شی جین پینگ، رییس جمهور چین در پیامی به مهندسان هوافضا و محققان چینی به مناسبت روز جوان جاه طلبی های خود را برای این صنعت به اشتراک گذاشت. او گفت که کارگران جوان به تبعیت از پیشینیان خود که در کارزاری به نام «دو بمب، یک ماهواره» در دوره مائوتسه تونگ با کمک اندک خارجی ها موفق بودند، باید هدف خوداتکایی چین را پیش ببرند. اکونومیست گزارشی دراین باره منتشر کرده است.

در ظاهر، این پیامی عجیب برای کشوری است که بیش از هرچیز دیگری از موج اخیر جهانی شدن سود برده است. سال 2000، چین بزرگترین شریک تجاری تعداد کمی از کشورها بود. اکنون بزرگترین شریک بیش از 60 کشور است. بین سال های 1985 تا 2015، صادرات کالاهای چینی به امریکا 125 برابر افزایش یافت. تا حدودی به دلیل رونق تولید، رشد تولید ناخالص داخلی چین به ازای هر نفر از سال 2001 تا 2020 به طور متوسط بیش از 8 درصد در سال بوده است.

اما دولت چین هرگز با جهانی شدن، صرف نظر از مزایای آن، کاملا راحت نبوده است. روند «اصلاحات و گشایش» که توسط شیائوپینگ در دهه 1970 آغاز شد که براساس آن چین تولید و تجارت را آزاد کرد، همیشه تکه تکه و جزیی بوده است. حزب کمونیست قصد ندارد از نقش فرماندهی در اقتصاد چشم پوشی کند. آنها نگران نفوذ افکار غربی هستند. بنابراین سرمایه و تخصص خارجی مورد توجه و پاداش قرار گرفته است، اما در عین حال محدود شده و اغلب مورد اذیت و آزار قرار گرفته است.

درخواست رییس جمهوری چین برای خوداتکایی نشان می دهد که از نظر او تعادل ریسک ها و مزایای جهانی شدن تغییر کرده است. او معتقد است که چین بیش از حد به دموکراسی های لیبرال از جمله اروپا و ژاپن و به ویژه امریکا وابسته شده است. یکی از این ریسک ها این است که غرب ممکن است رکود اقتصادی دیگری مشابه بحران مالی 2007-2009 را تجربه کند و تقاضا برای کالاها و خدمات چینی را کاهش دهد. یکی دیگر از موارد با تحریم های اعمال شده علیه روسیه بعد از حمله به اوکراین آشکار شده است، آن هم این که کشورهای غربی ممکن است از قدرت اقتصادی خود برای تضعیف چین استفاده کنند.

برای دفع چنین خطراتی، آقای شی می خواهد جایگاه چین در اقتصاد جهانی را تغییر دهد. برای این کار دو عنصر مرتبط با هم وجود دارد، چیزی که آقای شی به آن «قوی شدن» می گوید.

اولین مورد ایجاد یک موقعیت فرماندهی در صنایعی است که دولت آنها را استراتژیک می داند -تکنولوژی و انرژی در بیشتر موارد- به طوری که هیچ کس نتواند جلوی رشد اقتصاد چین را بگیرد. چین می داند که نقش حیاتی آن در زنجیره های تامین جهانی به حفظ سیستم خودکامه اش در برابر حملات خارجی کمک می کند. هدف دوم این است که چین برای تجارت و امور مالی، کمتر به شرکای بالقوه متخاصم غربی تکیه کند و شرکای جدید و بهتری را در نزدیکی خود ایجاد کند. ابتکار یک کمربند یک جاده، استراتژی بزرگ توسعه زیرساخت های جهانی، تنها یکی از روش هایی است که چین امیدوار است با آن دوستان اقتصادی جدیدی پیدا کند.

*بساز، نخر

چین در زمینه صنایع استراتژیک موفقیت هایی داشته است. تحقیقات منتشر شده توسط گلدمن ساکس در سال 2020 نشان داد که خودکفایی چین در محصولات با فناوری پیشرفته به طور کلی در حال بهبود است. در بسیاری از صنایع، تولید داخلی با تقاضای داخلی رو به رو شده است، به این معنی که چین به محصولات کمتری از خارج نیاز دارد. در واقع، پس از رسیدن به بالاترین سطح تاریخی در سال 2004-2006، واردات کالاها و خدمات چین نسبت به تولید ناخالص داخلی آن به شدت کاهش یافته است.

چین در زمینه های انرژی خورشیدی، باتری های صنعت پررونق خودروهای برقی و انرژی بادی به خوبی عمل کرده است. این کشور طی سال های مختلف در کسب و کارهای بیشتری تسلط یافته است.