اینکه می‌گویند اهالی علم و آکادمی حتی می‌توانند آسمان آبی را هم خاکستری جلوه بدهند اصلا اغراق‌آمیز نیست. همین وضعیت اقتصاد آمریکا و نظر اقتصاددان‌ها را در موردش در نظر بگیرید. سریع‌ترین احیای اقتصادی ممکن رخ داده، اما وال استریت و واشینگتن اصلا دنبال جشن‌گرفتن پیروزی‌شان نیستند. در هر محیط و کشور دیگری احتمال نرخ ۶.۳ درصدی رشد باعث می‌شد اقتصاددان‌ها خوشحال و سرحال شوند. اما حالا آن‏ها فقط به پذیرش این نکته که اکتفا کرده‌اند که چنین احیایی بعد از شوک و افول اقتصادی سال ۲۰۲۰ می‌تواند اوکی باشد. با این حال، آن‏ها از غر زدن درباره تبعات هر تکه اطلاعاتی که نصیب‌شان شود و آیه یاس خواندن درباره آن دست برنمی‌دارند و از خود می‌پرسند آیا احیای بازار مشاغل قرار است با مانع مواجه شود؟ آیا قرار است رشد اقتصادی کند شود و تورم و تورم رکودی رخ دهد؟ در دنیای پساکرونایی اقتصاددان‌ها، پشت هر خبر خوش اقتصادی می‌تواند نشانه‌ای از مصیبت هم نهفته باشد.

نیل دوتا رئیس بخش پژوهش‌های اقتصادی در موسسه رنسانس مارکو می‌گوید اینکه همکارانش نخواهند رشد اقتصادی خوبی را برای سال ۲۰۲۰ آمریکا پیش‌بینی کنند موضوعی قابل درک است. آن‏ها سال‌ها تحقیق و تفحص کرده بودند و پیش‌بینی‌هایی برای آینده اقتصاد آمریکا داشتند اما بحران مالی سال ۲۰۰۸ باعث شد همه چیز به هم بریزد. از آن به بعد، هیچ کس نمی‌خواهد با قاطعیت تصویر خوش‌بینانه‌ای از آینده اقتصاد آمریکا ارائه بدهد.

نیل دوتا این موضع را درک می‌کند اما با آن موافق نیست. او می‌گوید اینکه همواره تفکر خود را با حالت پسابحران مالی تنظیم کنیم ضرورتی ندارد. از نظر او، مصرف‌کننده امریکایی امروز به منابع عظیمی از پس‌انداز دسترسی دارد که در یک سال و نیم اخیر و به دلیل بحران کرونا روی هم تلنبار شده‌اند. آن‏ها در هر حال تمایل دارند که این پول را خرج کنند و کسب و کارها هم دارند روی تجهیزاتی سرمایه‌گذاری می‌کنند که بتواند تامین‌کننده نیازهای کالا و خدمات مصرف‌کننده در ماه‌ها و سال‌های آینده باشد. این معنی دیگری جز رشد خوب اقتصادی ندارد.

پیش‌بینی دوتا در خصوص اینکه رشد اقتصادی آمریکا در سال آینده هم ۵ درصدی خواهد بود خیلی طرفداران زیادی در میان اقتصاددانان ندارد. بازارها در ماه‌های اخیر باعث شده‌اند انتظارات در خصوص رشد آینده کمرنگ و محتاطانه شود. فدرال رزرو انتظار دارد که در سه ماهه آخر سال مالی آینده، رشد ۳.۳ درصدی رخ داده باشد. اما اقتصاددانانی که بلومبرگ از آن‏ها نظرسنجی کرده، گفته‌اند انتظار دارند رشد اقتصادی آمریکا تا پایان سال ۲۰۲۲ میلادی ۳ درصد باشد.

هرجور که به قضیه نگاه کنیم به نظر می‌رسد این پیش‌بینی‌ها زیادی خاکستری هستند. ممکن است اقتصاد آمریکا زیادی داغ شود یا تورم خیلی بالا برود. احتمالش هست که در دوران پساکرونا، بیکاری خیلی‌ها ادامه پیدا کند و بخش‌هایی از بازارهای مالی نیز دچار فراز و فرودهای شدیدی شود. آن طور که محمد الریان مشاور اقتصادی ارشد آلیانس می‌گوید، سویه دلتا کرونا باعث شده که نگرانی‌ها حتی در کوتاه‌مدت هم توجیهی داشته باشد. اما ریسک درازمدت حتی بیشتر است و از نظر او، سه مانع را در راه رشد اقتصادی آمریکا قرار می‌دهد: تورم شدید و طولانی، نابرابری شدید و ادامه‌دار درآمدی و ثروتی و در نهایت هم تغییرات اقلیمی.

الریان که آنقدرها هم بدبین به نظر نمی‌رسد معتقد است که اگر سیاست‌ها به درستی طراحی شده باشند می‌توان این ریسک‌ها را هم مدیریت کرد. البته او این نکته منفی را هم می‌گوید که زمان زیادی برای انجام این برنامه‌ریزی‌ها باقی نمانده است.

با این حال، نگاهی به وضعیت اقتصاد و جامعه آمریکا نشان می‌دهد که بدبینی شدید هم توجیهی ندارد. مصرف‌کنندگان دوباره دارند کالاها و خدمات را با سرعت می‌خرند. آن‏ها دارند سرمایه‌گذاری‌های بزرگی در حوزه مسکن یا سایر وسایل منزل مثل دستگاه چمن‌زنی انجام می‌دهند. کارفرماها با سرعت نیروهای جدید را به خدمت می‌گیرند و جا برای شغل‌یابی هنوز وجود دارد.

اما بحث تورم را نیز نباید فراموش کرد. افزایش قیمت‌ها با سرعت زیادی رخ داده و خیلی از اقتصاددانان را نگران کرده است. جمهوری‌خواهان دارند به وضوح از این فرصت برای کوبیدن دولت جو بایدن استفاده می‌کنند و خود اقتصاددانان دموکرات و حامی بایدن هم دفاع خاصی از این قضیه نکرده‌اند.

آنچه که معمولا در این میان گم می‌شود، این واقعیت است که تورم درواقع یکی از ویژگی‌های احیای اقتصادی است. مقامات فدرال رزرو سال‌ها آرزوی آن را داشتند که قیمت‌ها افزایش نشان بدهند. حالا مصرف‌کنندگان از اینکه ببینند قیمت‌ها بالا رفته خیلی شگفت‌زده نمی‌شوند و می‌دانند در قیاس با سال گذشته باید برای هر کالا و خدماتی پول بیشتری بپردازند. با این حال، رشد دستمزدها کند شده و می‌تواند به به رکود اقتصادی مشابه آنچه اتحادیه اروپا و ژاپن گرفتارش شده‌اند منتهی شود.

با این حال، حتی بانکدارانی مثل جروم پاول که همواره نظر مثبتی درباره احیای سریع بازار مشاغل داشتند و می‌گفتند تورم احتمالا موقتی است، حالا کمی دچار نگرانی شده‌اند. البته شکی نیست که تورم از آنچه که پیش‌بینی شده بود بالاتر رفته است؛ اما باز خیلی‌ها استدلال‌شان این است که اگر تورم با سرعت فعلی‌اش بالا برود خیلی هم خبر بدی نیست. مشکل اینجاست که آن‏ها نمی‌توانند ثابت کنند که تورم قرار است با همین سرعت بالا برود یا وضعیت پایداری را تجربه کند.

می‌توان گفت که بالا رفتن قیمت‌ها در آمریکا بیش از هر چیز دیگر از تقاضای مصرف‌کنندگان ناشی شده که آن هم از مشوق دولتی در دوران کرونا نشات گرفته است. بسیاری از بانکداران مرکزی و همچنین اقتصاددانان وال‌استریت معتقدند که افزایش قیمت امروزی به تدریج و در طول زمان کاهش پیدا خواهد کرد. احتمالش هست که وقتی اوضاع آرام شود، قیمت‌ها در حدود قیمت هدف فدرال رزرو قرار بگیرند و ثابت شوند. این در حالی است که در یک دهه اخیر، قیمت‌ها همواره در سطحی پایین‌تر از قیمت هدف فدرال رزرو قرار می‌گرفتند.

این خطر وجود دارد که افزایش سریع قیمت‌ها تا مدت زیادی دوام داشته باشد و البته اقتصاددانان هم به شدت این مسئله را دنبال می‌کنند. اگر تورم از کنترل خارج شود، فدرال رزرو باید نرخ بهره را بالا ببرد و اقتصاد را دچار رکود کند. در چنین حالتی، آسیب‌پذیرترین اقشار که در جامعه مشغول کارند بیشترین ضرر را متوجه خود خواهند دید.

در این میان، نباید این واقعیت را فراموش کرد که تورم خودش یک نشانه است؛ نشانه اینکه آمریکا دارد با سرعت احیای اقتصادی را تجربه می‌کند. جولیا کورونادو اقتصاددان سابق فدرال رزرو معتقد است که بحث در مورد تورم بیش از اندازه بزرگ شده و حتی به نظر می‌رسد که جمهوری‌خواهان تلاش دارند از آن به عنوان یک سلاح سیاسی علیه دموکرات‌ها و دولت جو بایدن استفاده کنند. با این حال، او معتقد است که ماهیت کار اقتصاددانان همین است که ریسک‌ها را بیشتر از نقاط مثبت نشان بدهند و بنابراین تمرکز روی مسئله تورم هم غیرعادی نیست. این همان دیدنِ نیمه خالی لیوان است.

جالب اینجاست که چنین نگاهی از قدیم هم وجود داشته است. توماس کارلایل در قرن نوزدهم میلادی کل حرفه اقتصادانی را یک علم تاریک خواند و به نظر می‌رسد که آن بدبینی هنوز به دنیای امروز نیز می‌تواند تعمیم پیدا کند.

با این حال، مسائل دیگری غیر از تورم نیز مورد توجه اقتصاددانان است. مثلا اینکه آن‏ها از احتمال وجود حباب دارایی‌ها نگران‌اند. مقامات بانک مرکزی آمریکا از جمله رابرت کاپلان و جیمز بالارد هشدار داده‌اند که سیاست‌گذاران باید مسئله افزایش قیمت املاک را به دقت تحت نظر داشته باشند. در شرایطی که سویه دلتای ویروس کرونا در حال گسترش است، همه تحلیل‏گران اوضاع را به دقت مورد بررسی دارند تا مطمئن شوند خرید و سفر و رستوران‌رفتن کاهش پیدا نمی‌کند.

نکته دیگر هم مربوط به بازار مشاغل می‌شود. درست است که فرصت‌های شغلی زیادی در آمریکا ایجاد شده، اما بسیاری از کسب و کارها قادر به یافتن نیروی کار مناسب برای خود نبوده‌اند. حتی عده زیادی تصمیم گرفته‌اند به سر کار برنگردند. اگر اوضاع در این بازار بهبود پیدا کند، احتمالا نشانه‌های بهتری برای امیدواری به رشد اقتصادی نیز وجود خواهد داشت.

با این حال، این ابر خاکستری که روی حرفه اقتصاددانان را گرفته و آن‏ها را نسبت به پیش‌بینی‌های آینده محتاط کرده، شاید خطوطی از روشنایی را نیز با خود به همراه داشته باشد. هر چه اوضاع بیشتر زیر ذره‌بین باشد و خوش‌بینی بی‌مورد ایجاد نشده باشد، می‌توان امید داشت که فدرال رزرو هم بهتر عمل کند. از سوی دیگر، اقتصاددانانی مثل نیل دوتا معتقدند که اگر مشکلات و موانع بر سر راه زنجیره تامین وجود نداشت، احتمالا اقتصاد آمریکا همین حالا هم می‌توانست بهتر عمل کند و علاوه بر افزایش تولید، افزایش مصرف را نیز تجربه کند. وقتی این موانع رفع شوند، بی شک رشد بهتری در آینده در انتظار اقتصاد آمریکا خواهد بود. از سوی دیگر، تا زمانی که مصرف‌کنندگان به خرید خانه (که یکی از بازگشت‌ناپذیرترین تصمیمات است) توجه نشان می‌دهند، می‌توان امید داشت که کسب‏وکارها هم اوضاع بهتری را تجربه کنند.

نیل دوتا یکی از افرادی بود که پیش‌بینی اخیرش در مورد اقتصاد آمریکا درست از آب درآمد. او گفته بود که اقتصاد آمریکا در ورود به سال ۲۰۲۱ دچار افول نخواهد شد. این در حالی بود که برخی از اقتصاددانان وال استریت پیش‌بینی کرده بودند رشد منفی هم حتی ممکن است رخ دهد. پیش‌بینی دوتا درست از آب درآمد؛ هرچند که این را نمی‌توان به بقیه پیش‌بینی‌های او نیز نسبت داد. او هم درست مثل سایر اقتصاددان‌هاست. گاهی در پیش‌بینی موفق می‌شود و گاهی زمین می‌خورد. اما از پیش‌بینی دست برنمی‌دارد.