تاکید بر کارآفرینی در محیط های آموزشی موضوع تازه ای نیست. کارآفرینی آموزشی و فراتر از آن معلمی کارآفرینی، پس از شکل گرفتن رویکرد رهبری معلمان و براساس مفاهیم و چارچوب ها در مدل های کسب وکار ایجاد شده است.

در پژوهش های مختلف تعاریف متفاوتی از  معلمِ کارآفرینی ارائه شده است.   در کتابی به اسم معلم کارآفرینان، معلمان کارآفرین به عنوان آموزش دهندگانی تعریف شده اند که دانش آموزان را هدایت می کنند، بنابر ضرورت، نقش های رهبری را در حرفه خود بر عهده می گیرند و در فعالیت هایی مثل توسعه حرفه ای همکاران، نوشتن برنامه درسی و مشارکت در سیاست های آموزشی محلی و ملی مشارکت دارند.

از دیدگاه تجاری، معلم  کارآفرین معلم مبتکری است که در شرایط عدم اطمینان، ترکیب های جدیدی را در صنعت آموزش و پرورش ایجاد می کند و می داند چطور به طور بالقوه فرایند تولید را بازتنظیم کند.

در تعریف دیگری بر تولید محصول در کار معلم کارآفرین تاکید شده است. در این تعریف معلم کارآفرین متخصصی تعریف شده که به طور منظم تدریس می کند، اما فرصت و فضای راه اندازی و اجرای ایده های خود را هم دارد، درست مثل کارآفرینان.

علاوه بر این، در بعضی تعاریف به انگیزه سیاسی و رهبری معلمان هم توجه شده و مفهوم معلم کارآفرین به عنوان یک عامل تغییر در فضای سیاسی و حرفه ای در نظر گرفته شده است. معلم کارآفرین به طور منظم ایده های خود را گسترش داده و با معلم ها، همکاران و مدیران، سیاستگذاران، والدین و رهبران جامعه این ایده ها را به اشتراک می گذارد. معلم کارآفرین دانش عمیقی در مورد دانش آموزان، خانواده و جامعه دارد.

یک بررسی ایرانی در قالب 8 رویکرد مربوط به ویژگی های شخصی، 11 رویکرد مربوط به ویژگی ها و تلاش های کارآفرینانه، 5 رویکرد مربوط به تخصص حرفه ای و معلمی و 10 رویکرد مربوط به ویژگی های رهبری، معلم کارآفرینان را تعریف کرده است. پژوهشگران در این مقاله می گویند در بعضی مقالات و کتاب ها رهبری معلم کارآفرین بیشتر در قالب فعالیت های معلم در چارچوب مدرسه و نظام آموزش رسمی دیده شده است و در مقالات دیگر به چگونگی همکاری معلم کارآفرین و توسعه حرفه ای آن ها پرداخته شده است. با این حال در اغلب تعاریف معلم کارآفرین یک رهبر آموزشی است  و کنشگری معلم در سیاست های آموزشی و تخصص آموزشی معلم، حتی انگیزه های اجتماعی او به طور کلی نقش معلم به عنوان عامل ایجاد تغییر و نوآوری در آموزش برجسته شده است.

پژوهشگران دراین بررسی می گویند ویژگی ها و مهارت های شناسایی شده برای معلم کارآفرین می تواند در برنامه های آموزش معلمان و فرصت های توسعه حرفه ای معلمان ارائه شود. سیاستگذاران، رهبران آموزشی و مربیان آموزش های معلمان می توانند در حوزه های کاری خود این ویژگی ها و مهارت ها را برای توسعه معلم کارآفرینی در نظام های آموزشی کنونی مد نظر قرار دهند.  

برای مطالعه بیشتر مقاله «ویژگی ها، مهارت ها و کنش های کارآفرینانه معلم کارآفرینان» را بخوانید. این مقاله در نشریه آموزش و توسعه منابع انسانی در زمستان سال 1400 منتشر شده است.