سال 2004، لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا که آن زمان ریاست‌جمهوری برزیل را بر عهده داشت به چین سفر کرد. البته او تنها نرفته بود، هفت نفر از وزرای کابینه‌اش به همراه شش نفر از حکمران‌ها و بیش از 450 نفر از اهالی کسب‌وکار هم در این سفر حضور داشتند و او را همراهی می‌کردند. در همان سفر رابطه میان چین و برزیل، رنگ جدی به خود گرفت و قراردادها یکی پس از دیگری امضا شدند. طی پنج سال بعدی هم چین به مهم‌ترین شریک اقتصادی و تجاری برزیل بدل شد. تا سال 2019، ارزش تجارت سالانه میان دو کشور به ارزش 100 میلیارد دلار رسیده بود.
وقتی ژائیر بولسونارو به ریاست‌جمهوری برزیل رسید، وضعیت فرق کرد. دولت او از سال 2018 کارزاری علیه چین به راه انداخت. ادعای رئیس‌جمهور جدید این بود که چین می‌خواهد «برزیل را بخرد!». این اتهامی بود که او از سال 2018 به چین وارد کرد. سال 2019 هم وقتی برای دیدار با چینی‌ها رفت فقط چهار نفر از وزرا را با خودش برد و کسی از مقامات و اهالی اقتصادی او را همراهی نمی‌کردند. هرچند مدام از لزوم اتحاد کشورها با یکدیگر سخن می‌گفت اما آن‌چه در رسانه‌ها درباره صحبت‌های او در دیدار با چینی‌ها شنیده می‌َشد خلاف این را نشان می‌داد. ظاهرا کل بحث این بوده که او اجازه بدهد شرکت چینیِ هواوی بخشی از شبکه فایو جی را در برزیل راه‌اندازی کند.
به صورت کلی، رابطه چین و برزیل همیشه معمولی بوده و دولت‌ها تلاش کرده‌اند با یکدیگر ارتباط داشته باشند. اما در دوران بولسونارو، رابطه دو کشور واقعا خراب شده‌است. او ظاهرا از اتحاد حرف می‌زند اما در عمل، هیچ حمایتی از شریک چینی خود نکرده و انتظارات این کشور را برآورده نساخته‌است. حتی در ابتدای شیوع همه‌گیری کرونا، پسرش از ویروس کرونا با عنوان «ویروس چینی» یاد کرد که خودش نشان‌دهنده ستیز با این کشور بود. سال گذشته هم رئیس‌جمهوری برزیل بدون اینکه اشاره مستقیمی به چین داشته باشد، اعلام کرد این ویروس می‌تواند یک سلاح شیمیایی باشد. چین قطعا تمایل دارد که در کشورهای دیگر از جمله برزیل سرمایه‌گذاری کند اما ظاهرا چنین رفتارهایی این کشور را خسته کرده و ترجیح می‌دهد اصلا در کشورهای آمریکای لاتین سرمایه‌گذاری نداشته باشد.
اظهارات خصمانه بولسونارو به عنوان رئیس‌جمهوری چین به گوش مقامات چینی رسیده‌است. برخی از آن‌ها حتی سعی کرده‌اند به برخی از این رفتارها واکنش نشان دهند. حتی رئیس شرکت سینوواک که واکسن کرونا را در برزیل تامین می‌کند به رویترز گفته‌است اظهارات رئیس‌جمهوری برزیل مانع ایجاد رابطه‌ای مسالمت‌آمیز و سازنده میان دو کشور می‌شود. در واقع این رئیس‌جمهوری، فضا را برای ایجاد رابطه مثبت از بین برده‌است.

*قدرت در اختیار چینی‌هاست
چین هر از چندگاهی سعی دارد به برزیل یادآوری کند که قدرت در دست چینی‌هاست. برای مثال اواخر سال گذشته میلادی بود که برزیل از افزایش صادرات گوش گاو بهره می‌برد اما ناگهان چین مانع از ادامه واردات گوشت گاو به خاک خودش شد و بهانه‌اش را نوعی بیماری در میان گاوها اعلام کرد. ارزش صادرات گوشت گاو هم به دنبال این ماجرا به شدت کاهش پیدا کرد. به این ترتیب چین به برزیل یادآوری کرد که می‌تواند برایش بحران هم درست کند و قدرت را در اختیار دارد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد اکثر پیوندهای تجاری میان دو کشور چین و برزیل در حال ضعیف شدن است. سرمایه‌گذاری چینی‌ها هم در این کشور روندی نزولی دارد. آخرین بار چینی‌ها در سال 2010 سرمایه‌گذاری کلانی در برزیل داشتند و روی 12 پروژه در این کشور، به ارزش 13 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کردند. اما ارزش سرمایه‌گذاری‌های چینی‌ها در برزیل در سال 2021 به 4 میلیارد دلار کاهش پیدا کرده‌است.
قضیه برزیل ظاهرا برای سایر کشورهای آمریکای لاتین هم بد تمام شده‌است. برای مثال اخیرا روسای جمهوری آرژانتین و اکوادور به پکن رفته‌اند تا پیوندهای تجاری خود را با چین تقویت کنند. اما چین ظاهرا تمایل زیادی به روابط جدی با این کشورها نشان نداده‌است. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین در سال 2015 وعده داده که ارزش سرمایه‌گذاری‌های چین در منطقه آمریکای لاتین تا سال 2025 به 250 میلیارد دلار برسد. این در حالی است که چین در فاصله سال‌های 2015 تا 2020 تنها 76 میلیارد دلار در این منطقه سرمایه‌گذاری کرده‌است. این یعنی قرار نیست اتفاق بهتری در چند سال آینده رخ بدهد. حتی بعدا، رئیس‌جمهوری چین اعلام کرد که انتظار سرمایه‌گذاری بیشتری در آمریکای لاتین نداشته باشید.
به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت برزیل رابطه تجاری خارجی با کشورهای آمریکای لاتین را دشوار کرده‌است. قوانین این کشور به گونه‌ای طراحی شده که کشورها را برای سرمایه‌گذاری، فراری می‌دهد. ارز این کشور هم به قدری نوسان دارد که فعالان اقتصادی را نسبت به این اقتصاد، نامطمئن می‌کند. این در حالی است که چینی‌ها همیشه ترجیح می‌دهند در نقاط امن سرمایه‌گذاری کنند و تمایلی به شرط‌بندی ندارند. تقریبا نیمی از پولی که آن‌ها صرف برزیل کرده‌اند هم برای تاسیسات برق در این کشور خرج شده که بازگشت سرمایه درازمدت خواهد داشت.
حالا که رابطه چینی‌ها و برزیلی‌ها شکرآب شده، تنها شاید تغییر ریاست‌جمهوری در برزیل بتواند وضعیت را تغییر دهد. به این ترتیب آینده رابطه چین و برزیل منوط به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی در برزیل است. اما به هر حال شکل‌گیری رابطه میان این دو کشور کمی دشوار شده‌است.