نشانه‌های ورود آمریکا به رکود اقتصادی اخیراً به شکل واضح‌تری دیده شده است؛ به خصوص با توجه به اینکه آمار و ارقام از سه‌ماهه اول سال جاری میلادی نشان داد تولید ناخالص داخلی این کشور به میزان ۱.۴ درصد کاهش نشان داده است.

اما اینکه رکود اقتصادی در آمریکا رخ می‌دهد یا نه؛ جواب‌های متعددی به همراه می‌آورد. درواقع بستگی دارد این سوال را از چه کسی بپرسید. اما اگر رکود رخ بدهد، چه تاثیری روی یک آدم معمولی در جامعه خواهد گذاشت؟ اینجا به چند سوال در این حوزه پاسخ می‌دهیم.

مثلاً اینکه آیا در سال ۲۰۲۲ رکود رخ خواهد داد؟

اقتصاددانان دویچه‌بانک پیش‌بینی کرده‌اند که در اواخر سال ۲۰۲۳ یا اوایل ۲۰۲۴ میلادی یک رکود اقتصادی بزرگ در آمریکا رخ خواهد داد. اما اقتصاددانان گلدمن ساکز معتقدند ۱۵ درصد احتمال دارد که تا یک سال آینده شاهد رکود باشیم. از نظر آنها، ۳۵ درصد هم احتمالش هست که رکود در ۲۴ ماه آینده رخ بدهد.

البته برخی اقتصاددان‌های دیگر از جمله تحلیل‌گران موسسه پی‌ان‌سی معتقدند که قرار نیست رکودی رخ بدهد. آنها می‌گویند رکود بر اساس عملکرد منفی تولید ناخالص داخلی در یک دوره سه‌ماه یا حتی در دو دوره سه‌ماهه قابل تشخیص نخواهد بود. از نظر آنها نشانه رکود را باید در کاهش شدید فعالیت اقتصادی بر اثر عوامل مختلف مثل افزایش بیکاری، آهستگی تولید و فروش کالاها و کاهش دستمزدها در کنار کاهش تولید ناخالص داخلی جستجو کرد. درواقع اینها معیارهایی است که اداره ملی پژوهش‌های اقتصادی آمریکا در مورد شروع و پایان رکود اقتصادی ارائه می‌دهد.

در جریان رکود، تعداد زیادی از مردم شغل‌شان را از دست می‌دهند. مثلاً در آخرین رکود اقتصادی آمریکا ۲۲ میلیون نفر از کار بیکار شدند. افرادی که موفق می‌شوند شغل‌شان را در این دوران نگه دارند باید با کاهش مزایا یا افزایش ساعات کاری دست و پنجه نرم کنند.

به گفته گرِگ مک‌براید تحلیل‌گر مالی ارشد در موسسه بنک‌رِیت، در چنین شرایطی کارکنان آن قدرت چانه‌زنی که قبلاً داشتند را از دست می‌دهند. اما مثلاً در جریان پدیده استعفای بزرگ که بعد از بحران کرونا رخ داد، شاهد بودیم که قدرت چانه‌زنی کارکنان هنوز باقی مانده بود. بنابراین شاید رکودی که حرفش زده می‌شود خیلی هم نزدیک نباشد.

اما وندی ادلبرگ مدیر پروژه همیلتون در انستیتو بروکینگز با نظر او موافق نیست و می‌گوید: «عقل سلیم حکم می‌کند که حتی اگر رکود هم رخ داد شما باید آرایشگاه بروی و موهایت را مرتب کنی. اما اگر رکود به خاطر بحران کرونا رخ داد باعث می‌شود حتی آرایشگاه هم نروی و موهایت را خودت درست کنی.» اشاره او به وضعیت حساس برخی مشاغل در بخش خدمات است که در دوران بحران اقتصادی ضربات زیادی می‌بینند. مثلاً اگر در دوران رکود شما شاهد خرابی ماشین لباسشویی‌تان باشید، خرید یک دستگاه جدید را به تعویق می‌اندازید چون در مورد آینده شغلی و مالی‌تان آنقدرها مطمئن نیستید. به همین جهت است که بخش‌های مختلف وابسته به تولید هم از رکود و کاهش مشتریان ضربه می‌خورند. از نظر او، این ضربات مدتی است که متوجه بخش‌های مختلف اقتصاد شده است.

سوال دیگر این است که در دوران رکود چه بلایی بر سر سهام می‌آید؟

کریستینا هوپر استراتژیست ارشد جهانی موسسه اینوِسکو چنین پاسخی به این سوال می‌دهد: «اگر رکود وجود داشته باشد شاهد کاهش علاقه‏مندی به سرمایه‌گذاری توسط سرمایه‌گذاران منفرد خواهیم بود. درواقع هراس از آینده باعث می‌شود برخی دارایی‌ها به شکل نامناسب به معرض فروش گذاشته شوند چون این تصور وجود دارد که وضعیت بازار در حال وخامت است.» البته هوپر معتقد نیست که اقتصاد آمریکا در حال ورود به رکود است. اما او می‌گوید افزایش تورم باعث شده که خانوارها در هر حال پول کم‌تری برای سرمایه‌گذاری در سهام داشته باشند.

از نظر او بهترین حالت این است که حتی در دوران رکود هم قادر باشی پولت را در بازار سهام نگه داری: «در جریان بحران مالی سال ۲۰۰۸ اتفاقی که افتاد این بود که سرمایه‌گذاران خُرد در بدترین حالتِ ممکن دارایی‌هایشان را فروختند و نتوانستند از مزایای پیشرفت سهام که بعد از بحران مالی رخ داد استفاده ببرند.»

نکته دیگر در مورد دوران رکود که آن هم گریبان افراد عادی در جامعه را می‌گیرد این است که در این دوران، وام‌گرفتن سخت‌تر می‌شود چون وام‌دهنده باید ریسک زیادی را در این زمینه متحمل شود و این تصور وجود دارد که امنیت شغلیِ همه وام‌گیرندگان و توانایی آنها برای بازپرداخت وام بالا نیست. در چنین شرایطی گرفتن وام و یا حتی گرفتن کارت اعتباری هم دشوار می‌شود.

در هر صورت به نظر نمی‌رسد که هیچ اقتصاددانی نسبت به تحولات اخیر اقتصاد آمریکا بی‌تفاوت مانده باشد و احتمال وقوع رکود در آینده را رد کند. این موضوعی است که در ماه‌های آینده حتماً در صدر اخبار توسط همه دنبال خواهد شد.