چندی پیش وزیر اقتصاد اعلام کرد که «پیشنهاد جدی ما برای جبران کسری بودجه در سال ۱۴۰۰ تمرکز کردن بر فروش اموال مازاد دولت است.»

در این جا دو موضوع متفاوت مطرح است: اول فروش و دیگری مولدسازی اموال مازاد دولت. بحث مولد سازی با فروش دارایی، مجزا از هم هستند. باید دید که تا چه زمانی دولت می تواند از محل فروش دارایی، کسری بودجه اش را جبران کند. این راه حل تنها به صورت مقطعی و کوتاه مدت جوابگو است، چرا که این دارایی ها بالاخره روزی تمام می شود.

بحث اصلی باید به سمت تعادل بودجه از طریق درآمد پایدار باشد. اما می بینیم که دولت ها بیشتر به فکر استقراض، انتشار اوراق بدهی یا فروش دارایی‌هایشان هستند. اما تمام این موارد روزی تمام می شود و بدهی ها هم سررسید دارد و روزی باید هم رقم اصلی و هم سودش پرداخت شود. این موارد همگی راهکار کوتاه مدتی است که می تواند آثار تورمی هم داشته باشد. اما در اصل برای نداشتن کسری بودجه باید درباره بخش هزینه ها احتیاط کرد، انضباط مالی داشت و چابک سازی دولت صورت بگیرد. به این ترتیب دولت باید از یک سو به دنبال کاهش هزینه ها و از سوی دیگر به دنبال درآمد پایدار و مستمر باشد. در حال حاضر وضعیت رکود اقتصادی حاکم است، دولت به جای فشار بر بنگاه هایی که مشغول به کار هستند باید معافیت های مالیاتی را کاهش دهد و به فکر افزایش پایه های مالیاتی باشد. به این ترتیب فرار مالیاتی هم به حداقل برسد. صادرات غیرنفتی و تسهیل این روند هم می تواند کارساز باشد.

حالا در این میان مولد سازی دارایی های دولت هم راهکار مناسبی است. دولت باید آماری منتشر کند که چه میزان پروژه نیمه تمام دارد. در حال حاضر منابع دولت پای این پروژه های نیمه تمام خوابیده است، اگر همین پروژه ها که گاها برخی از آنها سالیان سال است نیمه تمام مانده به بهره برداری برسد، هم به بازدهی می رسد و هم دولت می تواند آن را با ارزش افزوده بالاتر بفروشد.

دولت باید دارایی های راکد و پروژه های اقتصادی نیمه تمام که قابلیت واگذاری دارد را احصا، قیمت گذاری و واگذار کند. به این شکل نقدینگی هم وارد کار می شود. واگذاری یا بحث مولدسازی پروژه های عمرانی می تواند به شکل ساز و کار سهامی و افزایش سرمایه باشد. دولت در این پروژه ها سهم دارد و به طور مثال 50 درصد در آنها هزینه کرده است. حالا آورده‌اش را قیمت گذاری کند و بخش خصوصی می تواند از طریق بازار سرمایه این پروژه ها را تکمیل و آماده بهره برداری کند. به این ترتیب ظرفیت سازی و توسعه صادرات رخ می دهد و دارایی غیرمولدی که دولت از آن نگهداری می کند به درآمد تبدیل می شود.

دولت می تواند برای پروژه های عمرانی نیمه تمام، منابع بخش خصوصی را جذب کند تا این پروژه ها مولد شوند. به هرحال حتی با وجود نیمه تمام بودن، سرمایه پای این پروژه ها خوابیده است. از طرفی مولد سازی آنها باعث اشتغال زایی و ارزش افزوده بیشتر می شود.

البته باید دید که بازار هم کشش این اقدامات را دارد یا خیر. تمایل فروشنده همیشه 50 درصد کار است، باید دید که سمت تقاضا هم توانایی یا علاقه ای به خرید یا مشارکت دارد یا خیر. اگر عرضه غیرمتعارف باشد، باعث افت قیمت ها می شود. دولت باید براساس تقاضای بازار، عرضه ها را انجام دهد.