چین که با کاهش رشد اقتصادی‌اش مواجه شده، بار دیگر به استفاده از زغال‌سنگ برای تولید انرژی روی آورده تا راه سریعی برای احیای اقتصادش پیدا کند. این در حالی است که کاهش استفاده از زغال‌سنگ یکی از راه‌های اصلی برای کم‌کردن آزادسازی گازهای گلخانه‌ای و تغییر روند گرمایش زمین به شمار می‌آید.

ظاهراً چین قصد دارد امسال ظرفیت تولید زغال‌سنگ خود را به میزان ۳۰۰ میلیون تن افزایش بدهد. این یعنی هفت درصد افزایش نسبت به تولید سال گذشته (۴.۱ میلیارد تن). این در حالی است که همان تولید سال ۲۰۲۱ هم خودش افزایش ۵.۷ درصدی در قیاس با سال ۲۰۲۰ را نشان می‌داد.

چین یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران جهان در بخش انرژی‌های بادی و خورشیدی است اما از سال گذشته و با کاهش رشد اقتصادی چین، مقامات این کشور چاره‌ای ندیدند جز اینکه روی تولید نیرو از طریق زغال‌سنگ تاکید کنند؛ به خصوص با توجه به اینکه قطعی برق در چین زیاد شده بود و فعالیت کارخانه‌ها و کارگاه‌ها را با مشکل مواجه کرده بود. حالا هم جنگ اوکراین باعث شده که نگرانی در مورد اختلال در تامین نفت و زغال‌سنگ خارجی به وجود بیاید.

لی شوو یکی از مشاوران ارشد موسسه گرین‌پیس در این خصوص می‌گوید: «ذهنیتی که تمرکز زیادی روی امنیت انرژی دارد، حالا غلبه پیدا کرده و بحث مقابله با آزادسازی کربن را به عقب رانده است.» به نظر می‌رسد که مقامات چینی می‌خواهند در سال جاری میلادی ثبات بیشتری را در اقتصاد تجربه کنند. حتی برخی از آنها به وضوح در نشست‌های خبری خود به امنیت انرژی اشاره کرده‌اند.

رشد اقتصادی چین در سه‌ماهه آخر سال ۲۰۲۱ کاهش زیادی داشت و به ۴ درصد رسیده بود که در قیاس با رشد کلی سال (یعنی ۸.۱ درصد) رقم نگران‌کننده‌ای برای مقامات چینی به شمار می‌آمد. بنابراین طبیعی است که چین به دنبال راه‌هایی برای افزایش رشد اقتصادی خود باشد. اما اکثر کشورهای جهان این وعده را نیز داده‌اند که برای مقابله با افزایش دمای زمین نهایت تلاش خود را به کار ببندند و طبعاً استفاده از زغال‌سنگ با تامین آن هدف تناقض دارد.

درست است که چین روی اهدافش برای توسعه اقتصادی ثابت‌قدم بوده است؛ اما شی جینپینگ رئیس جمهور چین در سخنرانی خود در سال ۲۰۲۰ وعده داد که چین از طریق درختکاری و تاکتیک‌های دیگر در عرصه صنعت و نیز خانوارها، میزان آزادسازی کربن را تا سال ۲۰۶۰ میلادی به شکل قابل توجهی کاهش خواهد داد. چین که کشوری وسیع و صنعتی است سهم ۲۶ درصدی در آزادشدن کربن در جهان دارد.

در همین حال، چین ذخایر فراوانی از زغال‌سنگ دارد و بیش از ۹۰ درصد از زغال‌سنگ مصرفی‌اش در سال گذشته را نیز خودش تولید کرده بود. بیش از نیمی از نفت و گاز مورد نیاز چین نیز وارداتی است و رهبران این کشور معتقدند این وابستگی می‌تواند یک ریسک استراتژیک باشد.

کلر پری از آژانس تحقیقات محیط زیستی در این خصوص می‌گوید: «وعده‌ای که چین برای کاهش شدید آزادسازی کربن تا سال ۲۰۶۰ داده است ظاهراً در مسیر خودش قرار دارد اما اگر این روند کُند شود، هزینه تحقق این هدف در آینده بالاتر خواهد رفت.»

پکن ده‌ها میلیارد دلار برای ساخت نیروگاه‌های خورشیدی و بادی خرج کرده است تا میزان وابستگی خود به نفت و گاز وارداتی را کاهش بدهد و در عین حال شهرهایش را که دچار مه‌دود و آلودگی شدید هوا هستند پاکیزه‌تر کند. در سال ۲۰۲۰ میلادی، چین نیمی از سرمایه‌گذاری‌های جهانی در بخش انرژی بادی و خورشیدی را داشت.

با این حال، این طور به نظر می‌رسد که تا آینده نزدیک، زغال‌سنگ همچنان تامین‌کننده ۶۰ درصد از انرژی مورد نیاز در چین باقی بماند. البته چین میلیون‌ها فرصت شغلی را در صنایع استخراج زغال‌سنگ خود حذف کرده است تا این بخش را کوچک کند. با این حال، مصرف و تولید هردو در این بخش بالا هستند.

بر اساس آمار، دولت چین در سال گذشته ۳.۸ درصد کاهش در آزادسازی کربن را محقق کرد که از آمار سال ۲۰۲۰ بهتر بود اما در قیاس با سال ۲۰۱۷ و رقم ۵.۱ درصدی آن، یک عقب‌گرد محسوب می‌شود.

تحولات مختلف در اقتصاد چین را می‌توان منشا این تغییر دانست. سال ۲۰۲۰ زمانی بود که استفاده چین از انرژی افزایش یافت چون تقاضای جهانی برای کالاهای صادراتی چین بعد از بحران کرونا بالا رفته بود. اگر این روند ادامه داشته باشد، چین چاره‌ای جز تمرکز روی پاسخ‌دادن به تقاضای جهانی نخواهد داشت و طبعاً روی استفاده از زغال سنگ هم حساب باز خواهد کرد. این آینده‌ای متفاوت با آن برنامه‌ای است که قرار بود تا سال ۲۰۶۰ میلادی اجرا شود.