احتمالاً شما هم در بازار رمزارزها ‪چندباری ضرر کرده‌اید تا متوجه شده‌اید که با بازار به شدت پرنوسان و پرریسکی طرف هستید. به‏خصوص که هرکس در این حوزه صاحب‌نظر به نظر می‌رسد و پیشنهادهای ریز و درشت از همکاران و آشنایان دریافت می‌کنید.

اینها بدترین اشتباهاتی هستند که در بازار رمزارز ممکن است انجام دهید. فراموش نکنید که اکثرشان منطقی به نظر می‌رسند و به همین خاطر تازه‌کارها در دام‌شان می‌افتند.

۱.وقتی قیمت یک رمزارز شروع به بالا رفتن می‌کند آن را می‏خرید

این احتمالاً یکی از بزرگ‌ترین اشتباهاتی است که فرد می‌تواند در این بازار انجام بدهد. وقتی می‌بینید یک رمزارز در بهترین دوران خود به سر می‌برد و همه به سمت آن هجوم آورده‌اند شما هم وسوسه می‌شوید تکه‌ای از این جواهر را تصاحب کنید. این اشتباه عموماً به دو علت رخ می‌دهد: ۱) حس می‌کنید روند رو به اوج آن رمزارز قرار است ادامه پیدا کند؛ ۲) یا در لحظه‌ای که دارید بازار را رصد می‌کنید قیمت‌ها به طور لحظه‌ای بالا می‌رود. در این لحظه است که شما دچار رایج‌ترین احساس فعالان بازارهای مالی می‌شوید: FOMO یا ترس از جاماندن.

و دقیقاً همان موقعی که شما خریدتان را انجام می‌دهید بازار شروع به سقوط می‌کند و شما طی چند روز ضرری ۳۰ تا ۵۰ درصدی می‌کنید. گاهی اوقات ضرر آن‏قدر بالاست که ترجیح می‌دهید رمزارزتان را بفروشید (به‏ خصوص اگر یک رمزارز دیگر را ببینید که در حال اوج‌گیری است).

چطور اشتباه نکنیم؟ این واقعیت را بپذیرید که اگر شما درباره اوج‌گیری یک رمزارز می‌شنوید پس دیگر برای خرید در این فاز دیر شده و ریسک ضرر شما بسیار بالاست.

بعد نمودار قیمت رمزارز مورد نظرتان را در سایت‌هایی مثل Coin Market Cap نگاه کنید. بهتر است بزرگ‌ترین بازه زمانی را انتخاب کنید تا رفتار رمزارز را از لحظه شکل‌گیری تا حالا در یک نمودار ببینید. این‏طوری خواهید دید اوج‌گیری کنونی روندی ادامه‌دار است یا نه. اگر هنوز شک دارید به سایتی مثل Trading View سر بزنید و رمزارزتان را در بازه زمانی روزانه قرار دهید و اندیکاتور باند بولینگر (Bollinger Bands) را روی آن اعمال کنید. اگر قیمت کنونی در نزدیکی سقف این اندیکاتور است یعنی واقعاً دیر به بازی رسیده‌اید و بهتر است تا پایان این اوج‌گیری و سقوط بعد از آن صبر کنید.

۲.فلان رمزارز را به خاطر قیمت پایینش می‌خرید چون اگر اندازه بیت‌کوین رشد کند میلیاردر می‌شوید

و شما شروع به خرید می‌کنید و قیمت‌ها خیلی سریع شروع به سقوط می‌کند. و زمانی که ارزش سبد سرمایه‌گذاری شما به نصف می‌رسد متوجه می‌شوید که در حوزه رمزارزها قیمت اهمیت خاصی ندارد. قرار نیست هر رمزارز قیمت پایینی مسیر بیت‌کوین و اتریوم را برود.

چطور اشتباه نکنیم؟  وقتی می‌خواهید یک رمزارز را در وب‌سایت Coin Market Cap بررسی کنید به جای نگاه به قیمت آن، به market cap یا ارزش بازار آن دقت کنید. چون نهایتاً ارزش بازار است که نشان می‌دهد آن رمزارز چقدر می‌تواند رشد کند یا کوچک شود.‪وقتی ارزش بازار یک رمزارز 10 میلیارد دلار است یعنی نمی‌تواند مثلاً به اندازه رمزارز جدید با ارزش بازار ۱۰۰ میلیون دلار رشد داشته باشد و چند برابر شود.

سوال بعدی شما باید این باشد که اگر بخواهید به ماجرا واقع‏گرایانه نگاه کنید ارزش بازار رمزارز مورد علاقه‌تان چقدر می‌تواند رشد کند؟ چقدر ممکن است که سرمایه‌گذاری تازه در آن انجام شود و بازارش چقدر بزرگ خواهد بود؟ فراموش نکنید که به احتمال ۹۹ درصد قرار نیست رمزارز جذاب محبوب شما ارزش بازاری در اندازه‌های بیت‌کوین و اتریوم داشته باشد.

۳.فلان رمزارز را می‌خرید چون یک حامی مشهور دارد

این حامی مشهور می‌تواند آهنگساز، سیاستمدار یا خودروساز (ایلان ماسک) باشد و می‌تواند به راحتی شما و دیگران را متقاعد کند رمزارز مشروع و آینده‌داری را خریداری می‌کنید. اما اصولاً وقتی یک سلبریتی درباره رمزارزی توییت می‌کند لحظه‌ای است که شما و دیگران می‌خرید و آن سلبریتی و صاحبان پروژه می‌فروشند. این یعنی قیمت پس از یک اوج‌گیری اولیه سقوط خواهد کرد.

چطور اشتباه نکنیم؟ اول آگاه باشید که حمایت سلبریتی از رمزارز یک علامت خطر بزرگ است چون پروژه‌های باکیفیت کریپتو عموماً نیازمند هیچ بازاریابی‌ای نیستند به‏خصوص این نوع از بازاریابی که آشکارا خریداران بی‌تجربه را هدف قرار می‌دهد. بعد بررسی کنید که آیا رمزارز ناگهان مشهورشده، اصلاً پتانسیل رشد دارد یا نه: مثلاً رمزارز مشکل خاصی را حل می‌کند؟ آیا روند انتشار آن تورمی است؟ و آیا توان رقابت با رمزارزهای مشابه را دارد؟ اکثر این اطلاعات را می‌توانید در اوراق سفید (white paper) آن رمزارز که توسط موسسانش نوشته شده پیدا کنید. (اگر چنین چیزی وجود نداشت باز هم یک علامت خطر دیگر!)

۴.فلان رمزارز را می‌خرید چون تحلیل‏گر محبوب‌تان آن را تایید کرده است

این اشتباه هم تقریباً شبیه اشتباه قبلی است، با یک تفاوت. اصولاً این شکل از خرید درست بعد از تماشای فیلم‌های تحلیل‏گران مشهور یوتیوب انجام می‌شود و این مطمئناً بدترین زمان برای خرید است. چرا؟ مشکل اصلی این نیست که تحلیل‏گر مورد علاقه‌تان ممکن است اشتباه کند. مشکل اینجاست که در بازار کنونی الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی هم دست به خرید و فروش می‌زنند. زمانی که هوش مصنوعی متوجه می‌شود علاقه به رمزارزی خاص در شبکه‌های اجتماعی بالا گرفته شروع به فروش می‌کند و اگر در این لحظه جزو خریداران باشید مطمئناً سود نخواهید کرد.

چطور اشتباه نکنیم؟ اول از همه بپذیرید که منطقی نیست به فلان تحلیل‏گر اطمینان کامل داشته باشید. او می‌تواند اشتباه کند یا اصلاً دلایل پنهانی برای تحلیلش داشته باشد. تماشای تحلیل او در بهترین حالت می‌تواند بخشی از روند تحقیق شما باشد نه همه آن. بررسی کنید که تحلیل‏گر مورد علاقه‌تان روی رمزارز مورد نظر سرمایه‌گذاری کرده یا نه، همچنین ممکن است کل فیلم تبلیغ باشد که او باید در توضیحاتش به این مسئله اشاره کند.

 ۵.با دیدن پست دیگران در توئیتر خرید و فروش می‌کنید

یک اشتباه مهم دیگر در این حوزه این است که نوشته‌های افراد در شبکه‌های اجتماعی را جدی بگیرید. اگر انگلیسی‌تان خوب است احتمالاً برای خواندن در مورد رمزارزها به توئیتر و ردیت (Reddit) رجوع می‌کنید حتماً متوجه شده‌اید که فقط چند دقیقه مطالعه نوشته‌های دیگران کافی است تا هوس خرید فلان ارز به سرتان بزند یا بخواهید فلان ارزتان را به سرعت بفروشید. گاهی اوقات این پست‌ها واقعاً قانع‌کننده‌اند و باعث می‌شوند در زمان اشتباه دست به خرید و فروش بزنید و نهایتاً ضرر هنگفتی بکنید یا سود مهمی را از دست بدهید.

چطور اشتباه نکنیم؟ فراموش نکنید افراد زیادی در شبکه‌های اجتماعی به نفع یا علیه فلان رمزارز می‌نویسند یا مقادیر فراوانی از آن رمزارز را خریده‌اند یا برای این کارشان پول می‌گیرند. حتماً تحقیق خودتان را انجام دهید و اگر می‌بینید ادعاهای حامیان رمزارز قابل اثبات نیست و آنها می‌گویند مستقیماً با تیم توسعه‌دهنده آن رمزارز حرف زده‌اند احتمالاً با یک پروژه کلاه‏برداری طرف هستید.

۶.همه سرمایه‌تان را در صرافی نگه می‌دارید

اگر بخش عمده سرمایه‌تان را در فلان صرافی (هرچند معتبر) نگه می‌دارید یا رمزارزتان را در اختیار فلان پروژه مالی گذاشته‌اید تا سود ماهانه ببرید، احتمال آنکه ناگهان سرمایه‌تان را از دست بدهید بالاست. حامیان نگه‌داشتن پول در صرافی‌ها می‌گویند امنیت این صرافی‌ها به اندازه کیف پول شخصی شما بالاست و همزمان می‌توانید از سرمایه بی‌استفاده خود در صرافی سود هم ببرید (مثل حساب بانکی‌تان). اما ناگهان خبرش می‌آید که صرافی مورد علاقه‌تان هک شده (مثل ماجرای اخیر Crypto‪.com) و وقتی حساب‌تان را چک می‌کنید می‌بینید شما هم جزو کاربران هک‌شده هستید. حالا روزها و هفته‌ها باید با صرافی‌تان در تماس باشید تا شاید بتوانید سرمایه‌تان را زنده کنید (اگر صرافی‌تان جزو صرافی‌های مسئولیت‌پذیر باشد و تصمیم بگیرد ضرر کاربران را جبران کند).

چطور اشتباه نکنیم؟ اول مشخص کنید که می‌خواهید با رمزارزتان چه کنید. اگر قصدتان خرید و فروش در کوتاه‌مدت است فقط آن دسته از رمزارزهایی را که روزانه خرید و فروش می‌کنید در صرافی نگه دارید و بقیه را به کیف پول شخصی‌تان انتقال دهید. اگر میزان سرمایه‌تان بالاست بهتر است آن را به کیف پول سخت‌افزاری مخصوص کریپتو انتقال دهید. این کیف‌ها که شبیه فلش مموری هستند مطمئناً گران‌تر از دانلود کیف پول مجانی در تلفن همراهتان است اما امنیت آنها بسیار بالاتر است چون به اینترنت وصل نیستند و به‏آسانی هک نمی‌شوند.

۷.رمزارز خود را می‌فروشید چون خبر ممنوعیت آن در فلان کشور را شنیده‌اید

هر زمان که یک سیاستمدار یا بانکدار علیه بیت‌کوین حرف می‌زند در وب‌سایت‌ها به سرعت خبر «ممنوعیت قریب‌الوقوع رمزارزها» منتشر می‌شود و همین باعث ترس سرمایه‌گذاران کم‌تجربه‌تر این حوزه می‌شود.‪گاهی اوقات ترس آن‏قدر شدید است که سرمایه‌گذار تازه‌کار رمزارز خود را می‌فروشد. اما یکی دو هفته بعد که خبر ممنوعیت فراموش شد و امید به بازارها برگشت سرمایه‌گذار مجبور می‌شود به قیمت بالاتری دوباره همان رمزارزها را بخرد.

چطور اشتباه نکنیم؟ اول اخبار را کامل بخوانید و به تیتر خبر اکتفا نکنید. ببینید که دقیقاً آن سیاست‌گذار یا نماینده مجلس چه گفته، چون عموماً رسانه‌ها تیتری می‌زنند که توجه شما را جلب کند و کلیک بخورد. بعد، از خود بپرسید که آیا شخصی که علیه کریپتو اظهارنظر کرده اصلاً قدرت آن را دارد که بخواهد رمزارزها را ممنوع کند و قوانین را سختگیرانه‌تر کند یا نه. اکثر اوقات با بررسی دقیق‌تر متوجه می‌شوید که اکثر حرف‌ها علیه بیت‌کوین تهدیدهایی توخالی‌اند به‏خصوص که سختگیری علیه رمزارزها نه در میان رای‌دهندگان طرفداری دارد نه بین صاحبان صنایع. به‏خصوص که غول‌های سرمایه‌گذاری این روزها به شدت به رمزارزها علاقه‏مند شده‌اند و سرمایه‌های سنگین آرام‏آرام روانه این بخش می‌شود.

۸.رمزارز خود را می‌فروشید چون بازار در حال سقوط است

حامیان این استراتژی می‌گویند بهتر است که همان اوایل که بازار تازه قرمز شده رمزارز خود را بفروشید تا پس از سقوط کامل دچار ضرر بیشتری نشوید. تجربه نشان داده حامیان این استراتژی اصولاً خانواده و دوستان نگران شما هستند. عموماً کمی پس از آنکه شما رمزارز خود را می‌فروشید تا از نابودی کامل سرمایه‌تان جلوگیری کنید بازار دوباره جان می‌گیرد و مجبورید با قیمت بالاتر دست به خرید دوباره بزنید.

چطور اشتباه نکنیم؟ به جای آنکه موقع فروش فقط به قیمت نگاه کنید، به نشانه‌های مهم‌تر در بازار توجه نشان دهید. مثلاً شاخص ترس و طمع (Fear ‪& Greed Index) را ببینید تا بهتر متوجه وضعیت کنونی بازار کریپتو شوید. یا مثلاً چک کنید چند درصد بیت‌کوین‌های موجود در صرافی‌ها هستند و چند درصد در کیف پول‌های شخصی. چون وقتی بیت‌کوین دارد از صرافی‌ها خارج می‌شود یعنی مردم و موسسات مالی در حال ذخیره بیت‌کوین هستند و امید به آینده بازار با وجود کاهش قیمت‌ها بد نیست.

بعد با توجه روندهای گذشته بیت‌کوین، بدترین سناریوی ممکن برای سبد کریپتوی خود را پیش‌بینی کنید و ببینید آیا می‌توانید چند هفته و ماه را به آن شکل طی کنید یا نه. اگر بیش از اندازه در بازار سرمایه گذاشته‌اید و با هر بالا و پایین‏شدنی قلب‌تان درد می‌گیرد شاید بهتر باشد کلاً بخشی از پول خود را بیرون بکشید چون به هر حال این بازار، بازار پرنوسان و پرریسکی است و اضطراب ناشی از آن می‌تواند سلامتی‌تان را به خطر بیندازد.

ضمناً می‌توانید در سقوط سنگین بعدی بازار، با بخشی از پولی که قبلاً از بازار بیرون کشیده‌اید، رمزارز بخرید و ضررهای قبلی را جبران کنید.

۹.ایمان دارید که در فلان تاریخ، فلان رمزارز اوج می‌گیرد یا سقوط می‌کند 

اکثر اوقات اخباری منتشر می‌شود از ثبت‌شدن یک رمزارز جدید در فلان صرافی طی چند هفته آینده، یا اینکه فلان رمزارز قرار است با یک شرکت معتبر همکاری داشته باشد یا اینکه قرار است آپدیت (عموماً نه‏چندان مهمی) در یک رمزارز انجام شود. شما هم به امید رسیدن به سود سریع، توی تله می‌افتید و مقداری از آن رمزارز را می‌خرید و صبر می‌کنید. و می‌بینید زمانی که خبر اعلام می‌شود نه ‏تنها قیمت بالا نمی‌رود، که حتی کاهش هم می‌یابد. ماجرا از چه قرار است؟

چطور اشتباه نکنیم؟ ماجرا اینجاست که عموماً سرمایه‌گذاران اصلی و صاحبان رمزارزها قبل از آنکه یک خبر خوب یا بد در مورد رمزارزشان (مثل ورود در یک صرافی جدید، یا هک شدن شبکه) اعلام عمومی شود دست به خرید و فروش می‌زنند. پس اوج‌گیری یا سقوط یک رمزارز عموماً قبل از اعلام خبر اتفاق می‌افتد و موقعی که شما خبر را در فلان وب‌سایت می‌خوانید خبر سوخته است و تاثیرش را بر بازار از دست داده است. این البته موقعی است که شما خوش‌شانس باشید، وگرنه احتمالش بالاست که درست پس از خرید شما قیمت‌ها سقوط کند.

وقتی خبری را درباره یک رمزارز می‌شنوید بررسی کنید که آیا این تحول قرار است در بلندمدت به نفع آن پروژه باشد یا نه. در این صورت می‌توانید بدون هیجان‌زدگی به صورت بلندمدت به ماجرا نگاه کنید و برای یک سرمایه‌گذاری بلندمدت آماده شوید.

۱۰.همه سرمایه‌تان را در کریپتو می‌گذارید چون معتقدید سیستم بانکداری سنتی به‏زودی نابود می‌شود

 این ایده‌ای به شدت محبوب بین کریپتودوست‌هاست. آنها دلایل محکمی برای این احساس‌شان دارند که نمی‌شود به راحتی نادیده‌شان گرفت. همه می‌دانیم دولت‌های جهان چطور بی‌اندازه پول چاپ می‌کنند و چطور از ارزش پول‌های ملی به طور روزانه کم می‌شود، تورم روز به روز بیشتر می‌شود و دولت‌ها هم بدهکارتر. اما همه اینها به این معنی نیست که سیستم مالی کنونی قرار است فردا سقوط کند و اگر هم سقوط کند معلوم نیست که جهان حتماً کریپتو را جایگزین آن کند. وقتی همه سرمایه‌تان را تبدیل به کریپتو کرده‌اید چون پول نقد کافی در اختیار ندارید نمی‌توانید از فرصت‌های جدید دنیای کریپتو استفاده کنید و فقط باید منتظر روز سقوط بانک‌ها بمانید. ضمناً سقوط‌های پیاپی بازار کریپتو بیشتر از بقیه روی روحیه امثال شما و سرمایه‌تان تاثیر منفی می‌گذارد و بازار لطفش را از دست می‌دهد.

چطور اشتباه نکنیم؟ اول از همه باید سبدتان را متنوع کنید. چون وقتی اوضاع بانک‌ها دچار مشکل شد ما هنوز نمی‌دانیم که مردم به سمت خرید طلا روی می‌آورند یا خانه می‌خرند یا ترجیح می‌دهند پول نقد خود را دست نزنند. ضمناً در حوزه کریپتو هم نباید همه سبد خود را از یک یا دو رمزارز پرکنید چون معلوم نیست دولت‌ها در روز سقوط بانک‌ها چه تصمیماتی می‌گیرند و ممکن است کدام رمزارزها مورد غضب قرار ‌گیرند. تجربه نشان داده دولت‌ها در چنین دوران‌هایی شروع به مصادره اموال می‌کنند و در این صورت ارزهایی با درجه امنیتی بالا مثل مونرو بهترین شانس را دارند.

۱۱.اصلاً روی کرپیتو سرمایه‌گذاری نمی‌کنید چون آن را کلاه‏برداری می‌دانید

این احتمالاً به خاطر گوش دادن به نصیحت سرمایه‌گذاران سنتی (مثل وارن بافت) است که به شدت با بیت‌کوین مشکل دارند و می‌شود گفت ارزش این تکنولوژی تازه را درک نکرده‌اند. یا سیاستمداران و دولتی‌هایی که می‌دانند بیت‌کوین در بلندمدت انحصار دولت‌ها بر چاپ پول را تهدید می‌کند و از هر فرصتی برای حمله به رمزارزها استفاده می‌کنند.

سرمایه‌گذاران سنتی که می‌گویند کریپتو یک حباب بزرگ است احتمالاً دلایل خودشان را دارند: یا حس می‌کنند برای ورود به این بازی دیر شده، یا واقعاً حس می‌کنند کریپتو کلاه‏برداری است (چون در روزنامه این‏طور خوانده‌اند) یا آن را رقیب پول‌های دیجیتال بانک‌های مرکزی می‌دانند که بودجه رفقای سیاستمدارشان به حساب می‌آید.

نکته اینجاست که مثلاً شخص وارن بافت نشان داده که چطور در گذشته هم واکنش منفی به شرکت‌های تکنولوژیک داشته و سودهای فراوانی را از دست داده است. و پایداری بیت‌کوین طی دهه گذشته و احتمالاً دهه آینده نشان خواهد داد که این شکل از سرمایه‌گذاران بی‌توجه به روندهای جدید حتماً ضربه سنگینی خواهند خورد.

چطور اشتباه نکنیم؟ اول اینکه خودتان بررسی کنید و ببینید که چطور هر واحد پول ملی‌ای که تا حالا منتشر شده نهایتاً درگیر تورم شده، روز به روز از ارزشش کاسته شده و نهایتاً پولی دیگر جایگزین آن شده است. در اصل اکثر ثروتی که طی دهه‌های اخیر دیده‌ایم نه از افزایش واقعی ارزش دارایی‌ها، که از کاهش ارزش پول‌هایی است که با آنها آن دارایی را خریده‌ایم.

بعد آگاه باشید که مهم‌ترین مزیت کریپو این است که می‌تواند خارج از سیستم کنونی مالی دنیا وجود داشته باشد. ضمناً تکنولوژی انقلابی پشت‌پرده رمزارزها ارزش عینی دارد و از پروژه‌های کریپتو برای حل مشکلات سیستم‌های مالی کنونی و دیگر مشکلات زندگی روزمره (مثل جلوگیری از خرید و فروش کالاهای جعلی) استفاده می‌شود. این یعنی تعداد قابل توجهی از پروژه‌های کریپتو با گذر زمان ارزش بیشتری پیدا می‌کنند و مسئله آن‏طور که وارن بافت برداشت کرده کلاه‏برداری نیست. در اصل احتمالش بالاست که پول‌های کاغذی بدون پشتوانه‌ای که شبانه‌روز توسط بانک‌های مرکزی چاپ می‌شوند به ‏زودی در مقابل بیت‌کوین شبیه کلاه‏برداری به نظر برسند.

۱۲. به دیگران پیشنهاد می‌دهید که فلان رمزارز را بخرند

 این احتمالاً خطرناک‌ترین اشتباه ممکن است. مطمئناً هدف شما خیر است و می‌خواهید عزیزان‌تان را از این تکنولوژی انقلابی آگاه کنید و به آنها کمک کنید که سود خوبی نصیب‌شان شود. اما این پیشنهاد شما می‌تواند زندگی مالی طرف مقابل را کاملاً نابود کند - یا ضرر سنگینی به او بزند - و نهایتاً دوستی‌تان برای همیشه نابود شود یا رابطه‌تان با خانواده به سمت بدی پیش برود. چرا؟ چون هرچقدر هم در فهم بازار کریپتو حرفه‌ای عمل کنید و بهترین رمزارزها را هم انتخاب کنید باز هم نمی‌توانید روند حرکت قیمتی یک رمزارز را پیش‌بینی کنید.

چطور اشتباه نکنیم؟ به جای توصیه به خرید فلان رمزارز، به خانواده یا دوستان‌تان نشان دهید که در کدام کتاب یا کانال یوتیوب می‌توانند درباره این بازار اطلاعات درست کسب کنند و به این روش به آنها یک مهارت تازه یاد دهید. به علاوه، اگر آنها وارد بازار شدند به طور مرتب از آنها درباره رمزارزی که خریده‌اند سوال بپرسید تا ببینید آیا واقعاً آگاهانه دست به خرید و فروش می‌زنند یا نه. سعی کنید به آنها روش جست‌‏وجو و تحقیق درباره رمزارزها را یاد بدهید تا سرمایه‌شان را به آسانی بر باد ندهند.