هدفمندسازی یارانه ها از سیاست های کلان اصلاح ساختار اقتصادی کشورهاست. پس از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها،  قیمت بسیاری از گروه های کالایی مصرفی برای خانوارها افزایش پیدا می کند. در این شرایط  دولت ها  برای جبران رفاه از دست رفته مردم و حتی بهبود وضعیت معیشتی آنان، تصمیم به پرداخت یارانه نقدی یکسان به همه اقشار جامعه می گیرند.

در ایران هم، قانون هدفمندسازی یارانه ها از دی ماه سال 1389 اجرا شده است. به دلیل وابستگی دولت های ایران  به درآمدهای نفتی، پرهزینه ترین شیوه ها برای حمایت از اقشار مختلف جامعه، در قالب پرداخت  یارانه های غیرمستقیم دنبال شده است.

اکنون پرسش این است که آیا اقتصاد ایران پس از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها به اهداف از پیش تعیین شده رسیده است؟ آیا اجرای این قانون به توسعه کارآفرینی در کشور کم کمک کرده است؟

کارآفرینی پدیده ای است که در محیط ها و مجموعه های مختلف روی می دهد و از مسیر نوآوری به رشد اقتصادها کمک می کند. محققان زیادی به این نتیجه رسیده اند که توسعه کارآفرینی در شرایطی با  ویژگی هایی از قبیل نوآوری، ریسک پذیری، پیشگامی در بازار و رویکرد تهاجمی ممکن است و اصلاح یارانه های دولتی، یکی از راه های رسیدن به این ویژگی هاست.  

یک پژوهش ایرانی تلاش کرده اثر هدفمندسازی یارانه ها در ایران از سال 89 بر توسعه اقتصادی و کارآفرینی کشور را بررسی کند. پژوهشگران در این تحقیق که براساس پیمایش انجام شده می گویند با هدفمندسازی یارانه ها در کشورها، چرخه های اقتصادی تولید و صنعت راه افتاده و هزینه های تولیدکنندگان به درستی کاهش یافته و باعث رونق تولید می شود. این پژوهشگران می گویند اگر قانون هدفمندسازی یارانه ها درست و دقیق اجرا شود،  می تواند با تخصیص بهینه منابع، افزایش بهره وری و کارآیی اقتصادی، افزایش قدرت خرید و اصلاح میزان و الگوی مصرف به توسعه کارآفرینی کمک کند. گسترش سرمایه گذاری، افزایش درآمد شرکت ها و افزایش درآمد و کاهش سطح فقر، از پیامدهای اجرای درست هدفمندی یارانه هاست که رشد اقتصادها را به دنبال دارد.

در مقابل، عدم اجرای درست قانون هدفمندی یارانه ها پیامدهایی مثل افزایش قیمت نهاده های تولید، بروز تورم و هزینه نهاده های تولید، احتمال افزایش تقاضای کل، افزایش هزینه های دولت در مصرف انرژی و دوران تورمی و کاهش تولید را به دنبال دارد.

برای مطالعه بیشتر مقاله «تاثیر هدفمندسازی یارانه بر توسعه اقتصادی و کارآفرینی کشور» را بخوانید. این مقاله در نشریه پژوهشنامه اقتصاد و کسب وکار در تابستان سال 1400 منتشر شده است.