رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به کاهش نرخ بهره علاقه زیادی دارد؛ حتی اگر این سیاست به تشدید نابرابری‌ها در کشور بینجامد و به قشر کم‌درآمد که پیش‏تر به او رای داده‌اند ضربه بزند‏.

در شرایطی که در اکثر نقاط جهان بحث احیای اقتصادها در دوران پس از کرونا و کنترل تورم در میان است، اردوغان به این نتیجه رسیده که تنها راه حل برای احیای رشد اقتصادی ترکیه و همین طور افزایش محبوبیتش برای انتخابات سال ۲۰۲۳ این است که نرخ بهره را کاهش دهد‏.

حالا صادرکنندگان و غول‌های بخش املاک وضعی بسیار بهتر از گذشته پیدا کرده‌اند اما ارزش لیر ترکیه به شدت کاهش یافته و قیمت مواد غذایی و همین طور اجاره‌ها به شدت افزایش یافته است‏. شکاف طبقاتی در ترکیه در هیچ جا به اندازه بازار مسکن در استانبول قابل مشاهده نیست‏. سرمایه‌گذاران حالا قادرند با وام‌های کم‌بهره‌تر به خرید املاک بیشتری بپردازند‏.

در حومه گوک‌تورک استانبول که زمانی خلوت و بی‌هیاهو بود حالا ویلاهای بسیار لوکس ساخته شده که با قیمتی بالای یک میلیون دلار فروخته می‌شوند‏. این در حالی است که تا چند سال پیش، این‏جا پر از آلونک‌ها و خانه‌های کوچک و کم‌امکاناتی بود که اقشار کم‌درآمد جامعه در آن زندگی می‌کردند‏. اما حالا ساخت و سازها در منطقه وسیعی در حال انجام است و حتی به نزدیک جنگل‌ها و دریاچه‌ها هم کشیده شده است‏. در نتیجه، قیمت مسکن در استانبول سر به فلک زده است‏. در همین منطقه گوک‌تورک حالا می‌توان رستوران‌های مُد روز را یافت؛ در حالی که ساکنان قبلی و فقیر منطقه حتی برای خرید هیزم هم به مشکل برخورده‌اند چون قیمتش در یک سال اخیر دو برابر شده است‏.

نداشتن مسکن حالا به یک مسئله بزرگ اجتماعی در ترکیه تبدیل شده است‏. قیمت مسکن در ترکیه در سه‌ماهه سوم سال جاری ۱۳‏.۲ درصد افزایش داشت‏. همچنین نرخ فقر به بالاترین حد خود در یک دهه اخیر رسیده است‏. در دوران پاندمی کرونا بیش از ۱‏.۶ میلیون نفر دیگر در ترکیه به زیر خط فقر کشانده شدند‏. علتش این بود که دستمزدها اصلا با تورم همخوانی نداشت‏. به همین دلیل، برخی از خانوارها برای تامین نیازهای اولیه مثل سرپناه و غذا با مشکل جدید مواجه شده‌اند‏.

با این حال، اردوغان به برنامه خود برای افزایش رشد اقتصادی در دو سال منتهی به انتخابات امید بسته است‏. این در حالی است که اقتصاددانان نسبت به موفقیت این برنامه او ابراز تردید کرده‌اند‏. لیر ترکیه که در سال ۲۰۲۰ میلادی شاهد کاهش ارزش ۲۰ درصدی در برابر دلار بود، امسال برای نهمین سال پیاپی دچار کاهش ارزش شد‏. لیر در میان واحد پول اقتصادهای بازار نوظهور بدترین عملکرد را داشت‏.

حالا شهاب کاوجی‌اوغلو رئیس بانک مرکزی ترکیه اعلام کرده که برنامه‌های بیشتری برای کاهش نرخ بهره نیز در راه است و این بازتابی است از ادعای اردوغان مبنی بر اینکه علت افزایش تورم، بالا بودنِ نرخ بهره بوده است‏. البته از برخی جنبه‌ها حرف او درست است‏. در حال حاضر، تولیدکنندگان و صادرکنندگان در ترکیه وضع خوبی دارند چون با پایین‌بودن دستمزدها در داخل، قادر بوده‌اند اجناس ترک را با قیمت رقابتی‌تری در بازارهای خارج بفروشند‏. پیش‌بینی شده که رشد تولید ناخالص داخلی ترکیه در سال ۲۰۲۱ بالغ بر ۸‏.۹ درصد باشد‏. صادرات نیز امسال برای اولین بار در تاریخ ترکیه به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید‏.

اما تمام این دستاوردها به قیمت فشار بیشتر بر طبقه کم‌درآمد حاصل شده است و توزیع درآمدی در ترکیه نابرابرتر از قبل شده است‏. نابرابری‌ها به خصوص روی جوانان تاثیر منفی شدیدی گذاشته است و بیکاری در بین جوانان ترکیه به بالای ۲۰ درصد رسیده است‏. از نظر گولدم آتابای اقتصاددان موسسه گلوبال سورس پارتنرز در استانبول، وضعیت کنونی می‌تواند در آینده هزینه‌های سیاسی هنگفتی برای اردوغان و حزبش به همراه داشته باشد‏. آن‏ها در گذشته در دوران شکوفایی اقتصاد ترکیه قادر بوده‌اند امتیازهای سیاسی از بابت رشد اقتصادی ترکیه کسب کنند‏. اما در چند سال اخیر اوضاع تغییر کرده است‏. در سال ۲۰۱۹ وقتی پاندمی کرونا رخ داد، ترکیه در آستانه رکود بود و حالا این خطر وجود دارد که اقتصاد ترکیه تا زمان انتخابات آینده هم وضع بهتری پیدا نکند‏. البته هنوز رقیب سیاسی قدری برای اردوغان وجود ندارد‏. با این حال، سال‌های پررونق اقتصادی در دوران اردوغان دیگر سپری شده است و به نظر می‌رسد که جوانان ترکیه در آینده نزدیک نمی‌توانند به ایجاد تحول واقعی در اقتصاد امید ببندند یا از آن استفاده کنند و این یک خطر بزرگ سیاسی برای آینده اردوغان است‏.