طی ماه‌های گذشته ما درباره رمزارزها و تکنولوژی منحصر به فرد پشت آنها نوشته‌ایم، اما این گزارش درباره تکنولوژی نیست و قصد دارد به یک سوال کلیدی درباره آینده رمزارزها جواب بدهد. سوالی که باعث سردرگمی خیلی از سرمایه‌گذاران شده است: گروهی فکر می‌کنند هنوز برای سرمایه‌گذاری در حوزه رمزارز خیلی زود است (این صنعت در دوران نوزادی به سر می‌برد و نوسانات عظیم بازار ناشی از همین مسئله است)، گروهی دیگر هم معتقدند برای سرمایه‌گذاری پرسود در این حوزه دیر شده است و دیگر شاهد سودهای ۱۰ هزار درصدی طی یک سال نخواهیم بود.

رمزارزها در مقایسه با دیگر سرمایه‌گذاری‌ها طی دهه گذشته آنچنان عملکرد خوبی داشته‌اند که عده‌ای به این نتیجه رسیده‌اند روند ۱۰ سال گذشته قابل ادامه نیست و دیگر برای ورود به این بازار دیر شده است. مثلاً بیت‌کوین طی یک دهه بعد از تولدش به طور متوسط سالی ۲۱۶ درصد رشد داشته است. این را مقایسه کنید با رشد سالانه ۱۶ درصدی شاخص سهام S&P500 طی همین بازه زمانی.

آن دسته از افرادی که بیت‌کوین خود را از اولین روزهایش تا حالا حفظ کرده‌اند حالا جزو میلیاردرهای دنیا به حساب می‌آیند. (۱۲ نفر از لیست میلیاردهای سال ۲۰۲۱ مجله فوربز ثروت خود را در حوزه کریپتو به دست آورده‌اند.)

درست است که ما دیگر به روزهای اولیه کریپتو برنمی‌گردیم و رشدی شبیه رشد بیت‌کوین را تجربه نخواهیم کرد، اما فراموش نکنید که رمزارزها هنوز فضای سرمایه‌گذاری نسبتاً جوانی به حساب می‌آیند. اکثریت قابل توجهی از این رمزارزها زیر ۵ سال عمر دارند و حتی قدیمی‌ترین رمزارزها هم خیلی مانده به بلوغ برسند. برای مثال بت‌کوین، قدیمی‌ترین رمزارز جهان کم‌نوسان‌ترین رمزارز هم به حساب می‌آید اما میزان نوسان بازارش دست کم ۴ برابر طلاست.

رمزارزها نوع متفاوتی از سرمایه‌گذاری به حساب می‌آیند که هم درکشان دشوارتر است و هم سرمایه‌گذاری در آنها سخت‌تر. علت اصلی این دشواری، پیچیدگی تکنولوژی رمزرز است. علت دیگر این است که رمزارزها خارج از سیستم سنتی مالی شکل گرفته‌اند به همین خاطر زمان زیادی طول کشیده که سرمایه‌گذاران سنتی به آن روی خوش نشان دهند.

زود است، اما نه خیلی زود

اگر از ما بپرسند رمزارزها را در کدام مرحله سرمایه‌گذاری می‌بینید؟ آیا هنوز زود است یا دیر شده؟ جواب خواهیم داد به اعتقاد ما «زود است، اما نه خیلی زود.» ما در مراحل اولیه قرار داریم، نه آغازین. ما با بررسی میزان پذیرش رمزارزها در صحنه جهانی این جواب را می‌دهیم. رمزارزها در حوزه پذیرش، همان راهی را می‌روند که دیگر تکنولوژی‌های پیشرفته مثل اینترنت رفته‌اند. ما در این گزارش نشان خواهیم داد که چطور تکنولوژی‌های پیشرفته مورد پذیرش قرار می‌گیرند و چرا ما اعتقاد داریم رمزارزها هم به نقطه عطف پذیرش نزدیک شده‌اند. چیزی شبیه به وضعیت اینترنت در اواسط تا اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی.

شکل پذیرش اولیه تکنولوژی‌ها

اصولاً سال‌ها طول می‌کشد که مصرف‌کنندگان به طور گسترده‌ای تکنولوژی‌های پیشرفته را بپذیرند. نمودار ۳ مسیر پذیرش چند تکنولوژی جدید توسط خانوارهای آمریکایی را نشان می‌دهد. پذیرش عموماً با سرعت پایین شروع می‌شود، به نقطه عطف می‌رسد و از آن لحظه به بعد پذیرش با سرعتی باورنکردنی به جلو می‌رود. نکته مهم اینجاست که گاهی اوقات بین لحظه ابداع یک تکنولوژی و نقطه عطف پذیرش آن دهه‌ها طول می‌کشد. بهترین مثال در اینجا اینترنت است که در ۱۹۸۳ اختراع شد اما تا سال ۱۹۹۵ فقط ۱۴ درصد آمریکایی‌ها (و ۱ درصد مردم دنیا) از آن استفاده می‌کردند. جالب اینجاست که این درصد پذیرش را ما این روزها در حوزه رمزارزها می‌بینیم. طبق یک نظرسنجی دانشگاه شیکاگو فقط ۱۳ درصد آمریکایی‌ها طی ۱۲ ماه گذشته رمزارز خریده‌اند یا از آن استفاده کرده‌اند. و طبق برآورد صرافی crypto.com فقط ۳ درصد مردم دنیا از رمزارزها استفاده می‌کنند.

در مراحل اولیه پذیرش، تجربه کاربران از تکنولوژی‌های جدید عموماً نومیدکننده است چراکه اکوسیستم و زیرساخت‌ها به آرامی رشد می‌کنند. در مورد اینترنت، خیلی از کاربران روزهای قبل از ابداع اولین مرورگر اینترنتی (۱۹۹۳) را یادشان است که دسترسی به اینترنت اصلاً آسان نبود.

وقتی یک تکنولوژی در مراحل اولیه قرار دارد عموماً مصرف‌کنندگان به زمان نیاز دارند تا بفهمند که خاصیت تکنولوژی جدید چیست و چطور باید از آن استفاده کرد. همین حالا وقتی می‌خواهیم رمزارزها را به افراد عادی توضیح بدهیم با مشکل روبرو می‌شویم، چیزی شبیه توضیح اینترنت و ایمیل به مردم در اوایل دهه ۱۹۹۰.

نظر ما: وضعیت پذیریش رمزارزها در امروز شبیه اینترنت در دهه ۱۹۹۰ است

با آن‏که تکنولوژی رمزارزها پیچیده است و توضیح علت نیاز ما به این تکنولوژی و کاربردهای آن برای کاربران جدید آسان نیست، به نظر می‌رسد جهان کم‌کم متوجه این تکنولوژی شده است و به سرعت در حال پذیرش ن است. طبق آمار crypto.com تعداد کاربران جهانی رمزارزها در ژوئن ۲۰۲۱ به ۲۲۱ میلیون نفر رسید یعنی فقط ۳ درصد جمعیت جهان. جالب اینجاست که فقط چهار ماه طول کشید آمار کاربران جهانی رمزارزها دو برابر شود و از ۱۰۰ میلیون نفر به ۲۰۰ میلیون نفر برسد.

به نظر می‌رسد روند پذیرش رمزارزها همان روند تکنولوژی‌های پیشرفته -به خصوص اینترنت- را دنبال می‌کند. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند رمزارزها به سرعت مرحله پذیرش اولیه را پشت سر می‌گذارند و به نقطه عطف پذیرش گسترده عمومی می‌رسند، چیزی شبیه وضعیت تکنولوژی‌های نمودار ۳. با دقت در این نمودار می‌بینید که در تاریخ هر تکنولوژی پیشرفته‌ای نقطه‌ای وجود درد که نرخ پذیرش شروع به افزایش شدید می‌کند و دیگر عقب‌گرد معنایی ندارد. مثلاً در مورد اینترنت این نقطه اواسط تا اواخر دهه ۹۰ بود. بعد از یک شروع کُند در اوایل دهه ۱۹۹۰، تعداد کاربران اینترنت از ۷۷ میلیون نفر در ۱۹۹۶ به ۴۱۲ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ رسید. تا سال ۲۰۱۰ تعداد کاربران اینترنت به ۱.۹۸ میلیارد نفر رسیده بود و این رقم در حال حاضر ۴.۹ میلیارد نفر است.

نکته بعدی اینجاست که در تکنولوژی‌های پیشرفته جدیدتر، روند پذیرش پس از رسیدن به نقطه عطف سریع‌تر از تکنولوژی‌های قبلی است. این را می‌توان در روند پذیریش تلفن‌های همراه در مقایسه با اینترنت دید. چرا؟ چون تکنولوژی‌های جدیدتر روی زیرساخت‌های موجود تکنولوژی قبلی سوار می‌شوند و با سرعت بیشتری از آن رشد می‌کنند. (همان‌طور که در حال حاضر رمزارزها از زیرساخت‌های اینترنت استفاده می‌کنند.)

حالا چه‏ کار کنیم؟

صبور باشید. نیازی به عجله نیست چون اکثر فرصت‌ها روبروی ما قرار دارد نه پشت ما. نمودار ۵ نشان می‌دهد که ارزش بازار کل رمزارزها هنوز از ارزش بازار شرکت اپل پایین‌تر است.

محتاط باشید. میزان پذیرش رمزارزها به سرعت در حال افزایش است اما هنوز گزینه‌های سرمایه‌گذاری در این حوزه شکل نگرفته‌اند و جا نیفتاده‌اند. مثلاً ما در بازار بورس انواع شاخص‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را داریم، اما در دنیای کریپتو هنوز مهم‌ترین راه سرمایه‌گذاری در این بازار خرید مستقیم رمزارزهاست که به خاطر پیچیدگی ماجرا و نوسان بسیار زیاد بازار آن را به شما توصیه نمی‌کنیم. انتظار می‌رود تا پایان سال ۲۰۲۲ شاهد ورود اولین صندوق قابل معامله (ETF) در حوزه کریپتو باشیم که کار سرمایه‌گذاران سنتی در این حوزه را آسان خواهد کرد.

مراقب باشید. سرمایه‌گذاری در این مرحله اولیه بازار کریپتو به معنای ورود به چرخه‌های به شدت پرنوسان رونق و رکود است چیزی شبیکه وضعیت شرکت‌های دات کام در بیست سال پیش. در حال حاضر بیش از ۱۶ هزار رمزارز وجود دارند و تاریخ نشان داده که اکثر آنها از بین خواهند رفت. ما در سال ۲۰۱۷ در این بازار شاهد سقوطی بودیم که باعث شد ۱۷۰۰ رمزارز (۴۰ درصد کل رمزارزهای آن زمان) از بین بروند. ما اعتقاد داریم که در سقوط‌های بعدی بازار تعداد زیادی از رمزارزهای امروز چنین وضعیتی پیدا خواهند کرد.

ضمناً پیدا کردن برنده‌های بلندمدت این بازار اصلاً کار آسانی نیست و اگر باید به طور مداوم اخبار را دنبال کنید و از تحقیق نترسید. این بازاری نیست که یک بار رمزارزی را بخرید و به آن برای چند سال دست نزنید و منتظر باشید که میلیاردر خواهید شد.