نابرابری های اجتماعی و فقدان عدالت، ریشه بروز بسیاری از بحران های امروزی در جوامع بشری است. یکی از مهم ترین بخش هایی که می توان در آن فقدان عدالت در زندگی اجتماعی انسان ها را دید، نواحی شهری است. نابرابری و عدم تعادل فضایی در ساکنان نواحی مختلف شهرها پدیده ای تازه نیست. اما در کشورهای درحال توسعه، به دلیل فاحش بودن تفاوت های اجتماعی و اقتصادی، تفاوت های فضایی شهرها تشدید شده است. این تفاوت های فضایی در شهرها،  جدا از موقعیت جغرافیایی و ساختار اقتصادی و سیاسی است. این تفاوت ها صحنه ای از ناسازگاری اجتماعی به نظر می رسد. در شهرها طبقه های تمایز اجتماعی از یکدیگر فاصله گرفته اند و شکاف میان فقیر و غنی است که به طور پیوسته، بیشتر می شود.

توزیع نامناسب و نابرابر خدمات در شهرها به علت جاماندن توسعه شهر از رشد آن، به چالش های مدیریت شهری در پاسخگویی به شهروندان تبدیل شده است. با بررسی میزان نابرابری ها در توزیع خدمات و شناسایی الگوی فضایی بی عدالتی در سطح شهر می توان پی برد کدام یک از خدمات در وضعیت مناسب تری است و بی عدالتی ها بیشتر در کدام بخش و محله شهر تمرکز یافته است. به این ترتیب، مدیریت شهری با عمل آگاهانه در توزیع فضایی خدمات و منافع اجتماعی، نابرابری های فضایی را کاهش و کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا می دهد. در این شرایط یکی از مهم ترین عوامل در برنامه ریزی شهری، استفاده از فضاها و توزیع مناسب و به عبارتی کامل تر، تحقق عدالت اجتماعی است.

پژوهشگران ایرانی تلاش کردند بازتاب نابرابری های فضایی در محله های منطقه 2 در پایتخت ایران را باتوجه به مسئله عدالت اجتماعی بررسی کنند. یافته های این پژوهشگران نشان می دهد این منطقه از تعادل فضایی شهری خارج است و شکاف بزرگی بین محله های آن دیده می شود. پژوهشگران نوشته اند در محله هایی مثل فرحزاد و اسلام آباد در منطقه 2 تهران، بناهای غیررسمی ساخته شده و باشندگان این فضاهای فقیر، یک مبارزه اجتماعی خاموش را به طور غیرارادی و ناآگاهانه برای تولید فضا به راه می اندازند که حفظ باقی آن ها به آن وابسته است. این درحالی است که قوانین رسمی، به جای کمک به قشر فقیر و آسیب پذیر، با فن سالاری، نگاه تک بعدی، فساد سیستماتیک، بورس بازی زمین و هزاران بهانه دیگر، علیه این قشر عمل می کند.

برای مطالعه بیشتر مقاله «بررسی و تحلیل بازتاب نابرابری های فضایی محلات منطقه 2 شهر تهران» را بخوانید. این مقاله در نشریه اقتصاد شهری در تابستان سال 1400 منتشر شده است.