چه موضوع خوشایندی باشد، چه نباشد، چین مهمترین شریک تجاری ایران طی سال های اخیر و طولانی بوده است. به هرحال، چین دومین اقتصاد بزرگ جهان است شاید بتوان از کنار آن برای بهبود اقتصاد کشور اقداماتی انجام داد. حالا مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، پیامدهای چرخش سیاست اقتصادی چین از یک سیاست اقتصادی باز و توسعه‌گرا، به سیاست توجه بر تولید داخلی را بررسی کرده و ادامه داده که این چرخش چه پیامدها و فرصت‌هایی برای اقتصاد ایران دارد؟

این گزارش نوشت: اهمیت سیاست‌های اقتصادی چین برای ایران، به ویژه در شرایط کنونی که کشور تحت تأثیر تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته و نیاز به محملی برای تقویت تاب‌آوری دارد، بر کسی پوشیده نیست. رفتار این کشور در عرصه سیاسی و اقتصادی، به به ویژه در سال‌های اخیر، توانسته در بسیاری از مقاطع زمانی، تضمین کننده منافع اقتصادی ایران باشد. لذا بررسی پیامدهای چرخه دوگانه چین برای کشور ما از اهمیت بالایی برخوردار است.

چرخه دوگانه چین، به عنوان مدلی جدید از رابطه میان بازار داخلی و اقتصاد سیاسی بین‌المللی، مبین نقش کلیدی و پیشران بازار داخلی در اقتصاد، در عین ارتباط متقابل و اصلاح رابطه میان بازار داخلی و بین‌المللی است. هدف این مدل، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و قرار گرفتن چین در حلقه‌های بالاتر زنجیره جهانی ارزش همزمان با تقویت تقاضای داخلی و کاهش وابستگی به زنجیره ارزش جهانی است.

چین در پاسخ به دو روند غالب این مدل را طراحی کرده است. نخست تغییر در محیط بین‌المللی اقتصاد سیاسی این کشور در نتیجه تلاش آمریکا در دهه اخیر برای مهار و رقابت با این کشور و دوم اجرای استراتژی توسعه صنعتی چین که به نوعی نماد گسست تدریجی این کشور از تولید صنعتی با فناوری پایین و متوسط و حرکت آن به سمت حلقه‌های بالاتر زنجیره ارزش است.

در همین راستا، حمایت از مصرف داخلی و متنوع‌سازی تجارت در دستور کار برنامه اجرایی چین قرار گرفته است. ارائه مشوق‌های جدید به سرمایه‌گذاران خارجی در حوزه‌های مرتبط با حلقه‌های بالای زنجیره ارزش، متنوع‌سازی واردات با هدف تمرکز بر بازارهای نوظهور و کاهش وابستگی به بازارهای غرب، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در حوزه فلزات کمیاب در داخل و خارج، گسترش شبکه لجستیک جدید در قالب ابتکار کمربند- راه و نیز تداوم ارائه یارانه‌های بسیار سنگین به بخش انرژی و حوزه‌های تحقیق و توسعه، از جمله برنامه‌های اجرایی این کشور در ذیل سیاست چرخه دوگانه است.

به گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، اگرچه سنجش پیامدهای چرخه دوگانه بر موقعیت ایران دشوار است، اما به نظر می‌رسد از منظر اقتصاد کلان جهانی، رقابت میان چین و آمریکا و دوقطبی شدن فضای قدرت اقتصادی جهان، ضامن ایجاد فرصت‌های سودمندی برای ایران باشد. شـکل گیری دو قطـب قـدرت در اقتصـاد جهانـی می‌توانـد بالقـوه بـرای ایـران فرصت‌سـاز باشـد و دامنـه انتخاب‌هـای دیپلماسـی اقتصـادی کشـور را افزایـش دهـد. در شـرایط کنونـی هم آثـار چنیـن وضعیتـی در اقتصـاد سیاسـی ایـران تـا حـدی آشـکار شـده اسـت. تنیدگـی در اقتصـاد چیـن یکـی از دلایـل کلیـدی مقاومـت ایـران در برابـر فشـارهای خردکننـده تحریم‌هـای ایـالات متحـده بـوده اسـت. بـه دیگـر سـخن درصورتی کـه چیـن نیـز ماننـد کشـورهایی چـون ژاپــن و آلمــان تمــام درهــای اقتصــادی را بــه روی ایــران می‌بســت، مقاومــت در برابــر تحریم‌هــای ایــالات متحــده بـرای ایـران بسـیار دشـوارتر و بلکـه ناممکـن می‌گشـت.

توجه بیشتر چین به کشورهای درحال‌توسعه و نگرانی فزاینده این کشور در مورد امنیت انرژی و امنیت غذایی از جمله این فرصت‌ها است. با توجه به خروج چین از بازار آمریکا و نیز افزایش توانمندی‌های فناورانه چین، بازارهای متوسطی چون ایران بیش از گذشته برای شرکت‌های چینی جذاب خواهد بود.

علاوه بر این، ایران می‌تواند به‌صورت پایدار منابع انرژی مورد نیاز چین و نیز بخشی از منابع غذایی این کشور را، چه از مسیرهای خشکی و چه از مسیرهای دریایی تأمین کند. بنابراین بررسی‌های موشکافانه و برنامه‌ریزی دقیق سیاست‌مداران ایرانی، نقش مهمی در بهره برداری هر چه بیشتر از فرصت‌های بالقوه ایجاد شده دارد.