چالش کمبود تراشه؛ دست خودروسازان خالی مانده است

خودروهای ناقص چشم انتظار رسیدن تراشه

...

يکی از قطعاتی که نقش مهمی در تولید خودروها دارد و گلوگاهی محسوب می شود، انواع تراشه های نیمه رسانا (يا ريز پردازنده های نیمه هادی) هستند که میزان توان ساخت داخل کشور درتولید آنها بسیار ناچیز و نزديک به صفر بوده و وابستگی بالايی برای کشور دراين زمینه به همراه آورده است.

انتقاد مردم، کارشناسان و مسئولان به عملکرد شرکت های خودروساز در ماه های گذشته افزایش یافته است و یکی از جدی ترین انتقادها به تولید خودرهای ناقص و دپو هزاران خودرو تکمیل نشده به دلیل نبود قطعه در پارکینگ های شرکت های خودروسازی است. دراین بین مرکز مطالعات و پژوهش های بازرگانی به بررسی دلایل تولید خودروهای ناقص و چالش جدی تولید «تراشه های» مورد نیاز خودرو در کشور پرداخته است. در این گزارش نوشته شده:« يکی از محدوديت های اصلی در ساختار تولید  خودرو در کشور در سالیان (به ويژه پس از تشديد تحريم های بین المللی)موضوع خودروهای ناقص (کف پارکینگی يا دارای کمبود قطعه) است. تولید خودروهای دارای کمبود قطعه علاوه بربازتاب های وسیع رسانه ای در داخل و خارج ازکشور، تحمیل هزينه سربار به خودروسازان و امکان از دست رفتن دارايی خودروسازان درصورت بروزحوادث پیش بینی نشده و تشديد نارضايتی مصرف کنندگان بواسطه عدم دريافت به موقع محصول خريداری شده را به همراه داشته است.»

براساس اطلاعات موجود در دو خودروساز بزرگ کشورهمواره رابطه مستقیم و معنی داری بین میزان تولید خودرو و واردات  مجموعه ها و قطعات منفصله (CKD) وجود داشته است. اين رابطه نشان می دهد که درساختار کنونی تولید صنعت خودرو، خودروساز داخلی به واردات قطعات منفصله وابستگی زيادی دارد و تامین  يا عدم تامین اين قطعات، نقشی کلیدی درافزايش تعداد خودروهای ناقص دارد. بازوی تحقیقاتی وزارت صمت در گزارش تحقیقی خود نوشته است:« عدم امکان واردات برخی از قطعات به واسطه تشديد تحريم ها (پیامدهای آن برتامین کالا، انتقال ارز و جابه جايی کالا)، کمبود نقدينگی و تنگناهای ارزی قطعه سازان داخلی و همچنین کمبود و اختلال درعرضه و تقاضای جهانی برخی از قطعات موجب تولید  خودروهای دارای نقص قطعه و انباشت محصولات شرکت های خودروساز ايرانی شده است. بنابراين، برخی از قطعات درصنعت خودرو حکم گلوگاهی را دارند و ضرورت شناسايی و برنامه ريزی برای تامین آن (با تاکید بر تولید داخل) واجد اهمیت فراوانی است.»

در ادامه این گزارش آمده است:« يکی از قطعاتی که نقش مهمی در تولید خودروها دارد و گلوگاهی محسوب می شود، انواع تراشه های نیمه رسانا (يا ريز پردازنده های نیمه هادی) هستند که میزان توان ساخت داخل کشور درتولید آنها بسیار ناچیز و نزديک به صفر بوده و وابستگی بالايی برای کشور دراين زمینه به همراه آورده است. علاوه بر وابستگی بالای خودروسازی داخلی به قطعات گلوگاهی، بحران جهانی در دسترسی به آنها گريبان گیر بیشتر شرکت های خودروسازی دنیا (از قبیل فورد، جنرال موتورز، نیسان و فولکس واگن) شده است. افزايش قیمت های جهانی، تعطیلی موقت برخی از خطوط تولیدی، کاهش تولید ناشی از کمبود دسترسی به تراشه ها وعدم توانايی در پاسخگويی به تقاضای مشتريان از مهمترين پیامدهای اين بحران به شمار می روند که چالش های زيادی را برای شرکت های خودروسازی ايرانی نیز بوجود آورده است. درکوتاه مدت ساختار تولید خودرو در کشور از بعد کاهش وابستگی به تراشه ها چندان منعطف نیست؛ از اين رو همچنان بخش قابل توجهی از نیاز داخلی از طريق واردات تامین خواهد شد. لذا، فراهم آوردن زيرساخت های لازم همچون تامین منابع ارزی و ريالی و تسهیل در تشريفات گمرکی ترخیص اين قطعات می تواند در کاهش يافتن شمار خودروهای ناقص اثرگذار باشد.»

در بخش دیگری از این گزارش پیشنهادهایی هم ارائه شده است:« استفاده شرکت های جهانی خودروسازی از پلتفرم های به روز میزان وابستگی تولید خودرو به استفاده از تراشه ها را کاهش داده است و اين درحالی است که خودروسازی ايران به دلیل بکارگیری پلتفرم های قديمی هنوز نیازمند تعداد زيادی تراشه به ازای تولید هرخودرو دارد. يافته های مؤسسه تحقیقاتی آلیکس پارتنر نشان داده است که خودروسازان جهان در سال 2021 به سبب کمبود تراشه، فرصت تولید ۷.۷ میلیون دستگاه خودرو را ازدست داده اند. ضمن آنکه تولیدکنندگان اصلی اين قطعات (کشورهای آسیا ی شرقی) اولويت اول خود را تامین بازارهای داخلی در نظر گرفته اند. بنابراين، يکی از مهمترين علل عدم تحقق برنامه ريزی های تولید درسطح جهانی و داخلی کمبود تولید و تجارت تراشه ها بوده است.»

قطعه سازی جايگاه قابل توجهی درزنجیره ارزش صنعت خودرو داشته و فعالیت شرکت های قطعه ساز و تأمین کننده، مکمل شرکت های خودرو ساز و جزئی از فرايند ايجاد ارزش افزوده در اين صنعت است دراين راستا، فعالیت تأمین کنندگان از تأمین  مواد خام تا يکپارچه سازی سیستم ها و ماژول ها بايد به صورت جامع و يکپارچه مورد نظر قرار گیرد. در این گزارش نوشته شده امروزه خودروساز بودن يا قطعه ساز بودن دو نوع رويکرد قابل تامل در صنعت خودروسازی محسوب می شود و آمده است:« در سال های اخیر با تغییرات در ساختار تولید خودرو درسطح جهانی، سهم لوازم و قطعات الکترونیکی بسیار بیشتر از گذشته شده است و همین موضوع باعث شده تا صنعت خودرو وابستگی بیشتری به تراشه ها پیدا کند. اين امرسبب می شود تا در زمان وقوع بحران در بازارهای جهانی اين کالاها افزايش قیمت یافته و کمبودش بیشتر شود. يکی ديگر از تحولات مهم در صنعت خودرو آن است که سهم خودروهای بنزينی در جهان تا سال2030 کاهش خواهد يافت و تولیدکنندگان تراشه قطعات مرتبط با خودروهای غیرفسیلی را بیشتر در برنامه خود خواهند داشت. اين امر مشکلات فعلی کشور در تامین تراشه ها را بیشتر خواهد کرد و ضرورت سیاستگذاری و برنامه ريزی برای ارتقاء توانمندی داخلی از طريق ظرفیت شرکت های دانش بنیان داخلی در تولید اين قطعات و رفع نیازهای دخلی رابیش از پیش نشان می دهد.»

همچنین در پایان این گزارش نوشته است:« درکوتاه مدت ساختار تولید خودرو در کشور از بعد کاهش وابستگی به تراشه ها چندان منعطف نیست؛ از اين روهمچنان بخش قابل توجهی از نیاز داخلی از طريق واردات تامین خواهد شد. بنابراین فراهم آوردن زيرساخت های لازم همچون تامین منابع ارزی و ريالی و تسهیل در تشريفات گمرکی ترخیص اين قطعات می تواند در کاهش يافتن شمار خودروهای ناقص اثرگذار باشد.»

نظر خود را بنویسید

ارسال پیام