وقتی سیاست‌گذاران چینی درباره اقتصاد فکر می‌کنند، یکی از عمده‌ترین اهدافشان این است که کاری کنند بلایی که در سال ۱۹۹۰ میلادی سر ژاپن آمد، بر سر چین نیاید‏. در آن زمان، مازاد سال‌ها رشد سریع اقتصادی باعث شد حباب قیمت دارایی‌ها بترکد‏. مقامات ژاپنی که در آن دوران بر سر کار بودند روایت‌هایی دارند از همتایان چینی که در دهه‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰ به ژاپن سفر می‌کردند و می‌خواستند بفهمند در آن زمان بحرانی چه اتفاقی در ژاپن افتاد و چطور می‌توان از تکرار سرنوشت مشابهی در چین پرهیز کرد‏. 

خود چین در دهه‌های اخیر از رشد عظیمی در حوزه مسکن بهره برده و قیمت هر متر مربع مسکن چهار برابر یا حتی بیشتر شده است‏. بر اساس این تحول و نیز ساخت و ساز صدها میلیون واحد مسکونی، عده زیادی از مردم چین صاحب‏خانه شدند‏. اما دردسرهای عظیم و اخیر شرکت ساخت و ساز اورگراند چین و مشکلاتش در بازپرداخت بدهی‌ها حاکی از آن است که اوج‌گیری چین نیز در این حوزه می‌تواند خیلی سریع به حضیض کشانده شود‏. البته بین ژاپنِ دهه ۱۹۹۰ و چینِ امروز تفاوت‌های بسیار زیادی وجود دارد و همین نشان می‌دهد که تبعات وضعیت کنونی برای چین قطعا متفاوت از تبعات بحران ۱۹۹۰ برای ژاپن خواهد بود‏. درواقع چین هنوز وقت دارد که از تجربه ژاپن درس بگیرد‏.

اولین و واضح‌ترین تفاوت این است که ژاپن در سال ۱۹۹۰ بسیار ثروتمندتر از چینِ امروز بود‏. نسبت قیمت مسکن به درآمد در ثروتمندترین شهرهای چین مثل پکن، شانگهای و شنزن یکی از بالاترین‌ها در جهان است؛‌ هرچند که درآمد چینی‌ها هنوز جا و پتانسیل زیادی برای رشد دارد‏. اما در مورد ژاپن در سال ۱۹۹۰ اوضاع این طور نبود‏. همچنین نرخ شهرنشینی در چین که ۶۱ درصد است نیز به وضوح پایین‌تر از سطحی است که ژاپن در سال ۱۹۹۰ به آن رسیده بود‏. در چین هنوز جا و پتانسیل زیادی برای مهاجرت به شهرها وجود دارد‏.

دومین تفاوت هم در مورد نحوه سیاست‌گذاری‌هاست‏. در دهه ۱۹۸۰ ژاپن با آمریکا درباره تجارت جدل می‌کرد؛ چیزی که امروز نیز در روابط چین با آمریکا می‌بینیم‏. اما توکیو در سال ۱۹۸۵ با توافق پلازا در مورد واحدهای پولی موافقت کرد؛ موضوعی که باعث افزایش شدید ارزش ین، یک رکود نسبتا ملایم و همین طور دوره‌ای از نرخ‌ بهره‌های پایین شد‏.

آن نرخ بهره‌های پایین باعث اوج‌گیری اقتصاد ژاپن شده بود و مقررات‌زدایی مالی نیز به این مسئله دامن زده بود‏. اما به تدریج سیاست‌های نرخ بهره تغییر کرد و این باعث کاهش سودآوری بانک‌ها شد و باعث شد آن‏ها برای جبران مجبور شوند وام زیادی بدهند‏. همه چیز در ژاپن به شدت شکوفا شد‏: نه ‏فقط املاک، بلکه مصرف‏.

سیاست‌گذاری‌ها در چین نیز در زمان‌هایی باعث افروخته‌تر شدنِ شکوفایی بخش مسکن شده است‏. البته سیاست کلان اقتصادی چین به صورت کلی محتاطانه بوده و حالا تازه دولت دارد تمایلی به فعالیت در بخش املاک نشان می‌دهد‏. در ژاپن اما حباب آن قدر بزرگ شد تا بالاخره ترکید‏. در چین شاهدیم که بحران امروزی بخش املاک به خاطر سیاست‌گذاری‌هایی ایجاد شده که روی سه خط قرمز برای محدود کردن بدهی ساخت و سازگرانی مثل شرکت اورگراند متمرکز شده‌‌اند‏.

احتمالش هست که چین دچار یک افول شدید شود و بدهی‌های بد در بخش املاک گریبانش را بگیرند‏. اما احتمال اینکه شرکت اورگراند سرنوشتی شبیه سقوط اقتصاد حبابی ژاپن در اوایل دهه ۱۹۹۰ پیدا کند خیلی کم‌تر است‏.

با این حال، شباهتی هم بین ژاپن سال ۱۹۹۰ و چین امروز وجود دارد‏: نوعی از رشد اقتصادی که دارد به پایان خط می‌رسد‏. جمعیت چین در رده سنی کاری شروع به افول کرده و این مشابه وضعیتی است که ژاپن در سال ۱۹۹۵ تجربه کرد‏. این افول همچنان ادامه دارد و در چین هم همین طور خواهد بود‏. در هر دو مورد، الگوی توسعه مبتنی بر سطوح بالای سرمایه‌گذاری و انباشت دارایی‌های فیزیکی به نقطه بازده نزولی رسیده است‏.

در سطح ملی، چین هر مقدار مسکن که لازم داشته ساخته است و اقتصاد نیز وابستگی بی‌سابقه‌ای را به بخش املاک از خود نشان داده است‏. بنا بر آنچه کنت روگاف از دانشگاه هاروارد و یوانچن یانگ از دانشگاه سینگوا گفته‌اند، بخش املاک در حال حاضر تشکیل‌دهنده ۲۹ درصد تولید ناخالص داخلی چین است‏. این حتی از سطح مشاهده‌شده در اسپانیا در زمان اوج بخش املاک در سال ۲۰۰۶ نیز بالاتر است‏.

اینکه چین بخواهد بدون توجه به مسائل موجود فقط به راه خود ادامه دهد اشتباه بزرگی است‏. این کاری است که ژاپن در اواخر دهه ۱۹۸۰ کرد‏: سرمایه‌گذاران روی تداوم رشد اقتصادی سالانه ۸ درصد حساب باز کرده بودند و این در حالی بود که چنین سطحی دیگر قابل حصول نبود‏. درنهایت وضعیت به شکلی فاجعه‌بار رسید‏. حالا در مورد چین هم همین است‏. هر چه چین دیرتر این درس های سخت را بیاموزد، احتمال آنکه به وضعیت فاجعه‌باری برسد بیشتر خواهد شد‏.