بیتکوین حدود ۱۰۰ برابر رشد کرد. بعد از دومین بیتکوین هاوینگ در سال ۲۰۱۶ قیمت بیتکوین ۳۰ برابر رشد کرد. بعد از سومین بیتکوین هاوینگ در سال ۲۰۲۰ بیتکوین ۸ برابر رشد کرد.
این نشان میدهد رشد بیتکوین بعد از هر هاوینگ نسبت به هاوینگ قبلی حدود یک سوم میشود. اگر بخواهیم این روند را به هاوینگ بعدی تسری بدهیم یعنی بیتکوین بعد از بیتکوین هاوینگ سال ۲۰۲۴ حدود ۲ تا ۳ برابر رشد خواهد داشت. اینکه بیتکوین در آستانه هاوینگ سال ۲۰۲۴ چه قیمتی خواهد داشت که بخواهد ۲-۳ برابر شود این را نمیشود پیشبینی کرد. اما کلا میتوان حدس زد که بیتکوین بعد از هاوینگ ۲۰۲۴ خود کمی بیش از ۱۰۰ هزار دلار قیمت داشته باشد.
احتمال دوم: این پیشبینی به همپوشانی بیتکوین و بازار بورس مربوط است. جالب است که آخرین بازار گاوی برای بورس باعث شد به طور میانگین ارزش سهام ۲ تا ۳ برابر شوند. این احتمال وجود دارد که بیتکوین بتواند طی دوران صعودی بازار بورس رشد حتی بیشتری داشته باشد (چون ریسکش بالاتر است احتمال پاداشش بالاتر است.) البته به شرطی که تا آن موقع ایده «بیتکوین طلای دیجیتال است» توانسته باشد شرکتهای سرمایهگذاری بزرگتری را به سمت خود بکشاند. این ما را به احتمال سوم میرساند.
احتمال سوم: عده زیادی از تحلیلگران بر این باورند طلا همین حالا هم بخش کوچکی از ارزش بازار خود را به بیتکوین باخته و این روند میتواند ادامه پیدا کند. بررسیها نشان میدهد میزان بیتکوین در صرافیها از زمان سقوط شدید بازار در مارس ۲۰۲۰ (آغاز کرونا) به طور مداوم در حال کاهش بوده است و این یعنی مردم در حال ذخیره بیتکوین (طلای دیجیتال) هستند. این اولین بار در تاریخ بیتکوین است که میزان بیتکوین حاضر در صرافیها به طور مداوم در حال کاهش بوده است. میتوان این روند را اینطور تحلیل کرد که هوشمندترین سرمایهگذاران حاضر در بازار کمکم به این فکر میکنند که بیتکوین میتواند به ارز ذخیره بعدی جهان تبدیل شود و رقیبی برای دلار و طلا به حساب آید. البته این روند یکشبه رخ نخواهد داد و دههها طول میکشد تا بیتکوین به جایگاه ارز ذخیره دنیا برسد و ارزش بازار بیتکوین در چنین حالتی به دهها تریلیون دلار خواهد رسید. در کوتاهمدت (و نگاه واقگرایانهتر) خرید بیتکوین توسط کشورهایی که بیتکوین را به عنوان پول رسمی پذیرفتهاند (مثل السالوادور و جمهوری آفریقای مرکزی) فشار خرید بیشتری برای بیتکوین ایجاد میکند و این میتواند روی قیمت بیتکوین در دو پیشبینی قبلی تاثیر بگذارد، اما نباید فراموش کرد که هرچه ارزش بازار بیتکوین بزرگتر شود سرعت رشد قیمت آن کاهش مییابد.
پیشبینیهایی برای رقبای بیتکوین
حالا به پیشبینی قیمت رمزارزهای دیگر در بازار گاوی بعدی میپردازیم. این رمزارزها در مقایسه با بیتکوین ریسک بیشتری دارند و در نتیجه پاداش خرید آنها هم بالاتر است.
به طور کلی میتوان گفت که صندوقهای سرمایهگذاری در آخرین بازار گاوی کریپتو علاقه شدیدی به دیگر رمزارزها به جز بیتکوین نشان دادند، به خصوص رمزارزهایی مثل اتریوم که فقط ارز ذخیره نیستند و روی آنها قراردادهای هوشمند (smart contracts) انجام میشود. یک دسته دیگر از رمزارزها که مورد توجه صندوقهای سرمایهگذاری قرار گرفتند رمزارزهای مربوط به موسسات مالی غیرمتمرکز (defi) بودند، مثل رمزارز SUSHI که نماینده سوشیسواپ - صرافی مشهور غیرمتمرکز کریپتو - بود. بررسیهای موسسه JustETF نشان میدهد صندوقهای سرمایهگذاری مهم دنیا در حال حاضر به جز بیتکوین روی خرید رمزارزهای بایننس، اتریوم، ترون، سولانا، کاردانو، ریپل، پالیگان، تزوس و اَوَلانچ تمرکز دارند. پس این احتمال وجود دارد که این رمزارزها در بازار گاوی بعدی توجه بیشتری از طرف سرمایهگذاران سازمانی ببینند. در این میان علاقه به اتریوم به عنوان ارز دوم بازار بیشتر از بقیه است و حتی گروهی بر این باورند که اتریوم به لحاظ قیمت راه بیتکوین را خواهد رفت و فقط یک چرخه بازار از بیتکوین عقبتر است.
در جریان بازار گاوی قبلی، زمانی که بیتکوین در اوج خود قرار داشت ارزش بازارش حدود ۳۰۰ میلیارد دلار بود. در اوج بازار گاوی چرخه کنونی (پاییز سال پیش) ارزش بازار اتریوم هم حدود ۴۰۰ میلیارد دلار بود. در همین موقع ارزش بازار بیتکوین ۱.۲ تریلیون دلار بود و اگر اتریوم بخواهد در جریان بازار گاوی بعدی به چنین ارزش بازاری برسد قیمت هر اتریوم باید حدودا به ۱۵ هزار برسد.
در مورد آن دسته از رقبای اتریوم که توجه شرکتهای سرمایهگذاری را به خود جلب کردهاند - مثل کاردانو، سولانا و اولانچ - هم این احتمال میرود که آنها هم به لحاظ قیمت راه اتریوم را بروند. نکته اینجاست که تا بازار گاوی بعدی کریپتو زمان زیادی باقیست. بازار کریپتو احتمالا در سال ۲۰۲۵ گاوی خواهد شد و تا آن زمان معلوم نیست هر کدام از این رمزارزها چه وضعیتی خواهند داشت، به خصوص که در بازار خرسی کنونی هر آن ممکن است یک رمزارز به سرنوشت تلخ لونا دچار شود و از بین برود.
نظر خود را بنویسید