دستیابی به بهره وری بیشتر و عرضه محصول یا کالایی با کیفیت بالا جز اهداف اصلی شرکت های تولیدی و صنعتی است. اما برای رسیدن به این اهداف، تنها به کارگیری فناوری های نو، به موفقیت کسب وکارها کمک نمی کند. اگر فرایندها بهبود پیدا نکند، جز اتلاف وقت و زمان، کار دیگری انجام نشده است.

سیستم مدیرین کایزن، که در فرهنگ شرکت های تولیدی، صنعتی، سازمان ها و موسسه های ژاپنی ریشه دارد، امروزه در بسیاری از کشورهای صنعتی برای افزایش بهره وری، مورد الگوبرداری قرار گرفته است. توانمندسازی منابع انسانی برای دنیای دیجیتال، حیاتی ترین فعالیت برای ادامه مسیر به بهترین شکل ممکن است. در این میان، فرهنگ های سازمانی، فلسفه های مدیریتی و رویکردهای اجرایی نقش مهمی ایفا می کنند و کایزن همین جا اهمیت بیشتری پیدا می کند.

کایزن یک اصطلاح ژاپنی و متشکل از دو واژه kay به معنی تغییر و zen به معنای بهتر و بهبود است. کایزن را می توان تغییر برای بهتر شدن یا تغییر برای بهبود تعریف کرد. کایزن را به عنوان یک فلسفه ژاپنی به معنای فرایند بهبود مستمر تعریف کرده اند که همه مدیران و کارگران را به طور یکسان درگیر می کند. درگیری کایزن با سیستم تولید در ژاپن کمک زیادی به موفقیت این بخش از اقتصاد کرده است. اما گفته می شود کایزن، بدون همراهی و مشارکت کارکنان راه به جایی نمی برد.  بنابراین، در کتب تجاری، کایزن را تقویت مشارکت کارکنان در شرکت ها برای بهبود فرایندها هم تعریف می کنند.

ماهیت کایزن بسیار ساده است و همین به افزایش طرفداران این شیوه در مدیریت شرکت ها در کشورهای توسعه یافته جهان تبدیل شده است. کایزن راهی برای بهبود ارزش های تولید و هم چنین بهبود روحیه و ایمنی کارکنان در شرکت هاست. کایزن بر این فلسفه استوار است که برای ایجاد بهبود لازم نیست تغییرات انفجاری و ناگهانی را دنبال کنیم، بلکه هر نوع بهبود یا اصلاح به شرط آنکه پیوسته و مداوم باشد، به بهره وری در صنعت کمک می کند.

پژوهشگران ایران در یک بررسی ایجاد بهره وری توسط کایزن در شرکت ها را مطالعه کرده اند. آن ها می گویند فرهنگ کایزن یا کایزن به عنوان فلسفه ای مدیریتی در شرکت ها، به عنوان واسطه ای در رابطه با نوآوری و بهره وری عمل می کند. به گفته این پژوهشگران فرهنگ کایزن، به معنای بهبود مستمر  همه افراد سازمان از مدیریت ارشد تا مدیران و کارگران است و پژوهش های عمده در سطح جهان نشان می دهد اجرای کایزن به عنوان فرهنگ سازمانی به افزایش بهره وری در بخش های تولیدی، تجارت و خدمات و بازرگانی کمک کرده است.

برای مطالعه بیشتر مقاله «تببین نقش کایزن در بهره وری سازمانی» را بخوانید. این مقاله در نشریه پژوهش های علوم مدیریت در بهار سال 1401 منتشر شده است.