زنجیره تامین الیافی هستند که جهانی شدن طی دهه های گذشته از آن بافته شده است. شبکه های هوایی، کشتی های کانتینری، بدون ذکر خط آهن و خطوط لوله، کسب و کارها در گوانگدونگ و اورگان، دوربان و دبی، رن و پونتا آراناس را به هم پیوند داده اند. استادان استفاده از آنها،‌ مانند ایرباس یا اپل می توانند شگفتی های تکنولوژیکی را از قطعات ارائه شده در ده ها کشور مختلف با استفاده از مواد خام وارد شده از مناطق دورتر ایجاد کنند. اکونومیست در گزارشی به تغییرات زنجیره تامین پرداخته است.

در طول پنج سال گذشته، تنش های موجود در این بافت قوی تر شده است. ابتدا تعرفه های امریکا بر صادرات چین بود. بعد همه همه گیری کووید تقاضا برای مجموعه خاصی از کالاها را افزایش داد و در عین حال، تولید و و حمل و نقل آنها را محدود کرد. اخیرا جنگ روسیه در اوکراین باعث افزایش قیمت کالاها شد و به شرکت ها یادآوری کرد که یک شوک سیاسی چقدر سریع می تواند یک بازار را ببندد و بازارهای دیگر را ویران کند.

حالا وضعیت تغییر کرده است. همانطور که جیمز ژان در کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل در مقاله ای نوشت: این دهه تا سال 2030 احتمالا دوره ای از دگرگونی را برای زنجیره های ارزش جهانی ثابت خواهد کرد. این تحول در حال حاضر در حال انجام است.

جهت تغییر در داده های موجودی، سرمایه گذاری و استخدام به وضوح قابل مشاهده است. اثرات آن در اخبار سراسر جهان قابل رویت است. جا به جایی بخشی از تولیدات اپل از چین به ویتنام، جنگی را برای استعدادیابی در این کشور به راه انداخته است.

تصمیم گیرندگان به طور فزاینده ای معقتدند زنجیره تامین نه تنها کارآمد بلکه باید قوی باشد. در نتیجه آنها تصمیم می گیرند کمتر به حوزه هایی که در معرض خطر هستند، وابسته باشند. به این ترتیب کشورها در حال آزمایش سیاست های صنعتی با هدف خوداتکایی یا برتری بین المللی در حداقل برخی از فناوری ها و کسب و کارهای استراتژیک هستند.

این به معنای حمایت از سرمایه گذاری در چنین بخش هایی در داخل مرزهای آنها و گاهی محدود کردن صادرات ثمره آن بخش ها است. شرکت ها هم به نوبه خود در حال خرید تامین کنندگان در داخل و خارج از کشور به نام یکپارچه سازی عمودی هستند.

با شروع دهه 1990، فناوری، ثبات ژئوپلیتیکی و جستجو برای کارایی و مزیت نسبی عوامل قدرتمندی در کنار هم بودند.

جریان جهانی سرمایه گذاری مستقیم خارجی در دهه های 1970 و 1980 معادل 0.5 درصد تولید ناخالص داخلی جهانی بود. در اواسط دهه 2000 ارزش آنها 5 درصد یا بیشتر شد. این به نوبه خود یک بازار جهانی ایجاد کرد. در دو دهه منتهی به سال 2008، تجارت به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی جهانی از 37 درصد به 61 درصد رسید.

این در حالی است که حتی قبل از همه گیری کووید 19 نشانه های زیادی وجود داشت که جهانی سازی به کندی پیش می رود. جریان تجارت و سرمایه گذاری مستقیم خارجی راکد شده است.