همایش تجاری ایران و ترکیه به منظور بررسی راهکارهای افزایش تعاملات و نیز رفع موانع توسعه تجارت دو کشور با حضور یک هیئت تجاری به سرپرستی «نیهات تانریکولو» رئیس انجمن کارآفرینی تومکیاد ترکیه، در اتاق بازرگانی تهران برگزار شد. در این همایش که با اقبال فعالان اقتصادی ایرانی مواجه شد، دو طرف طی مذاکراتی رو در رو با همتایان خود زمینه‌های همکاری دو یا چند جانبه در حوزه تجارت را مورد بررسی قرار دادند.

در آغاز این همایش، معاون امور بین‌الملل اتاق تهران، طی سخنانی به روابط دیرینه ایران و ترکیه اشاره کرد و گفت: با وجود همه رقابت‌های ژئوپولتیک و ژئواکونومیک، ترکیه در بین همسایگان از ارزش و اهمیت بالایی برای ایران برخوردار است و به همین سبب باید تلاش کنیم که سطح همکاری‌های اقتصادی و تجاری دو کشور ارتقا پیدا کند.

حسام‌الدین حلاج در ادامه به تنزل رتبه ایران در میان شرکای تجاری ترکیه اشاره کرد و گفت: ایران در سال‌های گذشته شریک چهارم تا هشتم ترکیه بوده است اما امسال این جایگاه به رتبه 20 تنزل پیدا کرده است. با این حال گفت‌و‌گوی فعالان اقتصادی ایران و ترکیه در چنین رویدادهایی می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای افزایش مراودات ایجاد کند.

معاون امور بین‌الملل اتاق تهران در ادامه با بیان اینکه «این نخستین هیات تجاری از ترکیه است که در دوران پساکرونا به ایران سفر کرده است» ابراز امیدواری کرد که اتاق بازرگانی تهران، در آینده هیات‌های بیشتری از این کشور را میزبانی کند.

ایران یکی از معابر اتصال ترکیه به راه ابریشم است

در ادامه، سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت رئیسه اتاق تهران به ایراد سخن پرداخت. او با اشاره به قرابت‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، تاریخی و دینی میان دو کشور و لزوم همکاری تنگاتنگ بین ایران و ترکیه بر ضرورت بهره‌گیری از موقعیت هر دو کشور تاکید کرد.

او عنوان کرد که ترکیه یکی از دریچه‌های ارتباط اقتصاد ایران به اروپا محسوب می‌شود و ایران، یکی از معابر اتصال ترکیه به راه ابریشم، حوزه CIS و هند و شبه قاره است؛ بنابراین استفاده از این ظرفیت‌ها می‌تواند منافعی را برای دو کشور به همراه داشته باشد.

مقیمی، سرمایه‌گذاری‌های مشترک و صادرات کالاهای مشترک تولیدی به کشورهای ثالث منطقه در برخی صنایع از جمله در حوزه لوازم خانگی، صنایع‌ شیمیایی، خودرو، مبلمان، صنایع‌چوبی را به عنوان یکی از راهکارهای توسعه همکاری برشمرد و افزود: البته باید به این نکته توجه داشت که تقویت مراودات تجاری بدون بهبود ساختار حمل و نقل جاده‌ای ممکن نخواهد بود و توسعه زیرساخت‌ها باید از سوی طرفین مورد توجه قرار گیرد.

 او در ادامه به توافق دو کشور برای تجارت ترجیحی اشاره کرد و گفت: در موضوع تعرفه‌های ترجیحی ایران توانست در مورد 140 قلم کالای کشاورزی از ترکیه معافیت دریافت کند و در مقابل ایران نیز برای 125 قلم کالای صنعتی ترکیه معافیت در نظر گرفت اما این معافیت‌ها اعمال نشد و این توافق‌نامه بلا استفاده باقی ماند. ضمن آنکه حدود 30 درصد از کدهای تعرفه جزو کالاهای ممنوعه ما هستند. بنابراین حل این مساله از سوی دولت‌ها می‌تواند در تنظیم روابط موثر واقع شود.

ضعف ناوگان جاده‌ای و ریلی در دو کشور، نرخ بالای محاسبه حمل‌ونقل، بازرسی‌های مرزی کالا و آسیب به محموله‌ها، اعمال سخت‌گیری‌های شدید در مورد ناوگان ترانزیت و اجبار به تغییر مسیر، تشکیل صف‌های طولانی در مبادی ورودی، افزایش هزینه حمل‌ونقل به دلیل کمبود و فرسودگی شبکه حمل‌ونقل و وضع مقررات سختگیرانه برای ‌سرمایه‌گذاران ترک در ایران از جمله مشکلاتی بود که عضو هیئت رئیسه اتاق تهران به عنوان موانع توسعه مراودات دو کشور به آن اشاره کرد.

مقیمی در ادامه به وضعیت تجارت ایران و ترکیه طی پنج سال گذشته پرداخت و گفت: صادرات ایران به ترکیه از 3 میلیارد و 247 میلیون دلار در سال 1395 به 6 میلیارد و 70 میلیون دلار در سال 1400 رسیده و واردات ایران از ترکیه نیز از 2 میلیارد و 724 میلیون دلار به 5 میلیارد و 158 میلیون دلار افزایش یافته است. اما ایران در میان کشورهای صادرکننده به ترکیه رتبه 19 و در میان کشورهای واردکننده از این کشور در رتبه 36 قرار داد.

 او سپس از آمادگی اتاق بازرگانی تهران با حدود 30 هزار عضو برای هرگونه همکاری که به تعمیق روابط و پایدار شدن همکاری‌های اقتصادی منجر شود، سخن گفت.

ایران و ترکیه، محصولات مشترک تولید کنند

«نیهات تانریکولو» رئیس انجمن کارآفرینی تومکیاد ترکیه نیز با اشاره به اینکه ترکیه می‌تواند پل ارتباطی ایران به اروپا باشد، گفت: به رغم اعمال تحریم‌ها علیه ایران و محدودیت‌هایی که به واسطه تحریم‌ها ایجاد شد، ما به دنبال آن هستیم که روابط خود را با ایران توسعه ببخشیم. در واقع ‌می‌توان با همکاری یکدیگر، محصولات جدیدی تولید کرده و به بازارهای جدید از جمله بازارهای اروپایی صادر کنیم؛ این استراتژی می‌تواند باعث رونق اقتصادی در دو کشور شود.

او با بیان اینکه «ایران در شرایط تحریم دستاوردهایی داشته و در برخی زمینه‌ها به خودکفایی رسیده است» عنوان کرد که این تجربیات می‌تواند در ارتقا سطح مراودات موثر واقع شود. او گفت: البته اکنون نیز با تجار ایرانی در ارتباط هستیم؛ اما می‌خواهیم این روابط را بهتر از قبل و در سیمای جدید به پیش برانیم. چرا که ایران و ترکیه دارای پتانسیل‌های بسیاری بوده و تشنه فعالیت‌های بزرگ هستند.

نیهات تانریکولو با اشاره به اینکه ترکیه برای سرمایه‌گذاری کشوری امن است و از ‌سرمایه‌گذاری ایرانیان محافظت می‌کند، بر ضرورت تسهیل تجارت فی‌مابین و استمرار گفت‌و‌گوها و همچنین تبادل هیئت‌ها تاکید کرد.

ضرورت تعیین تکلیف تجارت ترجیحی ایران و ترکیه

پس از آن، رئیس اتاق مشترک ایران و ترکیه در اظهاراتی به وضعیت روابط ایران و ترکیه اشاره کرد و در عین حال عملکرد تجار ترکیه را برای رسیدن به رکورد صادرات 225 میلیارد دلاری در شرایط کرونا ستود. مهرداد سعادت در بخش دیگری از سخنانش به موانع توسعه تعاملات تجاری دو کشور پرداخت و گفت: اخذ 6 درصد مالیات مضاعف از کالاهای ایرانی یکی از موانع توسعه صادرات ایران به ترکیه است.

سعادت همچنین خواستار تعیین تکلیف تجارت ترجیحی دو کشور شد و گفت: یکی دیگر از موانع افزایش تجارت و ‌سرمایه‌گذاری در ایران، ممنوعیت‌های وارداتی است و لازم است که دولت در این زمینه تصمیم عاجلی اتخاذ کند.

ضرورت ایجاد سازوکارهای جدید برای توسعه مراودات

گونر گنجر، رایزن بازرگانی ترکیه در ایران، با اشاره به اینکه ترکیه می‌تواند کریدور اتصال ایران به اروپا باشد، ادامه داد: ایران نیز با برخورداری از منابع سوخت، منابع انسانی زبده و موقعیت جغرافیایی به یک بازیگر کلیدی در منطقه تبدیل شده است و می‌تواند معبر صادرات کالاهای ترکیه‌ای به سایر کشورها از جمله کشورهای حاشیه خلیج فارس باشد. او با اشاره به اینکه حجم تجارت ایران و ترکیه در سطح 4.5 میلیارد دلار است، افزود: پس از تحریم‌های 2018 سطح روابط دو کشور دچار عقب‌نشینی شد. اما می‌توانیم به ارقام گذشته بازگردیم و این نیاز به جدیت طرفین دارد. در واقع اگرچه دو کشور دارای قرابت‌های تاریخی و فرهنگی هستند اما این قرابت‌ها هنوز در روابط تجاری انعکاس نیافته است.

گنجر در ادامه عنوان کرد که به رغم اعمال تحریم‌ها علیه ایران، امکان توسعه روابط وجود دارد و برای تحقق این هدف باید سازو کارها و کانال‌های جدیدی ایجاد شود. او با تاکید بر ضرورت بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل زمینی تاکید کرد که همکاری دو کشور در چارچوب استراتژی برد-برد، منافع بسیاری را برای دو کشور به همراه خواهد داشت.

همچنین مسلم بیردال، رئیس انجمن کارآفرینی تومکیاد استان وان، نیز طی سخنانی مزیت‌های ایران و ترکیه برای افزایش همکاری‌ها را مورد اشاره قرار داد و او نیز پیشنهاد تولید محصولات مشترک و صادرات آنها به کشورهای ثالث را مطرح کرد.

در ادامه این جلسه، کامران داوری نیکو، مسوول میز ترکیه در سازمان توسعه تجارت، با اشاره به درخواست‌های مطرح شده در مورد تعیین تکلیف تجارت ترجیحی دو کشور، گفت که فهرستی از اقلام در ایران مورد مطالعه قرار گرفته و به ترکیه ارائه شده و ما منتظر هستیم که طرف مقابل نظر خود را در مورد این فهرست اعلام کنند. او در ادامه با ارائه گزارشی از سطح روابط دو کشور از افزایش تنوع و ارزش کالاهای صادراتی ایران به ترکیه خبر داد.

داوری نیکو در ادامه به برخی برنامه‌های توسعه‌ای سازمان توسعه تجارت برای افزایش مراودات تجاری با ترکیه اشاره کرد و تثبیت و توسعه ارزش 20 قلم کالای موجود در سبد صادراتی ایران و ترکیه، بهره‌مندی از ظرفیت ایرانیان مقیم ترکیه، کمک به توسعه شرکت‌های ترک با ماهیت ایرانی در قبال خروج سرمایه از ایرانی از جمله این برنامه‌ها برشمرد.

به گفته او، شناسایی کالاهای مزیت‌دار که تاکنون امکان حضور در بازار ترکیه را نداشته‌اند، رایزنی و پیگیری تاسیس مراکز تجاری ایران در ترکیه و تهیه آلبوم ‌سرمایه‌گذاری و معرفی ظرفیت‌‌های ‌سرمایه‌گذاری از جمله برنامه‌های سازمان توسعه تجارت در حوزه بازاریابی در ترکیه است.

پس از ایراد این سخنان، مذاکرات دو جانبه فعالان اقتصادی ایرانی و ترکیه‌ای انجام گرفت.