درشرایطی مرجوع شدن 100 ها تن انواع محصولات کشاورزی صادراتی از فلفل دلمه ای گرفته تا سیب زمینی و کیوی در روزهای گذشته خبرساز شده و موضوع استفاده از سموم غیراستاندارد و باماندگاری بالا نگرانی های بسیاری در جامعه ایجاد کرده است که اتاق تهران طی سال های گذشته هشدارهای مکرری نسبت به استفاده از سموم غیراستاندارد در تولید محصولات کشاورزی به وزارت کشاورزی داده اما تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. هشدارها و نامه نگاری های اتاق تهران با مسئولان و مقامات وزارت کشاورزی به خوبی نشان می دهد موضوع مرجوع شدن محصولات کشاورزی صادراتی به ماه ها و هفته های گذشته و البته چند محصول خاص باز نمی گردد و ابعاد گسترده تری دارد؛ اتفاقی که سلامت جامعه را به خطر انداخته است و روز گذشته مسعود خوانساری رئیس اتاق تهران هم در متنی در اینستاگرام از آن به عنوان «مرگ خاموش» یاد کرد و نوشت:« استفاده کنونی از سموم باماندگاری بالا سلامت مردم را به شدت تهدید می کند و باعث بروز انواع سرطان ها می شود.»

مسعود خوانساری 29 مهرسال گذشته 1399 در نامه ای به شماره «8337/ 99/ ت الف» به کاظم خاوازی وزیر وقت جهاد کشاورزی نسبت به استفاده از سموم غیراستاندارد و مرجوع شدن محصولات صادراتی کشاورزی هشدار داد و خواستار بررسی موضوع از سوی وزارت کشاورزی با «قید اولویت» شد. در بخشی از این نامه آمده است: « همانگونه که مستحضرید، رشد جمعیت و نیاز روز افزون به محصولات کشاورزی و وجود عوامل خسارت زا سبب شده تا مصرف سموم و کودهای کشاورزی در چند دهه اخیر به شدت افزایش یابد و استفاده نادرست و بی رویه از آفت کش ها و وجود پسماند آن ها در محصولات باغی و زراعی، منجر به بروز مشکلات زیست محیطی و بسیاری از بیماری ها و ناهنجاری های انسانی در جامعه شده است. از طرفی به علت وجود باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی، صادرات این محصولات با مشکل مواجه شده و منجر به مرجوع شدن برخی از محموله های صادراتی شده است... با عنایت به اهمیت موضوع، خواهشمند است دستور فرمایید این موضوع با قید اولویت مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حاصل از آن نیز به این اتاق منعکس شود.»

همچنین پیش ازاین نامه رئیس وقت کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران احمدرضا فرشچیان هم در نامه ای به عباس کشاورز قائم مقام وقت وزیر کشاورزی در تاریخ 7 مهر 1399 از مشکلات به وجود آمده و مرجوع شدن محصولات کشاورزی صادراتی نوشته بود. « با عنایت به نشست کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران در دفتر جنابعالی در تاریخ 17/6/ 1399، پیرامون موضوع میزان باقیمانده سموم درمحصولات کشاورزی به استحضار می رساند، پیرو درخواست برخی از اتحادیه های صادراتی در خصوص مرجوع شدن محموله های صادراتی شرکت ها به دلیل وجود باقیمانده سموم در محصولات، با برگزاری چندین جلسه با حضور مسئولین عالی مرتبه وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت و سایر مسئولین مرتبط با امر، این موضوع بررسی و طی چند ماه گذشته نسبت به احصا و جمع بندی مشکلات این حوزه با دست اندرکاران ذیربط اقدام شده است. باتوجه به بررسی های انجام شده در جلسات جهت حل مشکل سه راهکار ترمیمی ارائه می شود: 1- برنامه ریزی جهت شناسنامه دار شدن محصولات کشاورزی جهت تسهیل در ردیابی محصول تولیدی. 2- هماهنگی سازمان های ذیربط جهت جایگزینی سموم کم خطر. 3-آموزش و ترویج کشاورزان با حمایت کمیسیون های مرتبط با اتاق تهران و همکاری صدا و سیما.»

در بخش دیگری از نامه رئیس کمیسیون کشاورزی نوشته:« کمیسیون کشاورزی اتاق تهران و اکثریت تشکل های وابسته، جهت حل این معضل ملی آمادگی خود را در کنار وزارت کشاورزی اعلام می کنند.»

تهیه «سند تحقیقاتی بررسی باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی» از سوی اتاق تهران

علاوه بر این هشدارها و نامه نگاری ها کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران باتوجه به اهمیت بسیار زیاد موضوع استفاده از سموم غیراستاندارد و خطرات جدی آن برای سلامت مردم در سال 1398 جلسات متعددی برای بررسی این موضوع از جنبه های مختلف با حضور مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت و آموزش پزشکی، شهرداری و مسئولان میادین میوه و تره بار، محیط زیست و تشکل های مختلف مرتبط، برگزار کرد و در نهایت «سند تحقیقاتی بررسی باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی» از سوی اتاق تهران تدوین شد. سندی که در آن علاوه بر ریشه یابی مشکلات، راهکارهایی برای حل معضل استفاده از سموم غیراستاندارد و باماندگاری بالا ارائه شده است. در این سند نوشته شده؛ استفاده نادرست و بی رویه از آفت کش ها و وجود پسماند آن ها درمحصولات باغی و زراعی باعث بروز مشکلات زیست محیطی و بسیاری از بیماری ها و ناهنجاری های انسانی در جامعه شده است که چالش های اصلی آن شامل:«1-عدم امکان رد یابی به دلیل شناسنامه دار نبودن بخش عمده محصولات کشاورزی.2- عدم آگاهی کافی کشاورزان از نظر میزان و زمان استفاده از سموم. 3- استفاده از سموم پرخطر با دوره کارنس بالا. 4- مصرف سموم ارزان و بی کیفیت.4- وجود فروشگاه های غیرمجازفروش سم.5- استفاده کشاورزان از یک سم برای چند محصول.6- برداشت وعرضه محصولات کشاورزی به بازار قبل از خروج اثرات سم از محصول.7- فروش سموم بدون نسخه گیاه پزشکی. 8- تبعیت سنتی از سایر کشاورزان. 9- عدم تجهیز آزمایشگاه های کنترل و کیفیت سموم. 10- کاهش کیفیت سموم به سبب فقدان توزیع سالم.11- طولانی بودن زمان ثبت سموم کم خطر.12- عدم گسترش استفاده از آفت کش های ارگانیک.13- مرجوع شدن محصولات صادراتی به دلیل باقیمانده سموم.» می شود.

همچنین در بخش دیگری از سند تحقیقاتی بررسی باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی راهکارهایی برای عبور از شرایط کنونی ارائه و پیشنهاد «برنامه ریزی 3 ساله جهت شناسنامه دار شدن محصولات کشاورزی» در کشور مطرح شده است که شامل مواردی همچون:« تسهیل مراحل صدور مجوز و ثبت سموم کم خطرو کنترل مصرف سموم پرخط، جلوگیرى از تولیدات سموم پرخطر، کنترل واردات مواد اولیه از نظر کیفی جهت تولید سموم، نمونه برداری و بازدیدهای دورهای از  شرکت های تولید کننده سموم و فرو شگاه های عر ضه این محصولات در سراسر کشور توسط سازمان های متولی (سازمان حفظ نباتات و نظام مهندسی)، ساماندهی فروش سم و مانیتورینگ فروشگاه های سموم با ایجاد سامانه فروش سموم و تحویل براساس نسخه گیاه پزشکی و...» می شود.

«سند تحقیقاتی بررسی باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی» در شرایطی مهرماه سال گذشته از سوی رئیس اتاق تهران برای وزیر وقت جهاد کشاورزی ارسال شده است که این وزارتخانه هیچ واکنشی به راهکارهای ارائه شده از سوی اتاق نشان نداده است و با ادامه عملکرد گذاشته شاهدیم که در هفته های گذشته 100 ها تن محصولات کشاورزی شامل کیوی، سیب زمینی و فلفل دلمه ای بعد از صادرات به کشور مرجوع و چالش های جدی اقتصادی ایجاد کرده و منجر به نگرانی گسترده در سطح جامعه شده است. در این میان سوال اصلی این است که آیا وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم برنامه ای برای تجدید نظر در استفاده از سموم غیراستاندارد با ماندگاری بالا دارد یا خیر؟ آیا «مرگ خاموش» براثر مصرف محصولات کشاورزی که با سموم غیراستاندارد تولید می شوند؛ پایان خواهد یافت؟

متن نامه رئیس اتاق تهران به وزیر وقت جهاد کشاورزی و «سند تحقیقاتی بررسی باقیمانده سموم در محصولات کشاورزی» اینجا بخوانید.